بخش دوم

وجود تعداد زیادی پیکره‌های انسانی در یک کنیسۀ باستانی هنگام کشف بنا قابل توجه بود. فرمان تورات صورت‌تراشی و پرستش آن را منع می‌کند اما یهودیان دورا ظاهراً میان بتِ مورد پرستش و تصویری که روایت‌های کتاب مقدس را بازگو می‌کرد تفاوت می‌گذاشتند.

کنیسه پیش از مدفون‌شدن بازدیدکنندگانی ایرانی نیز داشت. بر دیوارنگاره‌های آن دوازده یادداشت فارسی میانه با خط پهلوی و سه نوشتۀ پارتی پیدا شده است. برخی از آنها به سال‌های چهاردهم و پانزدهم فرمانروایی پادشاهی نام‌نبرده تاریخ دارند که معمولاً شاپور یکم تشخیص داده شده. تاریخ دقیق این بازدیدها محل اختلاف است و سال‌هایی میان ۲۵۳ تا ۲۵۶ میلادی پیشنهاد شده است.

در یکی از نوشته‌ها، دبیری ایرانی به نام هرمزد و همراهانش می‌گویند که به عبادتگاه یهودیان آمده‌اند، نقاشی را دیده‌اند و پسندیده‌اند. این یادداشت روی صحنۀ استر و مردخای نوشته شده؛ روایتی کتاب مقدسی که در دربار ایران هخامنشی می‌گذرد.

پوشاک شخصیت‌ها نیز از آمیختگی فرهنگی دورا خبر می‌دهد. در کنار جامه‌های یونانی‌ـ‌رومی، بسیاری از شاهان و درباریان شلوار، نیم‌تنۀ آستین‌بلند، کلاه و چکمه‌هایی ایرانی بر تن دارند. این پوشاک ریشه در سنت‌های اشکانی داشت، اما در آغاز دورۀ ساسانی نیز همچنان رواج داشت. دیوارنگاره‌های دورا محصول شهری مرزی‌اند که فرهنگ‌های یهودی، یونانی‌ـ‌رومی، سوری و ایرانی در آن به یکدیگر می‌رسیدند.
@Targumx