🧬 آیا پستانداران هنوز توانایی بازسازی اندام را در خود پنهان کرده‌اند؟

برای مدت طولانی تصور می‌شد توانایی بازسازی ساختارهای پیچیدهٔ بدن در پستانداران بسیار محدود است؛ برخلاف حیواناتی مانند سمندرها که می‌توانند بخش‌هایی از بدن خود را دوباره رشد دهند.

اما پژوهشی جدید در موش‌ها این دیدگاه را به چالش کشیده است. پژوهشگران نشان داده‌اند که شاید برخی از سازوکارهای بازسازی در پستانداران همچنان وجود داشته باشند، اما معمولاً فعال نمی‌شوند.

در این آزمایش، پژوهشگران با استفادهٔ متوالی از دو فاکتور رشد به نام‌های FGF2 و BMP2، فرایند بازسازی را در محل قطع‌شدن نوک انگشت موش تحریک کردند.

در شرایط معمول، آسیب شدید می‌تواند به ترمیم زخم و تشکیل بافت اسکار منجر شود؛ اما در این آزمایش، تحریک این مسیرهای زیستی باعث شکل‌گیری ساختاری شبیه بلاستما (Blastema) شد؛ مجموعه‌ای موقت از سلول‌ها که در برخی جانوران نقش مهمی در بازسازی بخش‌های ازدست‌رفتهٔ بدن دارد.

سپس این سلول‌ها توانستند در بازسازی ساختارهای ازدست‌رفته، از جمله استخوان و برخی ساختارهای مرتبط با مفصل، تاندون و رباط، نقش داشته باشند.

نکتهٔ مهم این است که پژوهشگران برای این کار به پیوند سلول‌های بنیادی یا مهندسی ژنتیکی نیاز نداشتند؛ بلکه با تغییر سیگنال‌های موجود در محیط زخم، تلاش کردند سلول‌های خود بدن را به سمت یک برنامهٔ بازسازی هدایت کنند.

این یافته نشان می‌دهد که شاید بدن پستانداران ظرفیت‌های بازسازی بیشتری از آنچه تصور می‌شد داشته باشد؛ ظرفیت‌هایی که ممکن است در شرایط طبیعی خاموش یا بسیار محدود باشند.

البته این آزمایش فقط در موش‌ها و در بخش محدودی از بدن انجام شده است و به هیچ وجه به معنای امکان رشد دوبارهٔ دست یا پای انسان نیست. بازسازی کامل یک اندام انسانی همچنان با چالش‌های بسیار بزرگی روبه‌رو است.

با این حال، این پژوهش می‌تواند مسیر تازه‌ای برای پزشکی بازساختی باز کند: شاید در آینده بتوان با استفاده از سیگنال‌های طبیعی بدن، به جای جایگزین کردن بافت آسیب‌دیده، خود بدن را برای ساخت دوبارهٔ آن تحریک کرد.

✍:علی روستایی

https://www.nature.com/articles/s41467-026-72066-8?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates