انزجارِ تؤام با تهوع (disgust) احساسی‌ست که بیش و پیش از آن‌که روان‌شناختی باشد، فیزیولوژیک است. انسان‌ها در طولِ تاریخِ تکامل‌شان، این احساس را پرورش داده‌اند تا مسمومیتِ غذایی آن‌ها را نکُشد. این احساس به آن‌ها کمک کرده از خوردنِ چیزهایی که ممکن است مسموم‌شان کند، پرهیز کنند.

اما نکته‌ی جالب، و در عین حال دردناک، این‌که آدم‌ها در شرایطی خاص همین حس را نسبت به انسان‌های دیگر هم پیدا می‌کنند: انزجاری تؤام با تهوع. انگار نگران‌اند که انسان‌های دیگر مسمو‌م‌شان کنند. این احساس، به‌ویژه وقتی تشدید می‌شود که جامعه، دوقطبی (polarized) می‌شود: اعضای یک جامعه‌ی سیاسی آن‌قدر از هم دور می‌شوند که «انزجار از قطبِ مخالف»، وجودشان را لبریز از تهوع می‌کند.

در چنین شرایطی، برای این‌که فرد بتواند این انزجار را در دنیای درون‌اش موجه کند، از قطب مخالف، انسانیت‌زدایی (dehumanization) می‌کند: آن‌ها دیگر انسان نیستند، حیواناتی کثیف و تهوع‌آورند. این دو قطب (چپ، راست، مذهبی، غیرمذهبی، جمهوری‌خواه، سلطنت‌طلب…) از نظر فکری و فرهنگی با هم بسیار متفاوت‌اند، اما از نظرِ «انسانیت‌زدایی از طرفِ مقابل» بسیار به هم شبیه‌اند. در چنین شرایطی‌ست که «کشتنِ مخالف» موجه می‌شود: «آن‌ کثافت‌ها انسان نیستند، حیواناتی تهوع‌آورند، ذبح‌شان کنیم.»

#ابراهیم_سلطانی

@ThePleasureOftheText