نباید فراموش کرد که در طیّ این عمر دراز و پرحادثه، اگر چیزی این مُلک را بر سر پا نگه داشته، فرهنگ بوده است.
اگر این فرهنگ نبود، ایران هم به سرنوشت کشورهایی دچار می‌شد که در برابر هجوم‌ها به‌كلّی تغییر ماهیت دادند؛ مثل تناسخی که هندوها به آن معتقد بودند، در کالبد جاندار دیگری به زندگی می‌پرداختند، بی‌آنکه بتوانند حیات گذشتۀ خود را به یاد بیاورند.

در هر دوره، لطمه‌های سنگین زمانی بر پیکر این کشور وارد آمده که فرهنگش ضعیف شده بوده، زیرا بی‌فرهنگی و کم‌فرهنگی، تعصب و خامی و نزديک‌بينی و بی‌اعتقادی و غرور بی‌جا و خلاصه همۀ آنچه نطفه‌های انحطاط را می‌پرورد با خود می‌آورد.

دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
@Tafakkor