روح‌القدس در متون سریانی چگونه از مؤنث به مذکر تغییر یافت؟

🔻در سریانی، ܪܘܚܐ (rūḥā؛ روحا) واژه‌ای مؤنث است. سباستین براک در مقاله‌ای نشان داده است که در کهن‌ترین ادبیات سریانی تا حدود سال ۴۰۰ میلادی، صفات و افعال مربوط به روح‌القدس تقریباً همیشه مؤنث‌اند.
این ویژگی گاهی بر تصویرپردازی الهیاتی هم اثر گذاشته است. اَفرهات یا همان حکیم پارسی در سدۀ چهارم، در تفسیر پیدایش ۲:۲۴ از «خدای پدر و روح‌القدسِ مادر» سخن می‌گوید. در لایه‌ای کهن از اعمال توما نیز روح‌القدس «مادر مهربان» خوانده می‌شود. این تعبیر در ترجمۀ یونانی حفظ شده، اما از نسخۀ سریانیِ بازنگری‌شده حذف شده است.
از سدۀ پنجم به بعد کاربردها تغییر می‌کنند. در اناجیل سریانیِ کهن، روح‌القدس معمولاً مؤنث است. پِشیطا، یعنی ترجمۀ معیار کتاب مقدس سریانی، برخی صورت‌های مؤنث را حفظ می‌کند، اما در مواردی آنها را به مذکر تغییر می‌دهد. سرانجام در ترجمۀ هرقِلی، rūḥā هرجا به روح‌القدس اشاره دارد، به‌طور منظم مذکر می‌آید.
ترجمۀ هرقِلی بازنگری بسیار لفظ‌گرایانۀ عهد جدید سریانی است. توماسِ هرقِل آن را در سال ۶۱۶ میلادی با مراجعه‌ای دقیق به متن یونانی در دیری نزدیک اسکندریه به پایان رساند. این ترجمه به دلیل بازتاب‌دادن جزئیات نحوی متن یونانی، گاهی «ترجمۀ آینه‌ای» نامیده می‌شود.
اهمیت این روند در همین تغییر نحویِ ظاهراً کوچک است. نویسندگان متقدم از دستور طبیعی زبان خود پیروی می‌کردند و گاه برای روح‌القدس تصویر مادرانه به کار می‌بردند. اما از سدۀ پنجم احتمالاً با افزایش اعتبار یونانی و حساسیت‌های الهیاتی نسبت به این تصویر، برخی مترجمان حتی برخلاف دستور معمول سریانی، فعل‌ها و صفت‌های مذکر به کار بردند. مقایسۀ این ترجمه‌ها نشان می‌دهد که نگرش الهیاتی مترجمان می‌تواند در ظریف‌ترین لایه‌های متن حتی در جنس دستوری یک فعل یا صفت، اثر بگذارد.

📥لینک دانلود مقاله: https://womenpriests.org/theology/brock-the-holy-spirit-as-feminine-in-early-syriac-literature/
@Targumx