Science Updates Persian

⭕️ ارزیابی سقط‌های مکرر بارداری معمولاً بیشتر بر سلامت مادر تمرکز دارد؛ اما در بسیاری از موارد، مشکل فقط مربوط به مادر نیست.

انجمن طب تولیدمثل امریکا (ASRM) نخستین به‌روزرسانی راهنمای تحقیقات خود درباره سقط مکرر بارداری را از سال ۲۰۱۲ به این‌سو منتشر کرده است. این راهنما بر یک عامل مهم و گاهی نادیده‌گرفته‌شده تأکید می‌کند: نقش عامل مردانه.

بر اساس این توصیه‌های جدید، بررسی آسیب یا تکه‌تکه‌شدن DNA اسپرم (Sperm DNA Fragmentation) می‌تواند در برخی موارد به توضیح سقط‌های مکرر و بدون علت مشخص کمک کند. یعنی مواد ژنتیکی پدر فقط در لقاح نقش ندارند، بلکه کیفیت DNA اسپرم نیز می‌تواند در ادامه رشد جنین اهمیت داشته باشد.

طبق تعریف ASRM، سقط مکرر به دو یا بیشتر سقط خودبه‌خودی بارداری گفته می‌شود و میلیون‌ها زوج را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در توصیه‌های جدید، پزشکان می‌توانند در موارد سقط‌های مکررِ بدون علت مشخص، به‌ویژه زمانی که ناباروری نیز وجود دارد، بررسی سلامت و یکپارچگی DNA اسپرم را در نظر بگیرند.

با این حال، ASRM تأکید می‌کند که هنوز پژوهش‌های بیشتری لازم است تا مشخص شود آیا درمان مستقیم آسیب DNA اسپرم واقعاً می‌تواند احتمال تولد نوزاد زنده را افزایش دهد یا نه.

⚠️ بنابراین، این تغییر به معنای آن نیست که عامل مردانه همیشه علت سقط است؛ بلکه نشان می‌دهد در بررسی سقط‌های مکرر، هم سلامت مادر و هم عوامل مربوط به اسپرم و ژنتیک پدر باید در نظر گرفته شوند.

✍:علی روستایی

منبع: Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine (2026), Recurrent Pregnancy Loss: A Committee Opinion, Fertility and Sterility, 125(6), 1023–1041.
https://www.asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/recurrent-pregnancy-loss-a-committee-opinion-2026/?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

☕️ پژوهشی جدید نشان می‌دهد نوشیدن منظم قهوه ممکن است علاوه بر افزایش انرژی، به حفظ سلامت سلول‌ها و روند پیری سالم‌تر کمک کند. دانشمندان دریافتند ترکیبات طبیعی موجود در قهوه، به‌ویژه پلی‌فنول‌های گیاهی مانند اسید کافئیک، می‌توانند پروتئینی به نام NR4A1 را فعال کنند. این پروتئین نقش مهمی در واکنش بدن به استرس سلولی، کاهش التهاب و محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب‌های مرتبط با افزایش سن دارد.

بر اساس این تحقیق، فواید احتمالی قهوه بیشتر به ترکیبات گیاهی آن مربوط است، نه فقط کافئین؛ بنابراین حتی قهوه بدون کافئین نیز ممکن است برخی اثرات محافظتی را داشته باشد. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند این مطالعه هنوز در مراحل آزمایشگاهی است و ثابت نمی‌کند که مصرف بیشتر قهوه روند پیری انسان را کند می‌کند.

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🧠 ما همه‌چیز را که می‌بینیم، آگاهانه تجربه نمی‌کنیم!

مغز ما در هر لحظه با حجم عظیمی از اطلاعات حسی روبه‌روست، اما تنها بخش محدودی از این اطلاعات به آگاهی راه پیدا می‌کند. مغز به‌طور مداوم اطلاعات را پردازش، انتخاب و اولویت‌بندی می‌کند و توجه ما را به بخش‌هایی از محیط معطوف می‌سازد.

این فرایند تحت تأثیر عواملی مانند توجه، هدف، تجربه‌های گذشته، دانش قبلی، خاطرات و وضعیت فعلی فرد قرار دارد. به همین دلیل، ممکن است دو نفر در یک موقعیت یکسان حضور داشته باشند، اما به جنبه‌های متفاوتی از آن توجه کنند و تجربه‌های متفاوتی داشته باشند.

البته ادعای اینکه «مغز ۹۰ درصد واقعیت را فیلتر می‌کند» یک عدد علمی ثابت و اثبات‌شده نیست. میزان اطلاعاتی که مغز پردازش می‌کند و آنچه به آگاهی راه می‌یابد، به نوع محرک، شرایط، توجه و وضعیت فرد بستگی دارد.

در واقع، آنچه ما آگاهانه تجربه می‌کنیم، تنها بخش کوچکی از فعالیت پردازشی گسترده مغز است.

#مغز #آگاهی #علوم_اعصاب #توجه #ادراک #علم

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🧠 چگونه از میلیاردها سلول، «من» به‌وجود می‌آید؟

بدن انسان از حدود ۳۰ تا ۴۰ تریلیون سلول تشکیل شده. این سلول‌ها دائماً با یکدیگر همکاری می‌کنند تا بدن زنده بماند؛ تقسیم می‌شوند، خود را ترمیم می‌کنند، با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و بسیاری از آن‌ها در پایان عمرشان از بین می‌روند.

اما شواهدی نداریم که سلول‌های بدن به‌صورت مستقل دارای تجربه‌ای آگاهانه از «ما» باشند.

در میان این سلول‌ها، نورون‌ها با تشکیل شبکه‌ای بسیار پیچیده، اطلاعات را دریافت، منتقل و پردازش می‌کنند. فعالیت هماهنگ میلیاردها نورون با فرایندهایی مانند ادراک، حافظه، احساس و تصمیم‌گیری ارتباط دارد.

یک پرسش عمیق همچنان باقی است:

چگونه فعالیت‌های فیزیکی مغز به تجربه‌ای ذهنی تبدیل می‌شوند؟

چگونه فعالیت نورون‌ها باعث می‌شود ما رنگ قرمز را تجربه کنیم، درد را احساس کنیم، چیزی را به یاد بیاوریم یا احساس کنیم «من» وجود دارم؟

علوم اعصاب بخش بزرگی از سازوکارهای مغز را آشکار کرده، اما چگونگی شکل‌گیری تجربه آگاهانه از فعالیت مغز هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است.

همین پرسش، آگاهی را به یکی از عمیق‌ترین مسائل در علوم اعصاب و علوم شناختی تبدیل کرده است.

🌙🧠 آیا خواب شفاف یک حالت متفاوت از آگاهی است؟

تصور کنید خواب هستید، اما ناگهان متوجه می‌شوید که خواب می‌بینید. هنوز در خواب هستید، اما می‌دانید که تجربه‌ای که دارید، یک رؤیاست. گاهی حتی می‌توانید درباره اتفاقات خواب تصمیم بگیرید و تا حدی بر آن‌ها اثر بگذارید.

این پدیده را «خواب شفاف» (Lucid Dreaming) می‌نامند؛ حالتی که سال‌هاست توجه دانشمندان علوم اعصاب و پژوهشگران آگاهی را به خود جلب کرده است.

🔬 پژوهشی که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، فعالیت مغز افراد را هنگام خواب REM بررسی کرد و خواب شفاف را با خواب REM غیرشفاف مقایسه کرد. پژوهشگران با استفاده از EEG دریافتند که در خواب شفاف، برخی الگوهای فعالیت مغزی مرتبط با فراشناخت، خودآگاهی، تصویرسازی ذهنی و پردازش‌های اجرایی تغییر می‌کنند.

به زبان ساده، مغز در خواب شفاف همچنان در وضعیت خواب قرار دارد، اما برخی فرایندهای شناختی که معمولاً در بیداری فعال‌تر هستند، به شکل متفاوتی وارد عمل می‌شوند.

این یافته‌ها با پژوهش‌های قبلی نیز هم‌راستا هستند که نشان داده‌اند فعالیت الکتریکی مغز در خواب شفاف با خواب معمولی تفاوت‌هایی دارد.

اما آیا این یعنی خواب شفاف یک «حالت جدید آگاهی» است؟

هنوز نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت. آنچه شواهد فعلی نشان می‌دهند این است که خواب شفاف یک وضعیت قابل‌اندازه‌گیری و متمایز از خواب REM معمولی است که در آن آگاهی از خود و برخی فرایندهای شناختی تغییر می‌کنند.

شاید یکی از شگفت‌انگیزترین ویژگی‌های مغز همین باشد:

گاهی مغز می‌تواند در حالی که بدن خواب است، به ما اجازه دهد بدانیم که در خواب هستیم. 🌙

و این پرسش همچنان پابرجاست:

🧠 آگاهی چگونه از فعالیت میلیاردها سلول عصبی در مغز پدیدار می‌شود؟

✍:علی روستایی

📚 منبع: Consciousness and Cognition، 2026

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41980578/

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🔥 دانشمندان یک «کلید» احتمالی برای افزایش چربی‌سوزی پیدا کرده‌اند!

پژوهشگران مؤسسه علوم وایزمن پروتئینی به نام MTCH2 را شناسایی کرده‌اند که نقش مهمی در تنظیم مصرف انرژی و متابولیسم چربی در سلول‌ها دارد.

در آزمایش‌های انجام‌شده روی سلول‌های انسانی، حذف این پروتئین باعث شد سلول‌ها انرژی بیشتری مصرف کنند و استفاده از چربی‌ها به‌عنوان سوخت افزایش یابد. همچنین توانایی سلول‌های پیش‌ساز برای تبدیل‌شدن به سلول‌های چربی جدید کاهش پیدا کرد.

این یافته با پژوهش‌های قبلی روی موش‌ها نیز هم‌راستاست؛ در آن مطالعات، کاهش MTCH2 در عضلات با افزایش مصرف انرژی و مقاومت بیشتر در برابر چاقی ناشی از رژیم پرچرب همراه بود.

🔬 اما یک نکته مهم:
این هنوز یک درمان برای چاقی نیست. پژوهش جدید عمدتاً در سطح سلولی انجام شده و مشخص نیست دستکاری MTCH2 در بدن انسان بتواند بدون عوارض، باعث کاهش وزن شود.

با این حال، MTCH2 می‌تواند در آینده به‌عنوان یک هدف بالقوه برای توسعه درمان‌های جدید چاقی مورد بررسی قرار گیرد.

✍:علی روستایی

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/06/260624115324.htm?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🦮 تحقیقات تازه نشان می‌دهد مغز سگ‌ها تنها میان چهره شاد و ناراحت انسان تفاوت قائل نمی‌شود؛ آن‌ها حتی می‌توانند برخی حالات منفی مانند ترس، خشم و غم را نیز از یکدیگر تشخیص دهند. یافته‌ای که شناخت ما از رابطه عاطفی میان انسان و سگ را عمیق‌تر می‌کند.

به گزارش #رادیونشاط، بسیاری از صاحبان سگ‌ها تجربه کرده‌اند که حیوان خانگی‌شان در زمان شادی، ناراحتی یا اضطراب رفتار متفاوتی نشان می‌دهد. ممکن است وقتی صاحبش خوشحال است هیجان بیشتری نشان دهد یا هنگام ناراحتی آرام‌تر شود و به او نزدیک شود.

https://www.radioneshat.com/n/22418

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

گونهٔ ما در فرگشت چه تغییراتی کرده‌....؟
#دکتر_حسام_نوذری

#فرگشت #تکامل #هوموساپینس #داروین

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🔬 پژوهشگران پروتئینی طبیعی به نام کِلوثو (Klotho) را شناسایی کرده‌اند که به نظر می‌رسد در سالمندی سالم نقش مهمی دارد.

این پروتئین می‌تواند به حفظ عملکرد طبیعی سلول‌ها و مقابله با برخی تغییرات مرتبط با افزایش سن کمک کند. پژوهش نشان داده است که افزایش این پروتئین در موش‌ها با بهبود سلامت بافت‌ها و عملکرد بدن ارتباط دارد.

این پروتئین به سلول‌ها کمک می‌کند در برابر فشار و آسیب‌های سلولی بهتر واکنش نشان دهند و در مسیرهای مختلف زیستی، از جمله سوخت‌وساز و تنظیم التهاب و استرس اکسیداتیو، نقش دارد. همچنین به نظر می‌رسد بتواند از عملکرد برخی بخش‌های مهم سلول، از جمله میتوکندری‌ها که انرژی سلول را تولید می‌کنند، پشتیبانی کند.

دانشمندان به‌طور فزاینده‌ای معتقدند که سالمندی سالم فقط به درمان بیماری‌ها پس از ایجاد آن‌ها محدود نمی‌شود، بلکه حفظ سیستم‌های طبیعی ترمیم و دفاع بدن نیز اهمیت دارد. شناخت عملکرد پروتئین‌هایی مانند کلوثو می‌تواند در آینده به توسعه روش‌هایی برای تقویت توانایی طبیعی بدن در برابر آسیب‌های ناشی از افزایش سن کمک کند.

در این مطالعه، پژوهشگران با افزایش نوع ترشح‌شدهٔ پروتئین کلوثو (s-KL) در موش‌های سالم، افزایش حدود ۲۰ درصدی طول عمر را مشاهده کردند و همچنین بهبودهایی در عملکرد بدنی، عضلات، استخوان‌ها و برخی شاخص‌های عصبی مشاهده شد.

✍:علی روستایی
Source

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

پوست انار سرشار از آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند پونیکالاژین‌ها (Punicalagins) و اسید الاژیک (Ellagic acid) است و دانشمندان در حال بررسی اثرات این ترکیبات هستند.

در مطالعات آزمایشگاهی، عصاره پوست انار توانسته است در چند نوع سلول سرطانی باعث آپوپتوز شود؛ یعنی فرایند طبیعی و برنامه‌ریزی‌شده مرگ سلول. همچنین در برخی آزمایش‌ها، سرعت تکثیر سلول‌های سرطانی را کاهش داده است.

پوست انار در مقایسه با بخش آبدار میوه، غلظت بیشتری از بعضی از این ترکیبات را دارد و به همین دلیل در پژوهش‌های اولیه و آزمایشگاهی مورد توجه قرار گرفته است.

همچنین عصاره‌های غلیظی که در آزمایش‌ها استفاده می‌شوند با خود پوست انار تفاوت زیادی دارند. پوست انار تلخ است و معمولاً به صورت خام خورده نمی‌شود. بنابراین این یافته‌ها فعلاً سرنخ‌های اولیه علمی هستند، نه یک درمان یا توصیه پزشکی. مصرف پوست انار به مقدار زیاد نیز بدون شواهد کافی توصیه نمی‌شود.

آنچه می‌توان با اطمینان گفت این است که خود انار یک میوه مغذی و سرشار از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است و پوست آن، که معمولاً دور ریخته می‌شود، همچنان موضوع جالبی برای پژوهش‌های بیشتر است.

این اطلاعات عمومی است و جایگزین توصیه پزشکی نیست.

منبع: Ismail T و همکاران، Journal of Ethnopharmacology؛ پژوهش درباره پوست انار و سلول‌های سرطانی.

https://cir.nii.ac.jp/crid/1363951794635794432?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

⭕️ پوست انار؛ بخشی که معمولاً دور می‌اندازیم
ما معمولاً دانه‌های سرخ و آبدار انار را می‌خوریم و پوست آن را دور می‌اندازیم، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند که پوست انار ممکن است حاوی مقدار زیادی از ترکیبات مفید باشد.
⬇️

🧠 اوتیسم چگونه ایجاد می‌شود؟

اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک وضعیت پیچیدهٔ عصبی‌رشدی است که تفاوت‌های مرتبط با آن می‌توانند از مراحل ابتدایی رشد مغز، حتی پیش از تولد، شکل بگیرند. با این حال، اوتیسم یک علت واحد ندارد و حاصل تعامل پیچیدهٔ عوامل ژنتیکی و زیستی مختلف است.

پژوهشگران تاکنون صدها ژن و تغییر ژنتیکی را شناسایی کرده‌اند که می‌توانند با افزایش احتمال اوتیسم ارتباط داشته باشند. این تغییرات ممکن است بر فرایندهایی مانند رشد و سازمان‌یابی سلول‌های عصبی، شکل‌گیری ارتباطات میان نورون‌ها و عملکرد شبکه‌های مغزی تأثیر بگذارند.

همین تنوع زیستی یکی از دلایلی است که توضیح می‌دهد چرا افراد اوتیستیک می‌توانند تفاوت‌های بسیار زیادی در ویژگی‌ها، توانایی‌ها، شیوهٔ ارتباط، رفتار و نیازهای حمایتی خود داشته باشند.

برای سال‌ها، یکی از فرضیه‌های مهم دربارهٔ اوتیسم، برهم‌خوردن تعادل میان پیام‌های تحریک‌کننده و مهارکننده در مغز (E/I balance) بود. این فرضیه همچنان در پژوهش‌ها بررسی می‌شود، اما شواهد امروزی نشان می‌دهند که نمی‌توان تنوع زیستی اوتیسم را تنها با این مدل توضیح داد.

در سال‌های اخیر، دانشمندان از ارگانوئیدهای مغزی نیز استفاده کرده‌اند؛ ساختارهای کوچک و آزمایشگاهی که برخی جنبه‌های رشد اولیهٔ مغز را شبیه‌سازی می‌کنند. این مطالعات نشان داده‌اند که تغییرات ژنتیکی مختلف مرتبط با اوتیسم می‌توانند مسیرهای متفاوتی از رشد مغز و انواع مختلف سلول‌های عصبی را تحت تأثیر قرار دهند.

بنابراین، دانشمندان به‌جای جست‌وجوی یک «علت واحد» برای اوتیسم، بیشتر به دنبال شناسایی مسیرهای زیستی و رشدی متفاوتی هستند که می‌توانند به ویژگی‌های مشترک یا متفاوت در افراد منجر شوند.

شناخت این مسیرها در آینده ممکن است به تشخیص زودتر، درک بهتر تفاوت‌های فردی و ارائهٔ حمایت‌ها و مداخلات شخصی‌سازی‌شده‌تر کمک کند؛ هرچند بسیاری از این کاربردها هنوز در مرحلهٔ پژوهش هستند.

✍:علی روستایی

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16904174/

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

⭕️ آرتروز و درمان‌های نوین با سلول‌های زنده

آرتروز یا استئوآرتریت (Osteoarthritis) شایع‌ترین بیماری مفصلی است. در این بیماری، غضروف مفصل به‌تدریج دچار آسیب و فرسایش می‌شود و هم‌زمان التهاب و تغییراتی در بافت‌های اطراف و استخوان زیر غضروف ایجاد می‌شود.
درمان‌های غیرجراحی فعلی، مانند داروهای مسکن و ضدالتهاب، تزریق هیالورونیک اسید و پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)، عمدتاً با هدف کاهش درد و بهبود علائم انجام می‌شوند و در حال حاضر نمی‌توانند به‌طور قطعی روند پیشرفت آرتروز را متوقف یا غضروف از دست‌رفته را بازسازی کنند.
اکنون پژوهشگران در حال بررسی رویکردهای جدیدی به نام درمان‌های سلولی هستند. هدف این روش‌ها تنها کاهش درد نیست؛ بلکه تلاش می‌شود با استفاده از سلول‌های زنده و فرآورده‌های حاصل از آن‌ها، محیط مفصل به گونه‌ای تغییر کند که از ترمیم و حفظ بافت‌های آسیب‌دیده حمایت شود.
در برخی از این روش‌ها، سلول‌های موردنظر پس از آماده‌سازی به مفصل منتقل می‌شوند. این سلول‌ها لزوماً غضروف آسیب‌دیده را مستقیماً جایگزین نمی‌کنند؛ بلکه می‌توانند از طریق ارتباط با سلول‌های اطراف و آزادسازی مولکول‌های فعال زیستی، بر محیط مفصل اثر بگذارند. این فرایند ممکن است به کاهش التهاب، تعدیل پاسخ سیستم ایمنی، کاهش برخی فرایندهای مرتبط با پیری سلولی و تحریک سلول‌های غضروفی برای تولید اجزای ماتریکس غضروف کمک کند.
به این ترتیب، هدف اصلی این درمان‌ها ایجاد محیطی مناسب‌تر برای حفظ بافت مفصل و تقویت توانایی طبیعی آن برای ترمیم است؛ نه اینکه الزاماً غضروف از دست‌رفته را مستقیماً جایگزین کنند.
با وجود نتایج امیدوارکننده در مطالعات آزمایشگاهی و برخی مطالعات اولیه انسانی، بیشتر درمان‌های سلولی آرتروز هنوز در مرحله پژوهش و ارزیابی بالینی قرار دارند و شواهد کافی برای اینکه آن‌ها را درمان قطعی یا استاندارد آرتروز بدانیم، وجود ندارد.
پژوهشگران اکنون در تلاش‌اند مشخص کنند کدام نوع سلول، چه مقدار از آن و با چه روش و زمان‌بندی‌ای می‌تواند بیشترین اثر را داشته باشد. همچنین مطالعات طولانی‌مدت لازم است تا مشخص شود آیا این درمان‌ها واقعاً می‌توانند پیشرفت آرتروز را تغییر دهند، عملکرد مفصل را برای مدت طولانی حفظ کنند و در آینده نیاز به جراحی تعویض مفصل را به تأخیر بیندازند یا خیر.
بنابراین، درمان‌های سلولی یکی از حوزه‌های امیدوارکننده پزشکی بازساختی برای آرتروز هستند؛ اما هنوز نباید آن‌ها را درمان قطعی یا اثبات‌شده برای بازسازی غضروف دانست.

✍:علی روستایی

https://www.nature.com/articles/s12276-026-01726-y?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

#نقل_قول


┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🧠 مغز انسان چگونه خودش را سازمان‌دهی می‌کند؟

مغز انسان از یک سلول تخم بارورشده آغاز می‌شود؛ اما همین یک سلول در جریان رشد به اندامی فوق‌العاده پیچیده تبدیل می‌شود که میلیاردها سلول را در ساختاری بسیار منظم سازمان‌دهی کرده است.

دانشمندان اکنون مدلی تازه برای توضیح چگونگی شکل‌گیری این نظم پیشنهاد کرده‌اند: اطلاعات مربوط به جایگاه سلول‌ها ممکن است تا حدی از طریق تبار سلولی منتقل شود.

برای مدت‌ها تصور می‌شد که سلول‌های در حال رشد عمدتاً با استفاده از پیام‌ها و نشانه‌های شیمیایی موجود در محیط اطرافشان، جایگاه مناسب خود را پیدا می‌کنند. این سازوکار همچنان اهمیت دارد؛ اما پژوهش جدید نشان می‌دهد که خودِ تاریخچهٔ سلولی و تبار سلول‌ها نیز می‌تواند نوعی اطلاعات موقعیتی را در اختیار سلول‌های نسل بعد قرار دهد.

پژوهشگران با بررسی الگوهای بیان ژن در مغز موش و گورخرماهی دریافتند که برخی الگوهای هماهنگ بیان ژن می‌توانند اطلاعات مربوط به موقعیت را در مقیاس‌های مختلف در مغز بازتاب دهند و در طول رشد نیز نسبتاً پایدار باقی بمانند.

به زبان ساده، سلول‌ها ممکن است فقط از محیط اطراف خود برای فهمیدن «کجا هستم؟» استفاده نکنند؛ بخشی از این اطلاعات می‌تواند از مسیر تبار سلولی به نسل‌های بعدی منتقل شود.

این ایده می‌تواند توضیح تازه‌ای برای یکی از شگفت‌انگیزترین پرسش‌های زیست‌شناسی باشد: چگونه مغزی متشکل از میلیاردها سلول، از یک سلول اولیه به ساختاری منظم و پیچیده تبدیل می‌شود؟

پژوهشگران معتقدند این چارچوب می‌تواند فراتر از مغز نیز برای درک چگونگی شکل‌گیری الگوهای پیچیده در بافت‌ها و اندام‌ها الهام‌بخش باشد.

✍:علی روستایی

Kerstjens et al., Neuron, 2026
A lineage-based model of scalable positional information in vertebrate brain development
PMID: 41775258

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41775258/

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🧬 یک کشف شگفت‌انگیز درباره چگونگی گسترش سرطان

پژوهشگران مؤسسه ویستار در مطالعه‌ای که در مجله Nature Aging منتشر شده، بررسی کردند که چه اتفاقی برای سلول‌های سرطان تخمدان می‌افتد که پس از شیمی‌درمانی زنده می‌مانند.

این سلول‌های باقی‌مانده همیشه به تقسیم‌شدن ادامه نمی‌دهند، اما از نظر زیستی فعال باقی می‌مانند و همچنان پیام‌های شیمیایی به سلول‌های اطراف خود ارسال می‌کنند.

یکی از این پیام‌ها فروکتوز، نوعی قند ساده، بود. پژوهشگران دریافتند که سلول‌های باقی‌مانده پس از درمان می‌توانند فروکتوز ترشح کنند و این ماده در سلول‌های سرطانی مجاور، از طریق تغییرات متابولیکی، باعث کاهش کلسترول غشای سلولی شود.

کلسترول غشای سلول در حفظ ساختار و چسبندگی سلولی نقش دارد. کاهش آن می‌تواند باعث شود سلول‌های سرطانی راحت‌تر از تومور جدا شوند و در مدل‌های آزمایشگاهی و حیوانی، توانایی بیشتری برای انتشار پیدا کنند؛ فرایندی که متاستاز نامیده می‌شود.

🔬 اما یک نکته بسیار مهم:

این پژوهش شامل آزمایش‌های سلولی، مدل‌های حیوانی و همچنین تحلیل داده‌ها و نمونه‌های مربوط به بیماران بود؛ اما این مکانیسم هنوز در قالب یک کارآزمایی بالینی انسانی آزمایش نشده است.

بنابراین، این مطالعه نشان نمی‌دهد که خوردن قند باعث سرطان می‌شود و همچنین ثابت نمی‌کند که کاهش مصرف قند می‌تواند از گسترش سرطان تخمدان در انسان جلوگیری کند.

آنچه پژوهشگران شناسایی کرده‌اند، یک مسیر زیستی جدید و بالقوه مهم است که در آن سلول‌های سرطانیِ باقی‌مانده پس از شیمی‌درمانی، با ترشح فروکتوز می‌توانند محیط اطراف خود را تغییر دهند و در مدل‌های پیش‌بالینی، انتشار سلول‌های سرطانی را تسهیل کنند.

این یافته ممکن است در آینده به شناسایی راه‌های جدید برای جلوگیری از عود و گسترش سرطان تخمدان پس از درمان کمک کند؛ اما برای مشخص شدن اهمیت آن در بیماران، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

🍎 در مورد قند هم باید محتاط بود:
کاهش مصرف قندهای افزوده‌شده همچنان به دلایل شناخته‌شده برای سلامت عمومی توصیه می‌شود، اما نباید نتایج این مطالعه را به این معنا تعبیر کرد که هر مقدار مصرف قند باعث سرطان یا متاستاز می‌شود.

📌 خلاصه:
این پژوهش دربارهٔ «سرطان‌زا بودن قند» نیست؛ بلکه دربارهٔ یک مکانیسم احتمالی در گسترش سرطان تخمدان پس از شیمی‌درمانی است.

⚠️ این مطلب صرفاً اطلاعات عمومی است و جایگزین توصیه پزشکی نیست.


✍:علی روستایی

منبع:
Cole A, Aird K و همکاران، Nature Aging، ۲۰۲۶ — مؤسسه ویستار، فروکتوز و گسترش سرطان تخمدان.

https://www.nature.com/articles/s43587-026-01172-5?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🧬 تکامل انسان هنوز ادامه دارد؛ ژن‌های تازه چگونه به وجود می‌آیند؟

تکامل انسان فقط به تغییر ژن‌های موجود محدود نمی‌شود؛ گاهی ممکن است توالی‌هایی که پیش‌تر نقش کُدکنندهٔ پروتئین نداشته‌اند، به‌تدریج به چارچوب‌های خوانش باز (ORF) تبدیل شوند و در نهایت پروتئین‌های بسیار کوچکی به نام میکروپروتئین‌ها (Microproteins) تولید کنند.

در پژوهشی که در سال ۲۰۲۲ در مجلهٔ Cell Reports منتشر شد، پژوهشگران منشأ تکاملی صدها میکروپروتئین انسانی را بررسی کردند و برای ۱۵۵ ORF شواهدی به دست آوردند که نشان می‌دادند احتمالاً به‌صورت de novo، یعنی از توالی‌های غیرکُدکنندهٔ پیشین، در طول تکامل پدید آمده‌اند.

نکتهٔ جالب‌تر اینکه در ۴۴ مورد از این ۱۵۵ مورد، تغییر یا حذف ORF در آزمایش‌های سلولی با اثرات معنادار بر رشد و بقا‌ی سلول‌ها همراه بود؛ یافته‌ای که نشان می‌دهد برخی از این عناصر تازه‌پدیدآمده می‌توانند واقعاً عملکرد زیستی داشته باشند.

از همه جالب‌تر، پژوهشگران شواهدی برای دو میکروپروتئین پیدا کردند که منشأ آن‌ها احتمالاً پس از جدایی دودمان انسان و شامپانزه بوده است. این موضوع نشان می‌دهد که ایجاد نوآوری‌های ژنتیکی جدید می‌تواند حتی در دوره‌های نسبتاً جدید تکامل نیز رخ داده باشد.

🔬 دیدگاه نهایی

این یافته‌ها به ما یادآوری می‌کنند که تکامل یک فرایند متوقف‌شده نیست. ژنوم موجودات زنده همچنان دستخوش تغییر است و گاهی توالی‌های جدید می‌توانند در طول زمان به عملکردهای زیستی دست پیدا کنند.

البته «تکامل» به معنای حرکت همیشگی به سمت بهتر یا پیچیده‌تر شدن نیست. تکامل یک فرایند طبیعی است و می‌تواند شامل تغییراتی خنثی، زیان‌بار یا سودمند باشد؛ اینکه یک تغییر در جمعیت باقی بماند یا گسترش پیدا کند، به عوامل مختلفی مانند انتخاب طبیعی، رانش ژنتیکی و شرایط محیطی بستگی دارد.

بنابراین، این پژوهش را بهتر است نه به‌عنوان «کشف ۱۵۵ ژن جدید انسان»، بلکه به‌عنوان شواهدی از شکل‌گیری de novo برخی ORFها و میکروپروتئین‌های جدید در طول تکامل در نظر بگیریم.

📚 منبع:

Vakirlis, N. و همکاران (2022)، De novo birth of functional microproteins in the human lineage، مجله Cell Reports.

DOI: 10.1016/j.celrep.2022.111808

https://webpreneurships.com/155-new-human-genes-were-discovered-and-scientists-say-its-a-sign-of-the-ongoing-human-evolution/?fbclid=IwdGRzaATo6U5jbGNrBOjpQnBkb2YFZXh0bgNhZW0CMTEAc3J0YwZhcHBfaWQMMzUwNjg1NTMxNzI4AAEepeqMVrnpXaBmh7DFA7n7cbCDuyBTtBsxhNPuXsIVTsZjtqVO5f161r48hlM_aem_haiaFSdAzx9kjQjkbxyOww

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🦠 انگلی که شاید یک‌سوم مردم جهان به آن آلوده باشند!

انگلی به نام Toxoplasma gondii وجود دارد که تخمین زده می‌شود حدود یک‌سوم جمعیت جهان به آن آلوده باشند؛ با این حال، بیشتر افراد سالم هیچ علامت جدی از خود نشان نمی‌دهند.

این انگل می‌تواند از راه‌های مختلف وارد بدن شود؛ از جمله خوردن گوشت خام یا نیم‌پز، مصرف مواد غذایی یا آب آلوده و تماس با مدفوع گربهٔ آلوده.

در افراد سالم، عفونت اغلب بدون علامت است یا ممکن است علائم خفیف شبه‌آنفلوانزا ایجاد کند. اما در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، عفونت می‌تواند جدی‌تر شود.

پس از عفونت، انگل می‌تواند به شکل کیست‌های بافتی نهفته برای مدت طولانی، حتی تا پایان عمر، در بدن باقی بماند. در برخی افراد، عفونت می‌تواند چشم را درگیر کند و با ایجاد التهاب و آسیب به شبکیه، باعث کاهش دائمی بینایی شود.

خطر در دوران بارداری نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. اگر زنی برای نخستین‌بار در دوران بارداری به توکسوپلاسما آلوده شود، انگل می‌تواند از جفت عبور کرده و به جنین منتقل شود. در چنین شرایطی، عفونت ممکن است به سقط جنین یا آسیب‌های پایدار عصبی و بینایی در جنین منجر شود.

اکنون گروهی از پژوهشگران بین‌المللی استدلال می‌کنند که توکسوپلاسموز معیارهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای یک «بیماری گرمسیری نادیده‌گرفته‌شده» (Neglected Tropical Disease) را دارد و باید برای به‌رسمیت‌شناخته‌شدن آن در این چارچوب تلاش بیشتری شود.

به گفتهٔ پژوهشگران، چنین اقدامی می‌تواند به افزایش توجه جهانی، پژوهش، بودجه، پیشگیری و دسترسی بهتر به خدمات درمانی کمک کند.

برای کاهش خطر ابتلا، رعایت بهداشت مواد غذایی، شستن دست‌ها، استفاده از آب سالم، پخت کامل گوشت و رعایت احتیاط هنگام تماس با خاک یا تمیزکردن محل دفع گربه‌ها اهمیت دارد.

✍:علی روستایی

منبع:
https://researchnow.flinders.edu.au/en/publications/toxoplasmosis-meets-the-world-health-organization-criteria-for-a-/?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🩺 تغییرات پوستی و مقاومت به انسولین

بعضی تغییرات پوستی می‌توانند یکی از نشانه‌های مشکلات مرتبط با قند خون و مقاومت به انسولین باشند. یکی از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها آکانتوز نیگریکانس (Acanthosis nigricans) است.

در این حالت، بخش‌هایی از پوست تیره‌تر، ضخیم‌تر و مخملی‌شکل می‌شوند. این تغییرات بیشتر در پشت گردن، زیر بغل، کشالهٔ ران و برخی چین‌های پوستی دیده می‌شوند و گاهی روی بند انگشتان نیز ظاهر می‌شوند.

آکانتوز نیگریکانس اغلب با مقاومت به انسولین، پیش‌دیابت و دیابت نوع ۲ ارتباط دارد. البته این تغییر پوستی همیشه به معنای ابتلا به دیابت نیست و می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد.

تغییرات پوستی دیگری نیز ممکن است در افراد مبتلا به دیابت دیده شوند. برای مثال، منگوله‌های پوستی (Skin Tags) به‌ویژه اگر تعدادشان زیاد باشد، می‌توانند با دیابت نوع ۲ و اختلالات متابولیک ارتباط داشته باشند.

قند خون بالا همچنین می‌تواند با خشکی و خارش پوست و افزایش احتمال برخی عفونت‌های باکتریایی و قارچی همراه باشد. در افراد مبتلا به دیابت، زخم‌ها و آسیب‌های پوستی نیز ممکن است دیرتر بهبود پیدا کنند.

البته هیچ‌کدام از این تغییرات به‌تنهایی تشخیص دیابت یا مقاومت به انسولین نیستند. اما اگر چنین تغییراتی، به‌ویژه تیرگی و ضخیم‌شدن مخملی پوست، ایجاد شده باشد، ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز آزمایش قند خون می‌تواند مفید باشد.

تشخیص زودهنگام پیش‌دیابت یا دیابت می‌تواند فرصت مناسبی برای کنترل بهتر قند خون و کاهش خطر عوارض آینده فراهم کند.

✍:علی روستایی

منبع: انجمن دیابت امریکا
(American Diabetes Association) — Diabetes and Skin Complications

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

شاید هر روز موهایتان را شانه کنید، کوتاه کنید یا بشویید؛ اما آیا می‌دانید یک تار مو از چه ساخته شده و چرا بعضی موها صاف، بعضی فر و بعضی ضخیم یا نازک هستند؟

مو ساختاری پیچیده دارد و بخش اصلی ساقهٔ آن از پروتئینی به نام کراتین تشکیل شده است.

🧪 ۱. ترکیبات اصلی مو

🔹 کراتین: پروتئین اصلی موست و نقش مهمی در استحکام و ساختار آن دارد. کراتین سرشار از اسیدهای آمینه است و پیوندهای دی‌سولفیدی موجود در آن نقش مهمی در استحکام و شکل مو ایفا می‌کنند.

🔹 آب: مقدار آب موجود در مو ثابت نیست و تحت تأثیر رطوبت محیط و وضعیت مو تغییر می‌کند.

🔹 لیپیدها: چربی‌های طبیعی مو به حفظ انعطاف‌پذیری، یکپارچگی و محافظت از سطح مو کمک می‌کنند.

🔹 ملانین: رنگدانهٔ اصلی موست و نوع و مقدار آن نقش مهمی در تعیین رنگ طبیعی مو دارد.

🔹 عناصر شیمیایی: مو عمدتاً از کربن، اکسیژن، نیتروژن، هیدروژن و گوگرد تشکیل شده است.

⚠️ بنابراین بهتر است نگوییم «مو دقیقاً ۹۰٪ کراتین دارد»؛ چون میزان ترکیبات مو می‌تواند بسته به روش اندازه‌گیری و شرایط نمونه متفاوت باشد.

⸻

🔬 ۲. سه بخش اصلی ساقهٔ مو

قسمتی از مو که بیرون از پوست دیده می‌شود، ساقهٔ مو نام دارد و معمولاً از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

🛡️ کوتیکول (Cuticle):
بیرونی‌ترین لایهٔ موست و از سلول‌های نازک و روی‌هم‌قرارگرفته تشکیل شده است. کوتیکول مانند یک لایهٔ محافظ، از بخش‌های داخلی مو در برابر آسیب‌های فیزیکی و شیمیایی محافظت می‌کند.

💪 کورتکس (Cortex):
ضخیم‌ترین بخش ساقهٔ موست و بیشتر ساختار کراتینی و ملانین مو در این بخش قرار دارد. استحکام، انعطاف‌پذیری و بسیاری از ویژگی‌های ظاهری مو به کورتکس مربوط است.

🧠 مدولا (Medulla):
بخش مرکزی ساقهٔ موست که در بسیاری از موهای ضخیم دیده می‌شود، اما در موهای نازک ممکن است وجود نداشته باشد. نقش دقیق آن در موی انسان هنوز به‌طور کامل مشخص نیست.

⸻

🌱 ۳. قسمت زندهٔ مو کجاست؟ا

یک نکتهٔ جالب این است که ساقهٔ مویی که بیرون از پوست می‌بینیم، از سلول‌های کراتینه‌شده‌ای تشکیل شده که دیگر فعالیت متابولیکی ندارند.

بخش زنده و فعال مو در فولیکول مو داخل پوست قرار دارد؛ جایی که سلول‌ها تقسیم و رشد می‌کنند و ساقهٔ جدید مو را می‌سازند.

به همین دلیل کوتاه کردن ساقهٔ مو درد ندارد، اما آسیب به فولیکول می‌تواند به رشد مو آسیب بزند.

⸻

🥚 ۴. آیا تغذیه روی مو تأثیر دارد؟

بله. بدن برای ساخت و حفظ مو به مواد مغذی مختلفی از جمله پروتئین، آهن، روی، ویتامین B12 و فولات نیاز دارد.

اما یک نکتهٔ مهم:

❌ مصرف بیشتر ویتامین‌ها لزوماً به معنای رشد بیشتر مو نیست.

✅ اگر کمبود یک مادهٔ مغذی وجود داشته باشد، برطرف کردن آن می‌تواند به حفظ سلامت مو کمک کند.

رژیم‌های غذایی بسیار محدود و کمبود شدید مواد مغذی می‌توانند باعث ریزش یا نازک شدن مو شوند.

⸻

🔥 ۵. چرا سشوار و اتوی مو می‌توانند به مو آسیب بزنند؟

حرارت زیاد و مکرر می‌تواند به کوتیکول و ساختار پروتئینی مو آسیب برساند و همچنین رطوبت مو را کاهش دهد و باعث:

▫️ خشکی
▫️ شکنندگی
▫️ وز شدن
▫️ موخوره
▫️ کاهش درخشندگی

شود.

بنابراین استفاده از حرارت با دمای مناسب، فاصلهٔ کافی و دفعات کمتر برای سلامت مو بهتر است.

⸻

💡 یک حقیقت جالب

رشد مو از ریشه، داخل فولیکول انجام می‌شود، نه از نوک مو.

به همین دلیل، کوتاه کردن نوک مو باعث نمی‌شود مو از ریشه سریع‌تر رشد کند؛ اما می‌تواند بخش‌های آسیب‌دیده و دچار موخوره را حذف کند و ظاهر مو را مرتب‌تر نشان دهد.

#مو #موی_انسان #سلامت_مو #مراقبت_از_مو #موخوره #ریزش_مو #کراتین

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates