باسمه‌تعالی
پرسش و پاسخ  فلسفی (۶)
  سوال
ابعاد " من انسانی" از دیدگاه علامه جعفری  چیست؟
جواب

از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری، «منِ انسانی» با «خود طبیعی» یا صرفاً مجموعه‌ای از غرایز و خواسته‌های جسمانی یکسان نیست. انسان دارای ساحتی فراتر از زندگی طبیعی است و می‌تواند با آگاهی و اختیار، خود را از مرتبهٔ طبیعی به سوی کمال انسانی حرکت دهد. می‌توان ابعاد «منِ انسانی» را در اندیشهٔ علامه جعفری چنین صورت‌بندی کرد:

🌸۱. منِ طبیعی

این همان بخشی از وجود انسان است که با نیازهای جسمانی، غرایز، لذت‌ها، ترس‌ها و تمایلات طبیعی ارتباط دارد. این بُعد برای زندگی ضروری است، اما نباید تمام حقیقت انسان تلقی شود.

🌸۲. منِ آگاه

انسان می‌تواند دربارهٔ خویشتن بیندیشد و از خود بپرسد: «من کیستم؟ از کجا آمده‌ام؟ برای چه زندگی می‌کنم؟» این خودآگاهی، انسان را از زندگی صرفاً غریزی جدا می‌کند.

🌸۳. منِ مختار و مسئول

از نظر علامه جعفری، انسان موجودی است که می‌تواند در برابر کشش‌های طبیعی انتخاب کند. بنابراین «منِ انسانی» با آزادی، اختیار و مسئولیت پیوند عمیقی دارد.

🌸۴. منِ ارزشی و اخلاقی

انسان فقط به دنبال آنچه «هست» نیست؛ می‌تواند دربارهٔ آنچه «باید باشد» نیز بیندیشد. مفاهیمی مانند عدالت، حقیقت، خیر، زیبایی، محبت و فداکاری در شکل‌گیری شخصیت انسانی نقش دارند.

🌸۵. منِ کمال‌جو

یکی از ویژگی‌های اساسی انسان در اندیشهٔ علامه جعفری، حرکت از وضع موجود به سوی وضع مطلوب است. انسان می‌تواند از «خود طبیعی» عبور کند و به سوی حیات معقول و کمال حرکت نماید.

🌸۶. منِ الهی

در عالی‌ترین مرتبه، انسان خویشتن را موجودی مستقل و بریده از مبدأ هستی نمی‌بیند، بلکه رابطهٔ خود را با خداوند درمی‌یابد. در این مرتبه، خودشناسی با خداشناسی پیوند می‌خورد.
🌸جمع بندی

«منِ انسانی» در حرکت از خودِ طبیعی و غریزی، از راه آگاهی، اختیار، ارزش‌گرایی و مسئولیت، به سوی حیات معقول و کمال انسانی شکل می‌گیرد. «من» یک امر ایستا نیست؛ انسان می‌تواند با انتخاب‌های خود، شخصیت و حقیقت انسانی خویش را بسازد.
تهیه و تنظیم

دکتر علی رجالی( دانشگاه اصفهان)

۱۴۰۵/۷/۱۰

@RejaliMathematicsChannel