کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

✴️ کتابخانه‌ها در مواجهه با هوش مصنوعی؛ نظرات ۶۹۸ مدیر کتابخانه درباره هوش مصنوعی
 
پژوهش جدید OCLC Research در سال ۲۰۲۶ تصویری قابل‌تأمل از نحوه مواجهه مدیران کتابخانه‌های دانشگاهی و عمومی با هوش مصنوعی ارائه می‌دهد. این پیمایش با مشارکت ۶۹۸ مدیر کتابخانه در ایالات متحده نشان می‌دهد که هوش مصنوعی وارد فعالیت‌های کتابخانه‌ای شده است، اما میزان پذیرش آن در کتابخانه‌ها یکسان نیست. 
در مجموع، ۲۴ درصد مدیران روزانه، ۴۰ درصد گاهی و ۳۶ درصد به‌ندرت یا اصلاً از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنند؛ تفاوتی که به نوع، اندازه و ظرفیت کتابخانه‌ها وابسته است. برای نمونه، در کتابخانه‌های پژوهشی عضو ARL حدود ۶۷ درصد مدیران استفاده روزانه از AI را گزارش کرده‌اند، درحالی‌که این میزان در کتابخانه‌های عمومی کوچک تنها ۱۴ درصد است. 
یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های فعلی برای استفاده از هوش مصنوعی، افزایش بهره‌وری و صرفه‌جویی در زمان است و کاربردهای عملی و سازمانی نقطه ورود بسیاری از کتابخانه‌ها به این فناوری محسوب می‌شوند. بااین‌حال، نگرش مدیران صرفاً خوش‌بینانه نیست؛ تنها ۱۳ درصد بیش از آنکه نگران باشند، نسبت به AI هیجان‌زده‌اند و ۳۹ درصد به یک اندازه فرصت‌ها و نگرانی‌های آن را احساس می‌کنند. اعتماد یکی از محوری‌ترین مسائل مطرح‌شده است و ۳۰ درصد پاسخ‌دهندگان، حریم خصوصی، سوگیری یا مخاطرات اخلاقی را مهم‌ترین نگرانی خود درباره کاربرد AI معرفی کرده‌اند. 
یافته قابل‌توجه دیگر، فاصله میان استفاده عملی از هوش مصنوعی و سیاست‌گذاری سازمانی است؛ تنها ۷ درصد مدیران اعلام کرده‌اند که سازمان آن‌ها دستورالعمل‌ها و انتظارات روشنی برای استفاده از AI ارائه کرده است. این شکاف در کتابخانه‌های کوچک آشکارتر است؛ به‌طوری‌که ۵۴ درصد مدیران کتابخانه‌های عمومی کوچک گفته‌اند هوش مصنوعی هنوز به‌صورت ساختاریافته در مؤسسه آن‌ها مورد بحث قرار نگرفته است. 
در مقابل، ۸۷ درصد مدیران اعلام کرده‌اند هنگام تصمیم‌گیری درباره هوش مصنوعی، مخاطرات اخلاقی را فعالانه در نظر می‌گیرند؛ نشانه‌ای از اهمیت روزافزون «استفاده مسئولانه» در مدیریت کتابخانه‌ها. 
مدیران، سواد هوش مصنوعی، استفاده مسئولانه، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی، سرعت تحولات فناوری و دقت و قابلیت اعتماد خروجی‌های AI را از چالش‌های مهم دو تا سه سال آینده کتابخانه‌ها می‌دانند. 
در مجموع، یافته‌های OCLC نشان می‌دهد آینده هوش مصنوعی در کتابخانه‌ها صرفاً به پذیرش ابزارهای جدید وابسته نیست؛ بلکه به توانایی کتابخانه‌ها در ایجاد توازن میان نوآوری، اعتماد، سواد هوش مصنوعی، سیاست‌گذاری و مسئولیت اخلاقی بستگی خواهد داشت.
 
OCLC Research. (2026, August 18). What 698 library leaders are telling us about AI: First findings from OCLC’s new pulse survey series, Insider Insights. OCLC. https://www.oclc.org/en/learn/perspectives/insider-insights-what-698-library-leaders-are-telling-us-about-ai.html

https://t.me/UT_Central_Library

مجموعه ای از گزارش ها و مقالات در حوزه هوش مصنوعی در حوزه پژوهش و کارهای کتابخانه ای
https://t.me/UT_Central_Library

📚 معرفی کتاب «جنایت و مکافات»

نویسنده: فیودور میخایلوویچ داستایفسکی، نویسنده و فیلسوف بزرگ روسی (۱۸۲۱–۱۸۸۱)، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات جهان و پیشگام رمان روان‌شناختی مدرن.

🔹 داستایفسکی در سال ۱۸۲۱ در مسکو زاده شد. تحصیلات مهندسی نظامی داشت، اما به‌زودی به نویسندگی روی آورد. در سال ۱۸۴۹ به‌اتهام عضویت در محفلی سیاسی بازداشت و به مرگ محکوم شد، اما در آخرین لحظه حکمش به تبعید و کار اجباری در سیبری تبدیل شد؛ تجربه‌ای که تأثیر عمیقی بر نگاه فلسفی و دینی او در آثار بعدی‌اش گذاشت.

🔹 «جنایت و مکافات» نخستین بار در سال ۱۸۶۶ به‌صورت پاورقی در مجله‌ی روسکی وستنیک منتشر شد و یکی از مهم‌ترین رمان‌های تاریخ ادبیات جهان به شمار می‌رود.

🔹 داستان محور اصلی رمان، «راسکولنیکوف»، دانشجوی فقیر و منزوی اهل سن‌پترزبورگ است که با ارتکاب قتلی، دست به آزمایشی اخلاقی-فلسفی درباره‌ی مرز میان جنایت، توجیه عقلانی آن، و رنج وجدان می‌زند. رمان با کاوشی ژرف در روان انسان، گناه، رستگاری و عدالت اجتماعی، از شاهکارهای بی‌بدیل ادبیات روسیه و جهان محسوب می‌شود.


https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

🔻اینجا قدیمی‌ترین کتاب‌فروشی تهران است!

🔹کتاب فروشی اسلامیه که ۱۵۰ سال قدمت دارد از دوره قاجار تا به امروز در تهران پابرجاست‌.
🔹مالکیت آن با خاندان کتابچی و به عنوان قدیمی‌ترین کتاب فروشی پابرجای تهران شناخته میشود، این حجم از استواری واقعا تحسین دارد.
@akhbartehran

🔹درخشش دانشگاه تهران در رتبه‌بندی موضوعی شانگهای ۲۰۲۶ / حضور در ۲۱ رشته تخصصی و کسب رتبه ۴۹ جهانی در منابع آب / جایگاه ویژه در حوزه مهندسی و فنی

بر اساس جدیدترین نتایج نظام رتبه‌بندی موضوعی شانگهای (GRAS) در سال ۲۰۲۶، دانشگاه تهران با حضور در ۲۱ رشته تخصصی، یکی از پرحضورترین و برترین دانشگاه‌های ایران در این حوزه موضوعی رتبه‌بندی جهانی است.

متن کامل خبر را در پیوند زیر بخوانید:
https://news.ut.ac.ir/fa/news/55658

@UT_NEWSLINE

📚 #معرفی_کتاب

🔺پاکستان: هزارنمای اسلام

🔺 Pakistan: A Kaleidoscope of Islam

👈🏻 نویسنده: Mariam Abou Zahab
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2020)
👈🏻شابک: 9780197534595

معرفی ناشر

این مجموعه جستارها، دو دسته از مقاله‌ها و فصل‌ها به قلم مریم ابوذهب، پژوهشگر فقید و برجسته اسلام در آسیای جنوبی را گرد هم می‌آورد. بخش نخست این مجلد به واکاوی مناسبات شیعه و سنی در پاکستان می‌پردازد، حال آنکه بخش دوم بر اسلام‌گرایی خشونت‌آمیز در این کشور تمرکز دارد و همزمان روند طالبانی شدن نوار پشتون‌نشین و ابعاد جهادی سلفی‌گری در آسیای جنوبی را پوشش می‌دهد.

ابوذهب در سراسر این متون، دلایل پرشماری را که پاکستان را به کانون شکل‌گیری و تحول اسلام سیاسی بدل ساخته است، بررسی می‌کند. وی با در نظر گرفتن پیامدهای استعمار و منازعات - از جمله جنگ شوروی و افغانستان و عملیات نظامی غرب در افغانستانِ پسا-۱۱ سپتامبر - چشم‌اندازی تاریخی از این روند تکاملی به دست می‌دهد. او در عین تبیین اهمیت بنیادین این نفوذهای خارجی (از عربستان سعودی و ایران تا ایالات متحده)، اسلام سیاسی پاکستان را در بستر فرهنگ‌های بومی نیز قرار می‌دهد و بی‌آنکه هرگز به دام تقلیل‌گرایی فرهنگی بیفتد، از دانش ژرف انسان‌شناختی خویش بهره می‌گیرد. در نهایت، وی بر مؤلفه‌های جامعه‌شناختی تعیین‌کننده در فرقه‌گرایی، طالبانیسم و جهادگرایی، و همچنین اقتصاد سیاسی این ایدئولوژی‌ها تاکید می‌ورزد.

اگرچه دانش ابوذهب در این حوزه بی‌بدیل و جامع است، وی در این مقالات ترکیبی شیوا و پیراسته ارائه می‌دهد که تک‌تک واژگانش بار معنایی دقیقی دارد. این مجلد برای درک پویایی‌های معاصر پاکستان اثری گریزناپذیر و ضروری به شمار می‌رود.
 
فهرست مطالب
مقدمه) رویکرد چندمقیاسی مریم ابوذهب به اسلام‌گرایی: ریشه‌های اجتماعی و بومی فرقه‌گرایی و جهادگرایی در پاکستان (کریستوف ژافرلو)
بخش اول: تسنن و تشیع شبه‌نظامی در پاکستان
۱) پاکستان: گذار از محافظه‌کاری دینی به رادیکالیسم سیاسی
۲) سیاسی شدن جامعه شیعیان در پاکستان طی دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰
بخش دوم: فرقه‌گرایی: منازعه شیعه و سنی در پاکستان
۳) فرقه‌گرایی به مثابه هویتی جایگزین: سنی‌ها و شیعیان در مرکز و جنوب پنجاب
۴) منازعه سنی و شیعه در جهنگ (پاکستان)
۵) سپاه صحابه (SSP): طلایه‌دار اسلام شبه‌نظامی سنی در پاکستان
بخش سوم: طالبانی شدن و جهاد در نوار پشتون‌نشین و پنجاب
۶) سلفی‌گری در پاکستان: جنبش اهل حدیث
۷) کشرها علیه مشرها: جهاد و دگرگونی اجتماعی در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا)
۸) طالبان پشتون و پنجابی: پیوند جهادی-فرقه‌ای
بخش چهارم: همگرایی‌های فراملی جهادی-سنی فرقه‌ای
۹) «این فقط یک مسئله میان شیعه و سنی است»: فرقه‌گرایی و طالبانیسم در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا) در پاکستان
۱۰) پیوندها و پویایی‌ها

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺خون و عقیده: پاکسازی اسپانیای مسلمان، ۱۴۹۲-۱۶۱۴

🔺 Blood and Faith: The Purging of Muslim Spain, 1492-1614

👈🏻 نویسنده: Matthew Carr
👈🏻 ناشر:  Hurst Publishers
👈🏻 سال انتشار : (2017)
👈🏻شابک: 9781849048019

معرفی ناشر

در سال ۱۶۰۹ میلادی، به تمام جمعیت مسلمان اسپانیا سه روز مهلت داده شد تا قلمرو این کشور را ترک گویند، در غیر این صورت به قتل می‌رسیدند. در جریان یک کوچ اجباری بی‌رحمانه و دهشتناک، خانواده‌ها ناگزیر شدند خانه و کاشانه و روستاهایی را که نسل‌ها در آن‌ها زیسته بودند، به یکباره رها کنند. فقط ظرف پنج سال، اسپانیای مسلمان عملا از صفحه روزگار محو شد: تخمین زده می‌شود که حدود ۳۰۰ هزار مسلمان از خاک اسپانیا بیرون رانده شدند؛ رویدادی که در آن زمان، بزرگ‌ترین پاک‌سازی قومی در تاریخ اروپا را رقم زد.

اثر حاضر، وقایع‌نگاری مبهوت‌کننده‌ای از این برهه‌ی تاریخیِ تقریبا ناشناخته است که در بستر روایی و پویای اسپانیای مسلمان به تصویر کشیده می‌شود. این اثر، دریچه‌ای بدیع به سوی دورانی کمترشناخته‌شده از تاریخ اروپای مدرن می‌گشاید؛ روایتی غنی و پیچیده از کشاکش کیش‌ها و باورها، و تقابل سرکوبی فرهنگی با مقاومتی در برابر نابرابری‌های توان‌فرسا.
 
فهرست مطالب
بخش اول: از تسخیر تا تغییر کیش
۱) استثنای ایبریایی
۲) فاتحان
۳) مغلوبان
۴) پیمان‌های نقض‌شده: غرناطه ۱۴۹۲-۱۵۰۰
۵) طغیان و تغییر کیش
۶) غلبه ایمان
۷) واپسین دژ: آراگون ۱۵۲۰-۱۵۲۶
بخش دوم: یک گله، یک شبان
۸) «خانه‌ای آکنده از مار و عقرب»
۹) زیستِ موازی
۱۰) ایام پرالتهاب: ۱۵۵۶-۱۵۶۸
۱۱) فرمان پراگماتیک غرناطه
۱۲) «جنگی کوچک و پلید»
۱۳) هزیمت و عقوبت
بخش سوم: فاجعه
۱۴) هراسِ بزرگ
۱۵) «فرومایه‌ترینِ مردمان»
۱۶) در مسیر اخراج
۱۷) «خطری قریب‌الوقوع»: ۱۵۹۸-۱۶۰۹
۱۸) «هولوکاستِ مقبول»
۱۹) پنهان‌کاری و فریب
۲۰) فرجامی بی‌نقص؟ ۱۶۱۱-۱۶۱۴
۲۱) روز حساب
مؤخره: هشداری از گذرگاه تاریخ؟

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

سندی با ارزش در باره مرحوم محمد تقی دانش پژوه و این که مدتی ریاست کتابخانه مرکزی دانشگاه را داشته اند.
https://t.me/UT_Central_Library

کتاب «تدریس در دانشگاه» یک منبع آموزش دانشگاهی است که در سال 2022 با هدف ارتقای مهارت‌های آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و استادان تازه‌کار تدوین شده است. این اثر مجموعه‌ای از تجربیات بیست نویسنده و متخصص را در بر می‌گیرد که بر رویکردهای دانشجو‌محور و روش‌های نوین تعامل در کلاس‌های دانشگاهی تمرکز دارند. مباحث کلیدی کتاب شامل برقراری ارتباطات مؤثر با دانشجویان، استفاده از فناوری‌های آموزشی، مدیریت آزمایشگاه‌ها و ایجاد محیط‌های یادگیری فراگیر است. نویسندگان با ارائه راهکارهای عملی، به چالش‌های رایج مانند تدریس آنلاین، تنوع فرهنگی و اضطراب مدرسان تازه‌کار پاسخ می‌دهند. این منبع به گونه‌ای طراحی شده تا با اشتراک‌گذاری دانش همتایان، کیفیت آموزش و مشارکت دانشجویان را در محیط‌های آکادمیک بهبود بخشد. کتاب مذکور به همت انتشارات دانشگاه ویرجینیا تک و برای دسترسی رایگان به مواد آموزشی باکیفیت منتشر شده است.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

📚 ده کتابخانه دیجیتال برتر جهان؛ گنجینه‌ای از منابع رایگان برای مطالعه و پژوهش

امروزه بسیاری از کتابخانه‌های ملی، دانشگاهی و فرهنگی جهان، بخش بزرگی از مجموعه‌های خود را دیجیتال کرده‌اند و امکان دسترسی رایگان کاربران سراسر جهان را به کتاب‌ها، نسخه‌های خطی، روزنامه‌ها، تصاویر، اسناد تاریخی و سایر منابع فراهم کرده‌اند. برخی از این مجموعه‌ها برای پژوهشگران و دانشجویان، بدون نیاز به عضویت یا پرداخت هزینه قابل استفاده‌اند.

📚 ۱. Europeana

یکی از بزرگ‌ترین درگاه‌های میراث فرهنگی دیجیتال اروپا که منابع هزاران کتابخانه، آرشیو و موزه را گردآوری کرده است. کتاب، نسخه خطی، روزنامه، عکس، فیلم، موسیقی و آثار هنری از جمله منابع آن هستند و بیش از ۶۰ میلیون شیء دیجیتال در آن قابل جست‌وجو است.

آدرس دسترسی:
https://www.europeana.eu/

🇺🇸 ۲. Digital Public Library of America (DPLA)

یک درگاه ملی برای جست‌وجوی منابع دیجیتال کتابخانه‌ها، آرشیوها و موزه‌های آمریکاست و میلیون‌ها منبع تاریخی و فرهنگی را به‌صورت یکپارچه در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

آدرس دسترسی:
https://dp.la/

🇫🇷 ۳. Gallica

کتابخانه دیجیتال کتابخانه ملی فرانسه است و مجموعه بزرگی از کتاب‌ها، روزنامه‌ها، مجلات، نسخه‌های خطی، نقشه‌ها، تصاویر و اسناد تاریخی را به‌صورت رایگان ارائه می‌کند. برای پژوهش در حوزه‌های تاریخ، ادبیات، فلسفه، علوم و علوم اجتماعی بسیار کاربردی است.

آدرس دسترسی:
https://gallica.bnf.fr/

🇺🇸 ۴. Library of Congress Digital Collections

مجموعه دیجیتال کتابخانه کنگره آمریکا شامل کتاب‌ها، عکس‌ها، نقشه‌ها، نسخه‌های خطی، روزنامه‌ها، موسیقی، فیلم و اسناد تاریخی است و یکی از منابع مهم برای پژوهش‌های تاریخی و مطالعات فرهنگی به شمار می‌رود.

آدرس دسترسی:
https://www.loc.gov/collections/

🌐 ۵. Internet Archive

یکی از شناخته‌شده‌ترین کتابخانه‌های دیجیتال غیرانتفاعی جهان که کتاب، فیلم، موسیقی، نرم‌افزار، صفحات وب آرشیوشده و منابع دیجیتال متنوعی را در خود جای داده است. بسیاری از کتاب‌های موجود را می‌توان به‌صورت رایگان مطالعه یا دریافت کرد.

آدرس دسترسی:
https://archive.org/

📖 ۶. Project Gutenberg

یکی از قدیمی‌ترین پروژه‌های کتابخانه دیجیتال رایگان جهان با بیش از ۷۹ هزار کتاب الکترونیکی رایگان است. تمرکز اصلی آن بر آثار کلاسیکی است که حقوق نشر آنها منقضی شده است. مطالعه و دریافت کتاب‌ها بدون هزینه و بدون ثبت‌نام امکان‌پذیر است.

آدرس دسترسی:
https://www.gutenberg.org/

🏛 ۷. Smithsonian Open Access

مجموعه دیجیتال مؤسسه Smithsonian منابع ارزشمندی در زمینه هنر، تاریخ، علوم، فناوری، فرهنگ و میراث طبیعی ارائه می‌کند. بخشی از این مجموعه تحت مجوزهای باز قرار دارد و امکان استفاده و بازاستفاده از آنها فراهم شده است.

آدرس دسترسی:
https://www.si.edu/openaccess

🇬🇧 ۸. Digital Bodleian

کتابخانه دیجیتال کتابخانه‌های Bodleian دانشگاه آکسفورد است و مجموعه‌ای ارزشمند از نسخه‌های خطی، کتاب‌های کمیاب، اسناد تاریخی، نقشه‌ها و تصاویر را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

آدرس دسترسی:
https://digital.bodleian.ox.ac.uk/

📚 ۹. HathiTrust Digital Library

یک مخزن بزرگ مشارکتی میان کتابخانه‌های دانشگاهی و پژوهشی جهان است که میلیون‌ها جلد منبع دیجیتال را نگهداری می‌کند. آثار موجود در مالکیت عمومی به‌صورت رایگان قابل مطالعه و در مواردی قابل دریافت هستند؛ دسترسی به آثار دارای حق نشر محدودتر است.

آدرس دسترسی:
https://www.hathitrust.org/

🌿 ۱۰. Biodiversity Heritage Library (BHL)

یکی از مهم‌ترین کتابخانه‌های دیجیتال دسترسی آزاد در حوزه تنوع زیستی، تاریخ طبیعی و علوم زیستی است. کتاب‌ها و مجلات تاریخی بسیاری از کتابخانه‌های تخصصی، موزه‌ها و مؤسسات علمی در آن دیجیتال شده و امکان مشاهده و دریافت آنها فراهم است.

آدرس دسترسی:
https://www.biodiversitylibrary.org/

https://t.me/UT_Central_Library

🔰درباره بازگشت ادبیات کلاسیک به زندگی نسل Z؛
[وقتی کلاسیک‌ها دوباره جوان می‌شوند](ibna.ir/x6JPf)

🔸شاید عجیب به نظر برسد؛ در روزگاری که ویدئوهای چندثانیه‌ای جای بسیاری از حوصله‌های قدیمی را گرفته‌اند، رمان‌هایی که گاهی بیش از صد سال از تولدشان می‌گذرد، دوباره خوانده می‌شوند


🔸کتاب دیگر فقط چیزی نیست که در سکوت و تنهایی خوانده شود؛ به تجربه‌ای اجتماعی تبدیل شده است.

🔸شاید یکی از رازهای موفقیت بوک تاک همین باشد: مخاطب احساس نمی‌کند با یک تبلیغ روبه‌روست. کسی که کتابی را معرفی می‌کند، شبیه دوستی است که هیجان‌زده می‌گوید: «این را بخوان؛ من با این شخصیت زندگی کردم.»

🔸و ناگهان رمانی که سال‌ها در قفسه کتابخانه خاک می‌خورده، دوباره دیده می‌شود. چرا هنوز الیزابت بنت را دوست داریم؟ پاسخ را شاید بتوان در شخصیت‌های کلاسیک پیدا کرد. الیزابت بنت، قهرمان «غرور و تعصب»، متعلق به انگلستان قرن نوزدهم است؛ اما استقلال، شوخ‌طبعی و مقاومت او در برابر انتظارات اجتماعی هنوز برای خواننده امروز آشناست.

🔸کتاب از خواننده نمی‌خواهد فقط نگاه کند و رد شود. از او می‌خواهد بماند. شاید به همین دلیل است که بسیاری از خوانندگان جوان، مطالعه ادبیات کلاسیک را تجربه‌ای آرام‌کننده و متفاوت از مصرف بی‌وقفه محتوای کوتاه می‌دانند.

🔸نسل‌ها عوض می‌شوند، فناوری تغییر می‌کند و شیوه پیدا کردن کتاب‌ها دگرگون می‌شود؛ اما انسان همچنان عاشق می‌شود، اشتباه می‌کند، از قضاوت دیگران می‌ترسد، با خانواده‌اش اختلاف پیدا می‌کند و آرزو دارد زندگی خودش را بسازد. شاید به همین دلیل است که الیزابت بنت هنوز زنده است، جو مارچ هنوز رویا دارد و آن شرلی هنوز خیال‌پردازی می‌کند.


@ibna_official

مراسم اهتزاز پرچم جمهوری اسلامی به مناسبت روز پرچم
امروز ساعت یازده و پانزده دقیقه در دانشگاه تهران،
با حضور وزیر محترم علوم، ریاست محترم دانشگاه و شماری از استادان و دانشجویان و کارمندان
سخنرانان ریاست دانشگاه، دختر شهید امیر سرلشگر نصیر زاده، و جناب آقای دکتر سیمایی صراف.