سخن عرفان

❇️ برنامه درسی استاد واحدجوان در دانشگاه تهران
#عرفان_نظری و #عرفان_عملی

🔹 یک‌شنبه‌ها ساعت ۱۳ تا ۱۵ ؛ عرفان عملی؛ ویژه دانشجویان دکتری
کلیات عرفان عملی + شرح رساله الولایه علامه طباطبایی (قدس سره)


🔹 دوشنبه‌ها ساعت ۸ تا ۱۰ ؛ عرفان نظری؛ ویژه دانشجویان ارشد
کلیات عرفان نظری + شرح برخی از مهمترین مسائل

🔸حضور به صورت مهمان، با هماهنگی با استاد یا ادمین کانال سخن عرفان امکان پذیر است.

@sokhanerfan

❇️ در جوابِ فحّاشی، توهین نکرد

نقل کرده‌اند شخصی در نامه‌ای به خواجه نصیرالدین طوسی چنین نوشت: «یا کَلْب بن کَلْب»!

خواجه در پاسخ، به‌جای ناسزاگویی، چنین نوشت:
«این سخنت درست نیست؛ زیرا "سگ" چهارپا، پارس‌کننده و دارای ناخن‌های دراز است؛ اما من راست‌قامت، آشکارپوست، پهن‌ناخن و دارای قوّهٔ نطق و خنده‌ام؛ پس ویژگی‌های من با ویژگی‌های سگ متفاوت است».

خواجه بقیهٔ سخنان او را نیز با آرامش پاسخ داد و «ولم يقل في الجواب كلمة قبيحة»؛ یعنی در جواب، هیچ سخن زشتی نگفت.

📗 مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار، ج9 ص198

@sokhanerfan

❇️ کمّل، خرق عادت نمی کنند!

از جناب استاد آية الله آقا شيخ محمد تقى آملى (رضوان الله عليه) پرسيده ‏ام‏ كه حضرت سليمان نبى (عليه السلام) چرا خودش عرش بلقيس را از سباى يمن به شام نياورد و از ديگران خواست تا عفريتى از جن، و آصف بن برخيا وزير حضرت سليمان، امتثال امر او كنند چنانكه خداوند سبحان در سوره نمل قرآن حكايت فرمود: قالَ يا أَيُّهَا الْمَلَؤُا أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِها قَبْلَ أَنْ يَأْتُونِي مُسْلِمِينَ. قالَ عِفْرِيتٌ مِنَ الْجِنِّ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ مِنْ مَقامِكَ وَ إِنِّي عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ أَمِينٌ. قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ ...

در جوابم فرمود:
اين گونه امور دون شأن حضرت سليمان (عليه السلام) بود، آن جناب كارهاى بزرگتر از مثل آن را كه از عهده ديگران خارج است بايد انجام دهد؛ چنان كه ما حاجتهاى بسيارى از امام هشتم، على بن موسى الرضا (عليه السلام) خواسته‏‌ايم برآورده نشده است، و از حضرت عبد العظيم حسنى (عليه السلام) خواسته‏ ايم برآورده شده است.

علامه قيصرى در شرح فصّ سليمانى فصوص الحكم گويد:
خوارق العادات قلّ ما تصدر من الأقطاب و الخلفاء بل من وزرائهم و خلفائهم لقيامهم بالعبودية التامّة و اتصافهم بالفقر الكلّى فلا يتصرّفون لأنفسهم فى شي‏ء (ط 1، چاپ سنگى، ص 359).

📕 علامه حسن زاده آملی، هزار و یک کلمه، کلمه 348

@sokhanerfan

✨✨✨✨
✨✨
✨
✨ شرح اسماء الله - 106

🔹 شرح اسم القابض
🔹 شرح اسم الباسط

🎙استاد وحید واحدجوان

👈 در کانال سخن عرفان در روبیکا منتشر شد 👇

┄┄┄┅═✧❁♥️❁✧═┅┄┄
🆔 http://rubika.ir/sokhanerfan
┄┄┄┅═✧❁♥️❁✧═┅┄┄

❇️ انسان كارى مهمتر از خودسازى ندارد و ساختن هر چيز را مايه به حسب آن چيز لازم است مثلا ديوار را سنگ و گل بايد و انسان را علم و عمل. انسان تا به لقاء اللّه نرسيده است به كمال مطلوبش نائل نشده است و لقاء اللّه به معنى اتصاف انسان به اوصاف الهى و تخلق او به اخلاقى ربوبى است‌.

🔸 علامه حسن زاده آملی (قدس سره)

@sokhanerfan

❇️ وجود قرآنى و انسان الهى شويد و بچشيد و بياييد و برسيد كه:

ايام خوش آن بود كه با دوست به سر شد
باقى همه بى ‏حاصلى و بى ‏خبرى بود

اگر چنانچه اين كتاب‏ها و درس و بحث، آدم را براى ابدش درست نسازد اين تلاش‏ها بى ‏فايده است. تأمل در ابد بفرماييد. ابد، يعنى هستيم كه هستيم. داريم خودمان را در اين مقطع زمان و در اين نشأه، كه مزرعه است، براى ابد مى ‏سازيم: «اقرء و ارق». خداوند، إن شاءالله، سر شما را به اسرار ولايت نورانى بفرمايد و ما هم در اين دعاى خير با شما شريك بوده باشيم.

🔹علامه حسن زاده آملی (رضوان الله علیه)

@sokhanerfan

❇️ سوم مهر، سالگرد ارتحال استاد ذو فنون، عالم ربانی و عارف الهی، آیت الله علامه حسن حسن زاده آملی (قدس الله سره)

🔸 «آقایان داریم خداحافظی می‌کنیم. ای بسا که خبر به شما رسیده حسن‌زاده مسافرت کرد. آه و ناله‌ای ندارد که. هست. نظام عالم است و ما هم از پس پرده خبر نداریم. خدا نکند ندارد که. چرا نکند؟ اینجا باشیم برای چه؟ دار خلود نیست. دار حرکت است.»
#علامه_حسن_زاده

@sokhanerfan

✅ هر عالمی که از دنیا می‌رود، بیش از پیش حسرت می‌خورم که ای کاش بیشتر در محضرش حاضر می‌شدم، بیشتر می‌آموختم و از نفس و دانشش بهره می‌گرفتم. قدر بسیاری از گنجینه‌های علمی را آن‌گاه می‌فهمیم که دیگر فرصت بهره‌بردن از حضورشان از دست رفته است.
البته آثارشان بحمدالله موجود است.

این تصویر، حدود ۲۵ سال قبل گرفته شده است. بنده حقیر در محضر حضرت آیت الله شبیری زنجانی (رضوان الله تعالی علیه)

✍ وحید واحدجوان
۳۱ شهریور ۱۴۰۵

@sokhanerfan

✳️ سيره علما درباره حضرت معصومه سلام الله علیها

🔹 60 سال، اولین زائر بود

مرحوم آيت‌ الله العظمی سيد شهاب‌الدين مرعشی نجفی (رضوان الله علیه) در مدت ۶۰ سالی كه در شهر قم اقامت داشتند، سحرها اولين زائر حضرت معصومه سلام الله علیها بودند. ايشان در طول سال ـ چه شب‌های سرد زمستان و چه شب‌های گرم تابستان قم ـ قبل از اذان صبح، پشت در حرم به انتظار می‌ايستادند تا پس از باز شدن درها اولين زائر حضرت باشند.


🔹 افطار کردن در حرم

مفسر، فیلسوف و عارف بزرگ مرحوم علامه سيد محمدحسين طباطبايی (قدس سره) غروب‌های ماه رمضان با پای پياده با كهولت سن به حرم حضرت معصومه سلام الله علیها می‌آمدند و با كيفيتی مخصوص با بوسه بر ضريح آن حضرت روزه خود را افطار می‌كردند، سپس به خانه رفته و غذا می‌خوردند.

🔹به حضور نپذیرفتن شاه عربستان

وقتی در عصر مرجعيت عامه آيت‌الله العظمی بروجردی (رضوان الله علیه) شاه عربستان به ايران آمده بود و توسط سفير عربستان تقاضای ملاقات با ايشان را نمود، آقا اجازه نفرمودند. اطرافيان گفتند مصلحت است كه شما اجازه ملاقات بدهيد. ايشان فرمودند: او وهابی است اگر به قم بيايد به زيارت حضرت معصومه سلام الله علیها نمی‌رود و اين موضوع هر چند غير مستقيم، توهيني به ساحت ملكوتی ايشان است.


🔹 دیدگاه علامه حسن زاده آملی (قدس سره)

آیت‌الله حسن رمضانی می ‌گفتند: چندین سال قبل در دانشگاه قم برای تجلیل از مقام حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها گردهمایی تشکیل دادند و از من خواستند که واسطه شوم و حضرت استاد علامه حسن زاده آملی را برای این مجمع دعوت کنم. معمولا حضرت استاد به خاطر کسالت و اشتغالات فراوانشان این دعوت‌ها را قبول نمی‌‌کردند، اما وقتی موضوع گردهمایی را مطرح کردم با کمال صفا و صمیمیت و تمام وجود قبول کردند.

حتی با مسئولین آنجا تماسی نگرفتیم که وسیله‌ای برای حضور استاد در مراسم بفرستند. خود ایشان به محل جلسه تشریف آوردند و به محض حضور در مجلس، جلسه منقلب شد و قرار نبود ایشان سخنی بگویند، اما به راحتی پذیرفتند که سخن بگویند و جمله‌ای که با تمام وجود فرمودند و ابراز کردند و همه را منقلب کرد این بود که اگر برای من ممکن بود برای تجلیل از شخصیتی مانند فاطمه معصومه سلام الله علیها این مسیر را از خانه تا اینجا پیاده و با پای برهنه می‌‌آمدم!

🔹 عملکرد مرحوم استاد مهندسی (قدس سره)

در اینجا خوب است از مرحوم استاد محمد مهدی مهندسی هم یادی بکنیم. ایشان از اساتید برجسته حکمت و عرفان در حوزه علمیه قم بودند. ایشان وقتی به حرم مطهر حضرت معصومه علیها السلام مشرف می‌شدند، جلوی کفشداری‌ حرم، نگاه می‌کردند اگر کسی متوجه نمی‌شد، دست روی سنگ کفشداری می‌کشیدند و تبرکا به صورت و محاسن خود می‌کشیدند تا خاک کفش زائران، به صورت و محاسنشان بخورد.

❤️ کانال سخن عرفان
@sokhanerfan

سلام بر بانویی که برکت حضورش، قم را به قلب تپنده معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام در جهان تشیع بدل کرد؛
سلام بر حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها، که از برکت قدوم و مزارش، قم به سرچشمه‌ای جوشان برای نشر علوم و معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام در سراسر جهان تبدیل شد.

مقام دختر چنین است، نه آنچه دنیاطلبان و دنیاپرستان گمان می‌کنند.

@sokhanerfan

❇️ من آن‌ها را به عظمت می‌شناسم

شخصی از حضرت آیت الله شبیری زنجانی پرسیده بود: نظر شما نسبت به وحدت وجود چیست؟ آیا همانطوری است که برخی از آقایان می‌گویند مستلزم شرک و کفر و حلول و اتحاد است؟

ایشان کاملاً صاف فرموده بود: بعید می‌دانم آقایانی که قائل به وحدت وجود هستند این جور دیدی داشته باشند و بگویند که خداوند در اشیاء حلول کرده، یا با اشیاء یکی شده است، این طوری نیست؛ چون در بین آن‌ها افرادی هستند که من آن‌ها را به عظمت می‌شناسم و این اتهام‌ها به آن ها نمی‌چسبد؛ لذا ما که در این زمینه تخصص لازم را نداریم نباید «نفیا یا اثباتا» وارد بشویم!

📗 حدیث سهر، (بیانات و خاطرات حضرت استاد حسن رمضانی)، وحید واحدجوان، ص ۴۸۵

@sokhanerfan

بسم الله الرحمن الرحیم
انا لله و انا الیه راجعون

الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙيَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

روح مطهر فقیه اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) و مرجع عالی‌قدر جهان تشیّع، عالم ربانی حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی (رضوان الله علیه) به ملکوت اعلی پیوست.

عمر بابرکت و زندگی پرافتخار آن مرجع عالیقدر، مشحون از ژرف اندیشی و مجاهدت علمی مستمر و تلاش مخلصانه در حفظ و اعتلای فقاهت اصیل و نشر معارف اسلام و پاسداشت از کیان تشیّع و خیرخواهی و دلسوزی برای مردم بود.

ضمن عرض تسلیت این مصیبت بزرگ به پیشگاه مقدس صاحب الأمر حضرت بقية الله الاعظم، عجل الله تعالی فرجه الشریف، به روح مطهر ایشان و همه عالمان ربانی، صلوات و فاتحه‌ای هدیه می‌کنیم.

@sokhanerfan

🔷 شرایط امام عسکری (علیه‌السلام) در سامرا

حلبی (یکی از ارادتمندان امام عسکری علیه السلام) می گوید: در شهر سامراء در روزی که قرار بود امام حسن عسکری علیه السلام به بیرون از منزل تشریف بیاورد، به اتفاق عده ای از شیعیان برای ملاقات آن حضرت در بیرون منزلش به انتظار ایستادیم.

در آن حال نامه ای از امام علیه السلام دریافتیم که آن حضرت نوشته بود: أَلَا لَا يُسَلِّمَنَّ عَلَيَّ أَحَدٌ وَ لَا يُشِيرُ إِلَيَّ بِيَدِهِ وَ لَا يُومِئُ فَإِنَّكُمْ لَا تُؤْمِنُونَ عَلَى أَنْفُسِكُم‌؛
کسی [در این موقعیت] به من سلام نکند و با دست خود به من اشاره ننماید و [حتی کوچکترین] اشاره ای نکند، برای اینکه شما امنیت جانی ندارید.

📗بحارالانوار، ج 50، ص 269

پ.ن
۱. روزی شیعه و امامان شیعه اینگونه در سختی بودند.
۲. دنیایی که امام معصومش در چنین شرایطی باشد، ریالی نمی‌ارزد! دلخوش به حالات و مقامات دنیوی نباشیم که سراب در سراب است.
۳. حالات و مقامات دنیا زمانی ارزش دارد که مزرعه آخرت و منزل معرفت و عبودیت باشد.

@sokhanerfan

🍀 سهر در سحر

شبی از شبها در زمان حیات مبارک دنیوی حکیم الهی و عارف ربانی حضرت آیت الله شیخ یحیی انصاری شیرازی (قدس الله نفسه الزکیه) خدمتشان مشرف بودیم.
یکی از حاضران از ایشان تقاضای نصیحت و موعظه کردند.

ایشان که در بستر بیماری بودند و به سختی می‌توانستند سخن بگویند، با زحمت بسیار زیاد، این روایت را بر زبان مبارک جاری ساختند:

الإمامُ العسكريُّ عليه السلام : إنَّ الوُصولَ إلَى اللّه ِ عَزَّوجلَّ سَفَرٌ لا يُدرَكُ إلّا بامتِطاءِ اللَّيلِ.
(بحار الأنوار : 78/380/4)
امام عسكرى عليه السلام فرمودند: رسیدن به خدای عزّوجلّ سفری است که جز با برنشستن بر مرکبِ شب، دست‌یافتنی نیست.
به بیان دیگر، راه‌یافتن به سوی خدای عزّوجلّ سفری است که جز با مرکب ساختن شب ـ یعنی شب‌زنده‌داری و عبادت شبانه به ویژه در سحر ـ پیموده و دریافته نمی‌شود.

یعنی انسان باید اهل سهر (بیداری) در لیل و سحر باشد تا بتواند سیر و سلوک معنوی و عرفانی به سوی خداوند داشته باشد.

بعد از بیان این روایت، یکی از حاضران عرض کرد دعا کنید چنین باشیم و ایشان دعا کردند.

✍️وحید واحدجوان

@sokhanerfan

امام حسن عسكرى عليه‌السلام:

🔸مَن مَدَحَ غَيرَ المُستَحِقِّ فَقَد قامَ مَقامَ المُتَّهَمِ.

🔹هر كس فردى را كه استحقاق ستايش ندارد بستايد، خود را در جایگاه اتهام و بدگمانى قرار داده است.

📚أعلام الدين، ص۳۱۳

🤍 سخن عرفان
┄┄┄┅═✧❁♥️❁✧═┅┄┄
🆔 @sokhanerfan
┄┄┄┅═✧❁♥️❁✧═┅┄┄

❇️ پرسش و پاسخ درباره عدم نشدن وجود
🔸 استاد وحید واحدجوان

پرسش: منظور از عدم امکان تبدیل عدم به وجود و وجود به عدم و اظهار و اخفاء چیست؟

پاسخ: عدم، چون «چیزی» نیست، ذاتاً هیچ قابلیتی ندارد که به وجود تبدیل شود؛ زیرا قابلیت، فرع نوعی ثبوت است، و عدم محض هیچ‌گونه ثبوت و تحققی ندارد. از سوی دیگر، وجود نیز اگر مقصود از آن «وجود حقیقی و بالذّات و فی نفسه» باشد، مختصّ خداوند سبحان است و هرگز معدوم نمی‌شود؛ زیرا زوال وجود حقیقی مستلزم انقلاب در ذات و سلب شیء از نفس خویش است، و چنین چیزی محال است. اما اگر مراد از وجود، وجودهای مجازی، تبعی و ظلّی، یعنی موجودات خلقی باشد، باید گفت که همه آن‌ها مظاهر، آیات و شئون ظهور حق‌تعالی‌اند، نه موجوداتی مستقل در برابر او. بنابراین آنچه در عالم، «ایجاد» و «اعدام» نامیده می‌شود، در حقیقت تبدیل عدم محض به وجود، یا تبدیل وجود محض به عدم نیست؛ بلکه ظهور یافتن یا پنهان شدن یک نسبت، صورت، تعیّن یا مرتبه‌ای از مراتب موجود ممکن است.

به تعبیر دیگر، موجودات در نشئه‌ای خاص ظاهر نبودند، سپس در آن نشئه پدیدار می‌شوند، و پس از پایان ظهورشان در همان مرتبه، از آن نشئه به سوی باطن و غیب بازمی‌گردند؛ نه اینکه از هیچ محض، چیزی پدید آمده باشد و سپس آن چیز به هیچ مطلق بدل شود. همه آفرینش و همه مخلوقات از همین سنخ‌اند: آمد و شد آن‌ها، آمد و شد در مراتب ظهور است، نه انقلاب عدم به وجود یا وجود به عدم. بر همین اساس، «اظهار» یعنی آشکار ساختن حقیقت، نسبت یا تعیّنی در مرتبه‌ای که پیش‌تر در آن مرتبه ظاهر نبود؛ و «اخفاء» یعنی پوشیده شدن همان حقیقت یا تعیّن از مرتبه‌ای از ظهور و ادراک، نه نابود شدن آن. پس «ایجاد و اعدام» در بیان دقیق عرفانی، به «اظهار و اخفاء» بازمی‌گردد؛ یعنی تغییر در ظهور و خفا، یا آمد و شد تعیّنات و نسبت‌ها در مراتب ظهور.

نکات تکمیلی:

1. فرق عدم مطلق و عدم نسبی
عدم مطلق هیچ‌گونه ثبوتی ندارد و نمی‌تواند مبدأ اثر باشد؛ اما بسیاری از آنچه ما «عدم» می‌نامیم، در واقع عدم نسبی است؛ یعنی نبودن چیزی در مرتبه، نشئه یا صورت خاص. مثلاً چیزی در عالم مُلک ظاهر نیست، اما در مرتبه‌ای باطنی‌تر ثبوت دارد تا برسیم به ذات حق تعالی که همه معلومات آنجا ازلا ثبوت دارند.

2. ایجاد به معنای ظهور است، نه تبدیل عدم به وجود
در نگاه دقیق عرفانی، ایجاد یعنی افاضه و اظهار آنچه در مرتبه‌ای پنهان بود، نه اینکه عدم محض ماده‌ای باشد که به وجود تبدیل گردد.

3. اعدام به معنای اخفاء است، نه نابودی مطلق
اعدام موجودات خلقی یعنی برچیده شدن صورت و تعیّن آن‌ها از یک نشئه و بازگشتشان به بطون، نه فنای مطلق و تبدیل شدن به عدم محض.

4. وجود حقیقی یکی است
وجود بالذّات و مستقل و فی نفسه فقط از آن حق‌تعالی است. موجودات دیگر وجودی استقلالی ندارند، بلکه قائم به حق هستند و آیات و مظاهر اویند. ازاین‌رو، کثرت موجودات، کثرت در مظاهر و تعیّنات است، نه کثرت در اصل وجود حقیقی.

@sokhanerfan

❇️ تناسخ حق و تناسخ باطل

در كتب ملل و نحل و نظائر آنها حكايت شده است كه برخى از مردم بر اين پندار بودند كه روح هر انسانى پس از مفارقت از بدنش به فرد ديگر تعلق مى‏ گيرد؛ حال اگر آن فرد، شخص انسانى باشد اين تعلق را تناسخ‏ گويند؛ و اگر تعلق به شخص حيوانى باشد آن را تماسخ گويند؛ و اگر تعلق به فرد نباتى از درخت و گياه باشد آن را تفاسخ گويند؛ و اگر تعلق به فردى از جمادات معدنى باشد آن را تراسخ گويند.

براهين حركت جوهرى در جواب آن لسان صدق مبينند كه روح هر بدن متكوّن و صورت يافته و به فعليت رسيده از آن بدن است، لذا امكان ندارد كه روح مجرد به فعلت رسيده- اگر چه در حدّ تجرد برزخى خيالى هم باشد- روح بدن ديگر شود، تا چه رسد كه به نبات و جماد تعلق گيرد.

چگونه از دو چيز متغاير ممتاز يك وحدت شخصى و هويّت وحدانى حاصل‏ مى ‏شود؟! علاوه اين كه اشكالات ديگر هم بر آن وارد است. و اصطلاحات چهارگانه تناسخ و تماسخ و تفاسخ و تراسخ، هيچ اساس علمى ندارند و فقط با الفاظ بازى كردن است.

اين فريق شنيده ‏اند و در كتب اساطين علم و حكماى الهى آشناى به منطق وحى خوانده ‏اند كه ممكن است انسانهائى پس از مردن به صور حيوانات گوناگون درآيند؛ از ظاهر اين گونه عبارات پنداشته ‏اند كه روح انسان در همين نشأه به حيوانات تعلق مى‏ گيرد، و ندانسته ‏اند كه مراد آن بزرگان حشر انسانها به صور برزخى ملكاتشان در آخرت است كه در اين نشأه اكتساب كرده ‏اند، چنان كه در بيان نتيجه سوم حركت جوهرى گفته ‏ايم: «اعمال آدمى در دنيا مستتبع ملكاتند و ملكات در آخرت مستتبع اعمال».

جناب صدر المتألهين تناسخ را به ملكى و ملكوتى تقسيم كرده است، اولى را باطل دانسته است كه حرف اين فريق است؛ و ملكوتى را تصويب فرموده است كه لسان صدق اساطين علم و حكماى إلهى آشناى به منطق وحى است.

📗 علامه حسن زاده آملی، هزار و يك كلمه، ج‏4، ص 114
@sokhanerfan

❇️ پرسش و پاسخ درباره تناسخ
🔸استاد وحید واحدجوان

۱. تناسخ به چه معناست؟

تناسخ، انتقال نفس انسان پس از مرگ به بدن دنیوی دیگر، اعمّ از انسان، حیوان یا ـ بنابر برخی تقریرها ـ گیاه است؛ به‌گونه‌ای که نفس، زندگی دنیوی خود را در کالبد و بدن تازه ادامه دهد.
گاهی واژه تناسخ شامل همه موارد فوق است و گاهی مختص انسان که در این صورت اگر به بدن حیوان تعلق گیرد تماسخ می‌گویند و اگر به نبات تعلق گیرد تفاسخ می‌گویند.
در حکمت اسلامی، این معنا را تناسخ مُلکی می‌نامند که در برابر تناسخ ملکوتی است.

۲. آیا این تناسخ مورد تأیید است؟

تناسخ مُلکی در حکمت اسلامی و آموزه‌های قرآنی و اسلامی پذیرفته نیست؛ زیرا با هویت شخصی، حقیقت برزخ و معاد، و نظام حکیمانه جزا سازگار نیست.
البته تناسخ ملکوتی هم داریم که غیر از تناسخ مُلکی است و مربوط به برزخ است. این تناسخ درست است و بحثش متفاوت است.

۳. چرا برخی به تناسخ مُلکی معتقدند؟

مهم‌ترین انگیزهٔ اعتقاد به تناسخ، تبیین تفاوت‌های انسان‌ها در ثروت، سلامت، استعداد و رنج، و حلّ ظاهری مسئلهٔ عدالت از راه نسبت دادن این امور به اعمال زندگی پیشین است. افزون بر آن، باورهای ادیان شرقی، تجربه‌های شخصی و تفسیر نادرست برخی آیات و روایات در پیدایش یا رواج این عقیده مؤثر بوده‌اند.
همچنین برداشت غلط از تناسخ ملکوتی، باعث شد برخی به تناسخ مُلکی روی آورند.

۴. چه پاسخ‌هایی به این موارد داده می‌شود؟

تفاوت‌های انسان‌ها نتیجهٔ زندگی پیشین در دنیا نیست؛ بلکه برآمده از عوالم سابق، اسباب طبیعی، نظام علّی جهان، اختیار انسان‌ها، آزمایش الهی و ... است، و عدالت کامل نیز در قیامت تحقق می‌یابد نه در دنیا.

تجربه‌های شخصی و ادعاهای یادآوری زندگی پیشین، دلیل یقینی نیستند و می‌توانند ناشی از خطای حافظه، تلقین، تخیل یا عوامل روان‌شناختی باشند.

همچنین آیات و روایات باید بر اساس مجموع مبانی قرآن و معاد تفسیر شوند، نه با تأویل ناسازگار با آن‌ها.

تناسخ ملکوتی هم مربوط به برزخ است نه دنیا.

۵. چه دلیلی بر ردّ تناسخ داریم؟

دلیل زیاد داریم از جمله:
اول. اگر نفس انسانی پس از انتقال به بدن دیگر در دنیا، زندگی و اعمال پیشین خود را به یاد نیاورد، مجازات یا پاداش او در بدن جدید با عدالت سازگار نیست؛ و اگر به یاد آورد (که چنین نیست) هویت و شخصیت بدن جدید با شخص پیشین یکسان نخواهد بود.

دوم. هر بدن انسانی استعداد و نظام وجودی خاص خود را دارد و نفس، رابطه‌ای طبیعی و ویژه با بدن خویش دارد؛ ازاین‌رو انتقال یک نفس از بدن مرده به بدن دیگر، با حقیقت نفس و بدن سازگار نیست.

سوم. تناسخ با برزخ و معاد که با ادله مختلف اثبات شده و با غایت کمال‌یابی نفس ناسازگار است؛ زیرا در منطق قرآن کریم، سخنان پیامبران و معصومان علیهم السلام و حکمت و عرفان اسلامی، مسیر نفس از دنیا به برزخ و سپس قیامت است، نه بازگشت مکرر به بدن‌های دنیوی.

@sokhanerfan

❇️ جملاتی از زنان عارف _ ۴

رابعه شاميّه
وى زوجه احمد بن ابى الحوارى بود.

وقتى كه طعامى پختى گفتى: «اى سيدى! بخور كه اين طعام پخته نشده است مگر به تسبيح.»

📗 نفحات الانس، ص ۷۲۰

#زنان_عارف

@sokhanerfan

❇️ جملاتی از زنان عارف _ ۳

كرديّه، از بصره يا از اهواز بود.
وى گفته كه: «شبى پيش شعوانه بودم در خواب شدم، پاى خود بر من زد و گفت: برخيز اى كرديّه! كه اينجا جاى خواب نيست. جاى خواب گور است.»

وى را گفتند كه: «از بركات صحبت شعوانه چه رسيد ترا؟» گفت: «از آن وقت باز كه به خدمت وى رسيدم، دنيا را دوست نداشتم و غم روزى نخوردم، و هيچ كس از اهل دنيا در چشم من بزرگ ننمود از جهت طمع، و هيچ يك از مسلمانان را خرد نشمردم.»

📗 نفحات الانس، ص ۷۱۹

#زنان_عارف

@sokhanerfan