⭕️ آیا چشم‌های انسان از یک «چشم سوم» باستانی منشأ گرفته‌اند؟

یک پژوهش تازه، فرضیه‌ای جالب را مطرح کرده است: شاید چشم‌های انسان و دیگر مهره‌داران از یک اندام بسیار سادهٔ حساس به نور که در برخی از نیاکان دور جانوران وجود داشته، فرگشت یافته باشند.

این اندام باستانی که گاهی از آن با عنوان «چشم سوم» یا «چشم میانی» یاد می‌شود، برخلاف چشم‌های امروزی قادر به تشکیل تصویر نبود. وظیفهٔ اصلی آن تشخیص روشنایی و تاریکی بود و به جانوران اولیه کمک می‌کرد زمان روز و شب را تشخیص دهند و با محیط خود هماهنگ شوند.

پژوهشگران بر اساس شواهد ژنتیکی، کالبدشناسی و رشد جنینی پیشنهاد می‌کنند که شبکیهٔ چشم و غدهٔ صنوبری (پینه‌آل) هر دو از یک بافت باستانیِ حساس به نور منشأ گرفته‌اند و در جریان میلیون‌ها سال فرگشت، به دو ساختار با وظایف متفاوت تبدیل شده‌اند.

غدهٔ صنوبری در انسان دیگر نقش بینایی ندارد، اما همچنان در تنظیم چرخهٔ خواب و بیداری نقش مهمی ایفا می‌کند. این غده با دریافت غیرمستقیم اطلاعات نور از چشم‌ها، هورمونی به نام ملاتونین ترشح می‌کند که ساعت زیستی بدن را تنظیم می‌کند.

این یافته‌ها هنوز یک فرضیهٔ علمی هستند و به معنای اثبات قطعی منشأ چشم انسان نیستند. اگر پژوهش‌های آینده این فرضیه را تأیید کنند، می‌توانند درک ما از چگونگی فرگشت دستگاه بینایی را عمیق‌تر کنند.

پ.ن: منظور از «چشم سوم» در این پژوهش، یک اندام زیستیِ ساده و حساس به نور در نیاکان دور جانوران است، نه «چشم سوم» به معنای عرفانی یا ماورایی.

✍:علی روستایی

https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(25)01676-8?_returnURL=https%3A%2F%2Flinkinghub.elsevier.com%2Fretrieve%2Fpii%2FS0960982225016768%3Fshowall%3Dtrue

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates