ТЫЗ-БЫЗ

Хәсән Туфанның «Юкмыш бабай малае» әкият-поэмасы 1960-1970-елларда ук рус теленә тәрҗемә ителә. Фотосурәтләрдә сез 1984 елгы басманың битләрен күрәсез.

Әсәрне рус теленә яһүд милләтеннән булган совет шагыйре һәм тәрҗемәчесе, Татарстанның атказанган мәдәният эшлеклесе Руфим Моран (1908—1986) тәрҗемә итә. Руфим Давидович Херсон губернасында туган, Николаев шәһәрендә заводта эшләгән чорда әдәби иҗат белән шөгыльләнә башлаган. Бөек Ватан сугышында каты яраланган, орден-медальләр белән бүләкләнгән. 1948 елда кулга алына һәм репрессияләнә, 1955 елда азат ителә. Руфим Моран, махсус татар телен өйрәнеп, татар шагыйрьләре Муса Җәлил, Әхмәт Ерикәй, Нәҗип Думави, Габдулла Тукай, Габделҗаббар Кандалый, Мәүлә Колый, Хәсән Туфан, Сибгат Хәким, Шәүкәт Галиевларның әсәрләрен русчага тәрҗемә итә. Ул Тукайның иң яхшы тәрҗемәчеләренең берсе дип санала.

👨‍🎨 Китапның совет чорындагы басмаларын Илдар Каюм улы Әхмәдиев (1935—2011) бизи. Ул Татарстанның күренекле рәссамы, акварельләр, линогравюралар, китап иллюстрацияләре һәм рәсемнәр авторы. Заманында ул «Тирән тамырлар» романына, «Тапшырылмаган хатлар» повестенең 1968 елгы басмасына иллюстрацияләр ясаган. «Азат хатын» һәм «Чаян» журналларында рәсемнәре һәм карикатуралары еш басылган. «Юкмыш бабай малае» өчен ясаган рәсемнәре аеруча уңышлы булып санала.

@tufan1929

Бүген һәм иртәгә Нәҗипләрне Печән базарында алып була. Дусларыбыз Татарча комикслар стендында эзләгез.
🌳

"Шомбай" әкиятен искә төшерергә теләп, кабаттан укып чыккан идем - бер дә әкияткә охшамаган, чын булган хәлләр диярсең. Мондый төр әкиятләрне татар фольклорында "көнкүреш әкиятләр" дип атыйлар. Шомбай исеме дә инде күптән халык теленә кереп китеп, тапкыр, шук кешеләргә әйтелә торган атама булып киткән🫠
Әкиятне хәтерләүчеләр бармы? Сездә дә малай-шалайны Шомбай дип атыйлармы?

Шомбай.
Татар халык әкияте. 1991 нчы елда Татарстан китап нәшриятында 50.000 тираж белән чыккан.
Рәссамы - Шамил Насыйров.

"Нәҗип" китабы турында

Ни кадәр дөрес сүзләр, китаплар үзенең адресатына барып җитү - зур куаныч.
1. Чыннан да бу балалар классикасы.
2. Ошамаслык түгел, чөнки андагы "һәр өтер, һәр бизәк" уйланып эшләнгән.
3. Мондый сыйфаттагы татарча китап хәзерге көндә чыннан да сирәк күренеш. Безнең тираж бетеп килә - алырга ашыгыгыз яме! 🙏🏻

"Саламторхан" әкиятен яңадан кайтып укыганнан соң, француз-алман әкияте "Читекле песи" белән параллельлар барлыгын күрәсең икән. Тегендә Песи тапкырлыгы белән хуҗасына ярдәм иткән булса, безнекендә - Төлке хәйләсен эшкә җигә.
Салам өстендә көн күрүче егетне Саламторхан дип танытуы - кызыклы алым. (Хәтерләсәгез, "читекле" хуҗасын граф Маркиз де Карабас дип атый)

Моның ише әкиятләрне укыганнан соң шунысы төгәл аңлашыла: әкият - ул ниндидер тәрбияви максаттан гына түгел, ә сүз уйнату, фантазияне үстерү, географик офыкларны киңәйтү өчен дә сөйләнгән.
Сез ни уйлыйсыз?☺️