انجمن علمی رادیولوژی علوم پزشکی کردستان

نحوه تصویربرداری هوش مصنوعی در دستگاه CT در بیمارستان های ایران

#سی_تی_اسکن
#پرتونگاری
#رادیولوژی

🩻 @RadioMUKk

#پرتوها | قسمت پنجم

🔊پَرتوِ ایکس یا اشعه ایکس🌟

💢 به فرانسوی: Rayon X
💢یا گاهی پرتو رونتگن :Röntgen radiation

نوعی از تابش الکترومغناطیسی با طول موج حدود ۰٫۰۱ تا ۱۰ نانومتر معادل با ۳۰ پِتاهرتز تا ۳۰ اِگزاهرتز (۱۶ ۱۰×۳ تا ۱۹ ۱۰×۳ هرتز)

و

انرژی بین ۱۰۰ الکترون‌ولت تا ۱۰۰ کیلوالکترون‌ولت است.

طول موج پرتو ایکس از طول موج پرتو فرابنفش کوتاه‌تر و از طول موج پرتو گاما بلندتر است.
نام دیگر اشعهٔ ایکس، پرتو رونتگن است، که برگرفته از نام ویلهلم رونتگن، کاشف آن است.
علت نام‌گذاری پرتو ایکس از طرف ویلهلم رونتگن نشان دادن کشف یک نوع پرتو که ناشناخته بود، است.⁉️‼️‼️‼️‼️

تاریخچه آن:
پرتو ایکس در سال ۱۸۹۵ توسط ویلهلم رونتگن، فیزیکدان آلمانی کشف شد و به دلیل ناشناخته بودن ماهیت آن، پرتو ایکس نامیده شد؛ یعنی با قرار دادن آن در میدان‌های مغناطیس و الکتریکی به هیچ وجه منحرف نمی‌شود.
این پرتو قدرت نفوذ بسیاری دارد و تقریباً از هر چیزی به جز استخوان و فلز (اوربیتال d) می‌گذرد.🦴🔩

"اوربیتال چه ارتباطی با اشعه ایکس دارد؟"
⭕️در قسمتهای بعد بیشتر راجع به این میدانیم..

اولین عکس پرتو ایکس از دست همسر رونتگن گرفته شد که انگشتر او به خوبی در عکس مشخص است. 💍

پرتوهای ایکس چه نوع امواجی هستند؟
این گمان که پرتوهای ایکس، امواج الکترومغناطیس با طول موج بسیار کوتاه هستند، به کمک یک آزمایش پراش دوگانه که در سال ۱۹۰۶ توسط سی.گ. بارکلا انجام گرفت، تأیید شد.✔️

این پرتو چگونه کشف شد؟؟
ویلهلم رونتگن (Wilhelm Roentgen)، استاد فیزیک در وورسبورگ، اولین کسی بود که راهی را برای نمایان کردن داخل بدن، بدون انجام عمل جراحی پیدا کرد. او در حال آزمایش هدایت الکتریسیته از طریق گاز‌های کم‌فشار با استفاده از یک سیم القایی و یک لوله شیشه‌ای بود که به طور تصادفی یک اشعه مرموز را کشف کرد که قادر به روشن کردنِ صفحه فلورسنت در چند متر آن طرف‌تر است. او وقتی دستش را بین پرتو و صفحه گذاشت، سایه‌ای از استخوان‌های خودش را مشاهده کرد.🩻 آزمایش‌های بیشتر نشان داد که صفحه فلورسنت می‌تواند با یک صفحه عکاسی جایگزین شود و این چنین بود که «اشعه ایکس» متولد شد. بعد‌ها رونتگن به خاطر کشف خود اولین جایزه نوبل فیزیک را به دست آورد.
🏆

تمایز پرتوی ایکس و گاما در چیست؟؟

هیچ توافق جامعی برای تمایز بین پرتوهای ایکس و گاما وجود ندارد.
یکی از روش‌های تعیین تمایز بین این دو پرتو، بررسی منبع آن است؛

پرتو ایکس از الکترونها

و پرتو گاما از هستهٔ اتم

ساطع می‌شود.

تمایز دیگر پرتو گاما و پرتو ایکس، بر اساس طول موج است،
پرتوهای دارای طول موج‌های پایین، برای مثال ۰٫۱ آنگستروم، در دسته‌بندی پرتو گاما قرار می‌گیرند.
☢☢☢☢☢☢
با این معیار درصورتی‌که فقط طول موج مشخص باشد می‌توان فوتون را در یک دسته‌بندی مشخص قرار داد.
هرچند برخی روش‌های اندازه‌گیری قادر به تمیز دادن طول موج‌های مختلف نیستند، اغلب این دو تعریف با هم منطبقند چراکه پرتوهای الکترومغناطیس ساطع شده از تیوب‌های پرتو ایکس دارای طول موج بلندتر و انرژی فوتون پایین‌تری نسبت به پرتوهای ساطع شده از هسته‌های پرتوزا هستند.
گاهی، به غیر از این دو تعریف، در زمینه‌ای خاص، تعاریفی بر اساس سوابق تاریخی، تکنیک‌های اندازه‌گیری (تشخیص) یا نوع مصرف آن کاربرد پیدا می‌کنند. با این حال، پرتو گامای مورد استفاده در امور پزشکی و صنعتی، به عنوان مثال برای پرتو درمانی، دارای طول موج ۷ تا ۲۱ مگاالکترون‌ولت است، که می‌توان آن را در دسته پرتو ایکس نیز قرار داد.⚡️⚡️

تأثیر پرتو ایکس بر مواد از سه راه صورت می‌گیرد؛
اثر فوتوالکتریک
اثر کامپتون
اثر پراکندگی رایلی.

شدت هر یک از این تأثیرات بستگی به انرژی پرتو ایکس دارد.
به دلیل اینکه انرژی فوتون‌های پرتو ایکس از انرژی پیوندهای شیمیایی بالاتر است، خواص شیمیایی ماده در آن اثری ندارد.
مکانیسم واکنشی غالب در رژیم پرتو ایکس نرم و پرتو ایکس سخت با انرژی پایین⬇️، اثر فوتوالکتریک است.
برای رده انرژی‌های بالا⬆️ مکانیسم غالب، مکانیسم اثر کامپتون است.

درباره این اثرات در قسمتهای بعد بیشتر خواهیم دانست...

🔺🔺🔺
#پروتوها #انجمن_علمی_رادیولوژی #Radiology

🩻 @RadioMUKk

🦴 #سری_آناتومی | قسمت ششم

چه چیزی گلنوهومرال را پایدار نگه می‌دارد؟

🤔 مفصل شانه دامنه حرکتی بسیار زیادی دارد؛ اما در مقابل، به دلیل شکل کم‌عمق گلنوئید ، ثبات استخوانی آن نسبتاً محدود است.
بخش مهمی از این ثبات توسط رباط ها و کپسول مفصل تأمین می‌شود.


🔹 Glenohumeral Ligaments | رباط‌های گلنوهومرال

این سه رباط، ضخیم‌شدگی‌هایی از بخش قدامی کپسول مفصل هستند:

▫️ Superior Glenohumeral Ligament (SGHL)
از ناحیه گلنوئید/لبه گلنوئید به سمت قسمت فوقانی هومروس کشیده می‌شود و در پایداری قسمت فوقانی مفصل، به‌خصوص در وضعیت‌های خاصی از چرخش و ابداکشن، نقش دارد.

▫️ Middle Glenohumeral Ligament (MGHL)
در قسمت قدامی مفصل قرار دارد و در برابر Anterior Translation سر هومروس، به‌ویژه در وضعیت‌های میانی ابداکشن، نقش حمایتی دارد.

▫️ Inferior Glenohumeral Ligament (IGHL)
مهم‌ترین کمپلکس رباطی برای پایداری قدامی–پایینی شانه محسوب می‌شود و به‌ویژه هنگام Abduction + External Rotation اهمیت پیدا می‌کند.

🔸 Coracohumeral Ligament | رباط کوراکوهومرال

این رباط از Coracoid Process شروع شده و به سمت قسمت پروگزیمال هومروس امتداد پیدا می‌کند.

📌 یکی از نقش‌های مهم آن کمک به Superior Stability مفصل گلنوهومرال است و در محدود کردن برخی حرکات، به‌خصوص چرخش خارجی و جابه‌جایی تحتانی سر هومروس، مشارکت دارد.


🔸 Transverse Humeral Ligament | رباط عرضی بازو

این رباط در ناحیه شیار بین تکمه‌ای هومروس (Intertubercular/Bicipital Groove) قرار دارد.

🎯 نقش کلاسیک آن کمک به نگه‌داشتن تاندون Long Head of Biceps Brachii در داخل شیار است.

⚠️ نکته جالب: در منابع آناتومیک جدید، وجود آن به‌عنوان یک رباط مستقل در همه افراد مورد بحث است و برخی مطالعات آن را بیشتر به‌عنوان بخشی از ساختارهای اطراف شیار بین‌تکمه‌ای توصیف می‌کنند.

🩻 نکته رادیولوژی:

در MRI شانه، شناخت محل و مسیر این رباط‌ها کمک می‌کند ساختارهای طبیعی را از آسیب‌های کپسولی–رباطی افتراق دهیم؛ به‌خصوص در بررسی Glenohumeral Instability و آسیب‌های مرتبط با کمپلکس‌های قدامی شانه.

🎯 اگر بخواهیم رباط‌های شانه را خیلی ساده به خاطر بسپاریم:

SGHL → قسمت فوقانی
MGHL → قسمت میانی
IGHL → مهم‌ترین حمایت قدامی–پایینی
Coracohumeral → حمایت فوقانی
Transverse humeral → اطراف Bicipital Groove و تاندون Long Head of Biceps


ادامه دارد... 🔍

#سری_آناتومی #Radiology #ShoulderAnatomy #ShoulderLigaments

🩻 @RadioMUKk

🎥 Behind the Image #06 | Image Receptor

در قسمت قبل گفتیم که در فلوروسکوپی، پرتو X بعد از عبور از بدن به Image Receptor | گیرنده تصویر می‌رسد.

اما یک سؤال مهم اینجاست:

🤔 چطور پرتو X که با چشم دیده نمی‌شود، تبدیل به تصویری می‌شود که روی مانیتور می‌بینیم؟

بیایید یک قدم جلوتر برویم! 👀

---

🩻 Image Receptor چیست؟

Image Receptor بخشی از سیستم تصویربرداری است که پرتوهای X عبوری از بدن بیمار را دریافت و آن‌ها را به یک سیگنال قابل پردازش برای تشکیل تصویر تبدیل می‌کند.

در فلوروسکوپی، چون تصاویر باید به‌صورت پیوسته یا متوالی ایجاد شوند، گیرنده تصویر باید بتواند اطلاعات را با سرعت بالا دریافت و منتقل کند.

به‌طور کلی، دو فناوری مهم را می‌توان در سیستم‌های فلوروسکوپی دید:

🔸 Image Intensifier
🔸 Flat-Panel Detector (FPD)

---

💡 1. Image Intensifier | تقویت‌کننده تصویر

Image Intensifier یکی از فناوری‌های قدیمی‌تر فلوروسکوپی است.

در این سیستم، پرتو X ابتدا در Input Phosphor به نور تبدیل می‌شود؛ سپس این نور باعث ایجاد الکترون‌ها شده و الکترون‌ها با شتاب و تمرکز به سمت بخش خروجی حرکت می‌کنند.

در نهایت، در Output Phosphor دوباره نور ایجاد می‌شود و این سیگنال برای تشکیل و نمایش تصویر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به زبان ساده:

X-Ray → نور → الکترون → نور → تصویر

---

🔹 2. Flat-Panel Detector | دتکتور تخت

در سیستم‌های مدرن فلوروسکوپی، استفاده از Flat-Panel Detector بسیار رایج است.

این دتکتورها پرتو X را دریافت کرده و آن را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کنند؛ سپس اطلاعات حاصل توسط سیستم پردازش تصویر به تصویر دیجیتال تبدیل می‌شود.

یکی از مزایای مهم FPDها این است که نسبت به Image Intensifier، مشکلاتی مانند اعوجاج هندسی (Spatial Distortion) و Vignetting را ندارند و دامنه دینامیکی گسترده‌تری ارائه می‌کنند.

به‌صورت ساده:

X-Ray → Detector → Electrical Signal → Image Processing → Digital Image

---

✨ پس اگر بخواهیم کل مسیر را خلاصه کنیم:

X-Ray Tube
⬇️
Patient
⬇️
Image Receptor
⬇️
Image Processing
⬇️
🖥️ Monitor

و این مسیر، همان چیزی است که باعث می‌شود در فلوروسکوپی بتوانیم ساختارهای بدن و حرکات آن‌ها را به‌صورت متوالی و لحظه‌ای مشاهده کنیم. 🎥

📌 در قسمت بعد:

می‌ریم سراغ یکی از مفاهیم مهم در فلوروسکوپی:

Fluoroscopy Frame Rate & Pulsed Fluoroscopy
و اینکه چرا همیشه لازم نیست پرتو X به‌صورت مداوم تابانده شود. 👀

---

📚 منابع:

• IAEA — Human Health Series: Fluoroscopy
• AAPM/RSNA — Physics of Flat-Panel Fluoroscopy Systems — RadioGraphics
• AAPM/RSNA — X-ray Image Intensifiers for Fluoroscopy — RadioGraphics

#BehindTheImage
#ImageReceptor
#Fluoroscopy
#Radiology
#انجمن_علمی_رادیولوژی

🩻 @RadioMUKk

#وقتی_AI_وارد_اتاق_تصویربرداری_میشود
#سریال_AI


🤖وقتی AI وارد اتاق تصویربرداری می‌شود


🩻 قسمت پنجم و پایانی | وقتی AI قبل از گرفتن عکس به تکنولوژیست کمک می‌کند 🤖

تا اینجا دیدیم هوش مصنوعی چطور می‌تونه به کیفیت تصاویر کمک کنه؛ از موقعیت‌دهی هوشمند گرفته تا کاهش نویز و آرتیفکت‌های فلزی.

اما این بار یک قدم به عقب برمی‌گردیم؛ جایی که هنوز حتی عکس گرفته نشده! 👀

🤖 بعضی سیستم‌های جدید می‌تونن با استفاده از دوربین و هوش مصنوعی، وضعیت قرارگیری بیمار رو بررسی کنن و به تکنولوژیست در Positioning کمک کنن؛ مثلاً چرخش بدن، محل قرارگیری بیمار، وضعیت دتکتور و محدوده تصویربرداری رو بررسی کنن.

چرا این موضوع مهمه؟

چون یک Positioning اشتباه می‌تونه باعث ایجاد تصویر نامناسب و در بعضی موارد نیاز به تکرار تصویربرداری بشه. AI می‌تونه قبل از گرفتن تصویر، بعضی از این خطاها رو به تکنولوژیست گوشزد کنه. 🩻📐

اما نکته مهم اینه که AI قرار نیست جای تکنولوژیست رو بگیره؛ بلکه می‌تونه مثل یک دستیار هوشمند در کنار اون کار کنه. تصمیم نهایی همچنان با انسانه، مخصوصاً وقتی با بیماری روبه‌رو هستیم که شرایط استاندارد تصویربرداری رو نداره.

و شاید آینده تصویربرداری پزشکی دقیقاً همین باشه:

🤖 هوش مصنوعی از قبلِ گرفتن تصویر تا بعد از اون کنار تکنولوژیست باشه؛ نه برای حذف انسان، بلکه برای کمک به انجام دقیق‌تر کار.

🔚 اینجا به پایان سری «وقتی AI وارد اتاق تصویربرداری می‌شود» رسیدیم.
امیدواریم این ۵ قسمت تونسته باشه گوشه‌ای از آینده‌ای رو نشون بده که هوش مصنوعی و تصویربرداری پزشکی در کنار هم می‌سازن. 🩻🤖

#هوش_مصنوعی #تصویربرداری_پزشکی #پرتونگاری #رادیوگرافی #سی_تی_اسکن #Xray #AI #فناو

🩻 @RadioMUKk

#پرتوها | قسمت چهارم
🔶🔶🔶

Non-ionizing radiation
:اشعه غیر یونیزان

اشعه غیر یونیزان چیست و چه تفاوتی با اشعه یونیزان دارد؟

اشعه غیر یونیزان (Non-ionizing radiation)، به پرتوهایی اطلاق می‌شود که انرژی کافی برای جدا کردن الکترون‌ها از اتم‌ها را ندارند، ولی می‌توانند باعث تحریک مولکولی یا ایجاد گرما در بافت‌های بدن شوند.

برخلاف اشعه یونیزان که مستقیما بر ساختار ژنتیکی سلول تاثیر می‌گذارد، پرتو غیر یونیزان بیشتر اثرات حرارتی یا الکترومغناطیسی دارد.☢♨️

این اشعه شامل امواج رادیویی، مایکروویو، نور مرئی، مادون‌قرمز و فرابنفش (UV) است.

♨️تفاوت کلیدی بین اشعه یونیزان و غیر یونیزان در میزان انرژی و توانایی آن‌ها برای ایجاد تغییرات سلولی است.
در حالی‌که پرتو یونیزان می‌تواند باعث جهش ژنتیکی و سرطان شود، پرتو غیر یونیزان بیشتر با اثرات گرمایی، آسیب‌های چشمی یا مشکلات عصبی در ارتباط است.
شناخت این تفاوت‌ها برای تنظیم استانداردهای حفاظتی و استفاده ایمن از منابع پرتویی در محیط کار اهمیت بالایی دارد.

هرچه فرکانس بیشتر و طول موج کوتاه‌تر باشد، انرژی پرتو افزایش می‌یابد.⬆️
نور فرابنفش، پرانرژی‌ترین نوع اشعه غیر یونیزان است=

<در قسمت قبل راجع به فواید و خطرات و کاربردهای این اشعه خواندیم>

🔶🔶🔶

🔳در رادیولوژی و پزشکی، مهم‌ترین ابزار که از این پرتوها استفاده می‌کند، MRI است.

❕مکانیسم:

دستگاه MRI از یک میدان مغناطیسی قوی (Static Magnetic Field) و پالس‌های فرکانس رادیویی (RF) استفاده می‌کند تا اتم‌های هیدروژن بدن را تحریک کند.
میدان‌های مغناطیسی (Magnetic Fields)این میدان‌ها جزو طیف غیریونیزان هستند.

⛔️⛔️⛔️

احتیاط:

بزرگترین خطر میدان‌های مغناطیسی در MRI، اثر پرتابی (Missile Effect) است. یعنی اجسام فلزی فرومغناطیس (مثل قیچی، کپسول اکسیژن یا حتی کارت بانکی) جذب آهنربای دستگاه شده و مثل پرتابه حرکت می‌کنند.

وقتی یک جسم فلزی (مثل قیچی، پنس، یا حتی یک کلید) وارد محدوده میدان مغناطیسی می‌شود، به شدت به سمت مرکز دستگاه (Isocenter) کشیده می‌شود. سرعت این پرتاب می‌تواند به قدری زیاد باشد که جسم فلزی مانند یک گلوله عمل کند و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بیمار، پرسنل یا خودِ دستگاه وارد کند.‼️

🩻 @RadioMUKk

⚠️ #اشتباهات_رایج | قسمت ششم

🦴 وقتی پوزیشن اشتباه، ظاهر استخوان را تغییر می‌دهد!

🔹 یکی از خطاهای مهم در رادیوگرافی فمور، چرخش نامناسب اندام است.
چرخش داخلی یا خارجی می‌تواند شکل ظاهری فمور، وضعیت تروکانترها و حتی بعضی اندازه‌گیری‌ها را تغییر دهد.

📐 یک مثال مهم:
در گرافی AP هیپ، چرخش خارجی فمور می‌تواند زاویه‌ی ظاهری Femoral Neck–Shaft Angle را تغییر دهد؛ حتی در یک مطالعه، تنها ۷ درجه چرخش خارجی باعث بیش از ۱۰ درجه تغییر در زاویه‌ی اندازه‌گیری‌شده شد.

🔄 در پوزیشن استاندارد AP هیپ معمولاً اندام حدود ۱۵–۲۵ درجه به داخل چرخانده می‌شود تا گردن فمور بهتر در پروفایل قرار بگیرد؛ البته در صورت شک به شکستگی، نباید اندام را به زور چرخاند.

⚠️ خطا فقط به Rotation محدود نمی‌شود.
فلکشن یا اکستنشن نامناسب هیپ نیز می‌تواند روی اندازه‌گیری زاویه‌ی Neck-Shaft اثر بگذارد و باعث ایجاد خطای ظاهری شود.

👨‍⚕️ نقش تکنولوژیست رادیولوژی چقدر مهم است؟

تکنولوژیست ماهر فقط تصویر را ثبت نمی‌کند؛ بلکه باید بتواند:

🔸 چرخش نامناسب اندام را تشخیص دهد
🔸 پوزیشن مناسب را با توجه به نوع Examination انتخاب و اجرا کند
🔸 محدوده‌ی تصویربرداری و Alignment را کنترل کند
🔸 در شرایطی مثل تروما، از حرکات یا چرخش غیرضروری بیمار جلوگیری کند
🔸 و قبل از پایان Examination، از Diagnostic بودن تصویر مطمئن شود.

✨ نکته مهم:
یک پوزیشن نامناسب می‌تواند باعث ظاهر غیرواقعی آناتومی و خطای اندازه‌گیری شود؛ بنابراین مهارت تکنولوژیست در Positioning یکی از مراحل مهم برای کاهش خطاهای تصویربرداری است.


📚 References:
• PubMed – Effect of femoral rotation on projected neck-shaft angle
• PubMed – Effect of hip positioning on projected neck-shaft angle
• Radiopaedia – Hip AP view

🩻 @RadioMUKk

تصویر خلاصه و مرتبط با متن بالا که جمع آوری کردیم براتون🌹

🩻 @RadioMUKk

🦴 #سری_آناتومی | قسمت پنجم

«پنج لایه تاندون‌های روتاتورکاف؛ شانه را عمیق‌تر بشناسیم»

در قسمت قبل با استخوان‌های اصلی کمربند شانه‌ای و لندمارک‌های مهم Scapula و Humerus آشنا شدیم.

اما آناتومی شانه فقط به استخوان‌ها محدود نمی‌شود؛ بخش مهمی از عملکرد و آسیب‌های شانه به ساختارهای نرم، به‌ویژه تاندون‌های Rotator Cuff مربوط است. 🩻

🔬 یکی از نکات جالب در آناتومی تاندونی شانه، وجود لایه‌های بافتی متفاوت در تاندون‌های Supraspinatus و Infraspinatus است.

اگر این تاندون‌ها را از سطح خارجی به سمت سطح مفصلی بررسی کنیم، می‌توانیم پنج لایه با ویژگی‌های متفاوت در نظر بگیریم:

🔹 Layer 1 | Superficial Layer

لایه‌ای سطحی با ضخامت حدود ۱ میلی‌متر که عمدتاً با فیبرهای Coracohumeral Ligament ارتباط دارد.

🔹 Layer 2 | Dense Parallel Tendon Fibers

این لایه حدود ۳ تا ۵ میلی‌متر ضخامت دارد و از دسته‌های متراکم و موازی فیبرهای کلاژن تشکیل شده است.

به دلیل نظم و تراکم بالای فیبرها، این بخش استحکام بالایی دارد و در MRI معمولاً به صورت Low Signal دیده می‌شود.

🔹 Layer 3 | Deep Layer

در این لایه، دسته‌های کوچک‌تر کلاژن با آرایش غیر یکنواخت و زاویه‌دار قرار گرفته‌اند.

این ناحیه اهمیت زیادی در آسیب‌های تاندونی دارد؛ زیرا یکی از محل‌های شایع Delamination Tear یا جداشدگی بین لایه‌های تاندون محسوب می‌شود.

🔹 Layer 4 | Loose Connective Tissue

این لایه حاوی بافت همبند شل و نوارهای ضخیم کلاژن است و در قسمت قدامی تاندون Supraspinatus با Coracohumeral Ligament ارتباط پیدا می‌کند.

🔹 Layer 5 | Joint Capsule

داخلی‌ترین لایه، کپسول مفصل است که حدود ۱.۵ تا ۲ میلی‌متر ضخامت دارد و از طریق Sharpey Fibers به Greater Tuberosity متصل می‌شود.

🩻 اما این لایه‌ها چه اهمیتی برای رادیولوژی دارند؟

شناخت این ساختارها هنگام بررسی MRI شانه اهمیت زیادی دارد.

برای مثال، Intrasubstance Tear می‌تواند در امتداد صفحه برشی بین Layer 2 و Layer 3 ایجاد شود و Delamination Tear نیز ممکن است در امتداد صفحات بین لایه‌های تاندون شکل بگیرد.

از طرفی، تفاوت آرایش فیبرهای کلاژن باعث ایجاد تفاوت در سیگنال MRI بین لایه‌های مختلف می‌شود و شناخت آناتومی طبیعی می‌تواند به افتراق ساختار طبیعی از آسیب کمک کند.

🔹 در کنار این لایه‌ها، ساختار دیگری به نام Rotator Cable نیز اهمیت دارد.

Rotator Cable یک نوار کم‌سیگنال در نزدیکی سطح مفصلی تاندون است که به صورت عمود بر مسیر تاندون‌های Supraspinatus و Infraspinatus قرار می‌گیرد و در انتقال و توزیع نیرو در روتاتورکاف نقش دارد.

✨ در رادیولوژی، شناخت آناتومی فقط به دانستن محل یک عضله یا تاندون محدود نمی‌شود؛ گاهی شناخت لایه‌های ظریف یک تاندون است که به ما کمک می‌کند یک تصویر MRI را دقیق‌تر تفسیر کنیم و تفاوت بین آناتومی طبیعی و پارگی را ‌بهتر تشخیص دهیم.

ادامه دارد…

#انجمن_علمی_رادیولوژی
#سری_آناتومی
#AnatomySeries
#Radiology
#RotatorCuff

🩻 @RadioMUKk

🎥 Behind the Image #05 | Fluoroscopy

تا اینجا با رادیوگرافی ساده آشنا شدیم؛ روشی که معمولاً یک تصویر ثابت از بدن به ما می‌دهد.

اما اگر بخواهیم حرکت را ببینیم چه؟ 👀
مثلاً عبور ماده حاجب، حرکت یک اندام یا حتی مسیر یک کاتتر را در لحظه دنبال کنیم؟

اینجاست که Fluoroscopy | فلوروسکوپی وارد می‌شود.

🔹 فلوروسکوپی چیست؟

فلوروسکوپی نوعی تصویربرداری با پرتو X است که با ایجاد تصاویر متوالی، امکان مشاهده‌ی ساختارهای بدن را به‌صورت Real-Time فراهم می‌کند.

به زبان ساده:

Radiography → یک تصویر 📸
Fluoroscopy → مجموعه‌ای از تصاویر متوالی 🎥

این ویژگی باعث می‌شود فلوروسکوپی علاوه بر تصویربرداری، در مشاهده حرکت و هدایت بسیاری از اقدامات پزشکی نیز کاربرد داشته باشد.

---

🩻 اجزای اصلی سیستم فلوروسکوپی

🔸 X-Ray Tube | تیوب اشعه X
تولیدکننده پرتو X.

🔸 Collimator | کولیماتور
برای تنظیم اندازه و شکل میدان تابش.

🔸 Patient Table | تخت بیمار
محل قرارگیری و پوزیشن‌دهی بیمار.

🔸 Image Receptor | گیرنده تصویر
پرتو خروجی را دریافت و به اطلاعات تصویری تبدیل می‌کند.
در سیستم‌های جدید معمولاً از Flat-Panel Detector و در سیستم‌های قدیمی‌تر از Image Intensifier استفاده می‌شود.

🔸 Image Processing & Monitor | پردازش تصویر و مانیتور
اطلاعات دریافت‌شده پردازش شده و به‌صورت تصاویر متوالی روی مانیتور نمایش داده می‌شوند.

✨ پس مسیر کلی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

X-Ray Tube → Patient → Detector → Image Processing → Monitor

و این همان چیزی است که به ما اجازه می‌دهد به‌جای یک «عکس»، حرکت را ببینیم. 🎥

📌 در قسمت بعد:
می‌ریم سراغ یکی از مهم‌ترین بخش‌های فلوروسکوپی؛
Image Receptor و اینکه چطور پرتو X را به تصویر تبدیل می‌کند.

---

📚 منابع:

• RadiologyInfo.org — Fluoroscopy
• IAEA — Quality Assurance Programme for Fluoroscopy
• IAEA — Radiation Protection of Patients in Fluoroscopy

#BehindTheImage
#Fluoroscopy
#Radiology
#انجمن_علمی_رادیولوژی

🩻 @RadioMUKk

#وقتی_AI_وارد_اتاق_تصویربرداری_میشود
#سریال_AI


🤖وقتی AI وارد اتاق تصویربرداری می‌شود


🎬قسمت چهارم | وقتی AI آرتیفکت‌های فلزی رو کاهش می‌ده

☢️در قسمت قبل تا حدودی با بازسازی تصویر با Deep Learning آشنا شدیم؛ این بار می‌خوایم یک قدم جلوتر بریم و ببینیم این فناوری در یک مشکل واقعیِ تصویربرداری CT چه کاری می‌تونه انجام بده.

☢️وجود ایمپلنت‌ها و قطعات فلزی می‌تونه آرتیفکت‌های زیادی در تصویر ایجاد کنه و دیدن بافت‌های اطراف رو سخت‌تر کنه. 🦴🔩
اما آیا یادگیری عمیق می‌تونه این آرتیفکت‌ها رو کاهش بده و تصویر واضح‌تری ایجاد کنه؟
در این قسمت، علاوه بر دیدن نتیجه‌ی قبل و بعد، با مزایا و محدودیت‌های این روش هم آشنا می‌شیم. 🧠🩻

🎙 این بخش از یک سمینار با ارائه‌ی Lennart Koetzier، پژوهشگر حوزه بازسازی تصویر CT با یادگیری عمیق انتخاب شده.

اگه می‌خواید ببینید Deep Learning در دنیای واقعی چطور وارد تصاویر CT می‌شه، این قسمت رو از دست ندید. 🤖🎧



#هوش_مصنوعی #دیپ_لرنینگ #تصویربرداری_پزشکی #سی_تی_اسکن #CT #پرتونگاری #رادیولوژی #فناوری_پزشکی

🩻 @RadioMUKk

#پرتوها | قسمت سوم

انواع پرتو

⭕️پرتوهای فرابنفش (UV):
اشعه UV یا فرابنفش بخشی از طیف EM بین اشعه‌ی ایکس و نور مرئی است.〽️


منبع طبیعی اشعه فرابنفش خورشید است. برخی از منابع مصنوعی اشعه UV عبارتند از:

تخت برنزه‌کننده✨
لامپ‌های بخار جیوه (اغلب در استادیوم‌ها و سالن‌های ورزشی یافت می‌شود.)⚽️
برخی از لامپ‌های هالوژن، فلورسنت و رشته‌ای💡
برخی از انواع لیزر☢

فواید پرتو:

محرک تولید ویتامین D
کمک به درمان برخی از بیماری‌های پوستی
بهبود خلق و خو
این اشعه کاربرد مستقیمی در تصویربرداری تشخیصی رایج مثل X-ray، CT اسکن یا MRI ندارد.اما اشعه فرابنفش در ابعاد وسیع‌تر حوزه پزشکی و بهداشت کاربردهای مهمی داره که ممکنه به رادیولوژی هم مرتبط بشه🏥:

استریلیزاسیون و ضدعفونی: این یکی از مهم‌ترین کاربردهای اشعه UV هست. دستگاه‌های استریل‌کننده در اتاق‌های عمل، آزمایشگاه‌ها و حتی برخی تجهیزات پزشکی از اشعه UV برای از بین بردن باکتری‌ها، ویروس‌ها و سایر میکروارگانیسم‌ها استفاده می‌کنند. این کار برای حفظ بهداشت و جلوگیری از عفونت حیاتی است.🦠

به دلیل خاصیت ضدعفونی کننده و همچنین تحریک زایش پوستی بعضی از انواع فرابنفش(UV)در فیزیوتراپی برای درمان بیماران استفاده می‌شود.

فتوتراپی (نوردرمانی): در درمان برخی بیماری‌های پوستی مثل زردی نوزادان (یرقان)، پسوریازیس و ویتیلیگو (برص)، از نور UV (به خصوص UV-B) در دوز کنترل شده استفاده می‌شه.

عفونت‌های پوستی، جوان‌سازی پوست، زخم‌های بستر، پسوریازیس و بسیاری از بیماری‌های دیگر با این روش مورد درمان قرار می‌گیرند.

چرا در تصویربرداری X-ray یا CT استفاده نمی‌شود؟

ماهیت پرتو: اشعه ایکس (X-ray) و اشعه گاما، پرتوهای یونیزان با انرژی بسیار بالا هستند که می‌توانند از بافت‌های بدن عبور کرده و با ایجاد تفاوت در جذب، تصویری از ساختارهای داخلی بدن ایجاد کنند. اشعه UV انرژی کمتری دارد و قدرت نفوذش به بافت‌های بدن بسیار کمتر است.مکانیزم تصویربرداری: سیستم‌های تصویربرداری رادیولوژی بر اساس تفاوت جذب پرتوهای ایکس توسط بافت‌های مختلف (مثل استخوان، عضله، هوا) کار می‌کنند.

🩻اشعه UV قادر به ایجاد چنین تصویری از عمق بدن نیست.

🩻 @RadioMUKk

#اشتباهات_رایج | قسمت پنجم


خیلی‌ها وقتی اسم دستگاه‌های پیشرفته تصویربرداری رو می‌شنون، فکر می‌کنن:

«هرچی دستگاه قوی‌تر و جدیدتر باشه، تصویر حتماً بهتره!»

اما در تصویربرداری پزشکی، ماجرا به این سادگی نیست.

کیفیت تصویر فقط به قدرت یا مدل دستگاه وابسته نیست.

عوامل مختلفی می‌تونن روی کیفیت تصویر تأثیر بذارن، از جمله:

🔹 انتخاب پروتکل مناسب:
هر عضو و هر نوع بررسی، پروتکل مخصوص خودش رو داره. یک پروتکل نامناسب می‌تونه حتی با یک دستگاه پیشرفته هم نتیجه مطلوبی نده.

🔹 تنظیم پارامترهای تصویربرداری:
پارامترهایی مثل kVp، mAs، زمان تابش و سایر تنظیمات باید متناسب با نوع تصویربرداری و شرایط بیمار انتخاب بشن.

🔹 پوزیشن صحیح بیمار:
قرارگیری درست بدن بیمار اهمیت زیادی داره. یک پوزیشن اشتباه می‌تونه باعث ایجاد خطا یا کاهش کیفیت تصویر بشه.

🔹 حرکت بیمار:
در بعضی تصویربرداری‌ها، حتی حرکت کوچکی از طرف بیمار می‌تونه باعث ایجاد Motion Artifact و تار شدن تصویر بشه.

🔹 مهارت کارشناس رادیولوژی:
کارشناس باید بدونه برای هر بیمار و هر درخواست تصویربرداری، چه شرایط و تنظیماتی مناسب‌تره.

🔹 شرایط خود بیمار:
سن، جثه، توانایی همکاری، وضعیت جسمی و حتی وجود بعضی اجسام یا مواد در بدن می‌تونه روی تصویربرداری تأثیر بذاره.

🔹 نگهداری و کالیبراسیون دستگاه:
حتی یک دستگاه بسیار پیشرفته هم اگر به‌درستی نگهداری و کنترل کیفی نشه، نمی‌تونه همیشه عملکرد مطلوبی داشته باشه.

📌 بنابراین «دستگاه گران‌تر یا جدیدتر» لزوماً به معنی «تصویر بهتر در هر شرایطی» نیست.

تصویربرداری باکیفیت نتیجه‌ی همکاری چند عامل مختلفه:

🖥️ تکنولوژی مناسب

🧠 دانش و مهارت کارشناس

⚙️ تنظیمات و پروتکل صحیح

👤 پوزیشن و همکاری مناسب بیمار

🔧 کنترل و نگهداری صحیح دستگاه

در نهایت هدف اینه که تصویری با کیفیت تشخیصی مناسب و با رعایت اصول ایمنی بیمار تهیه بشه.

پس در رادیولوژی، دستگاه خوب مهمه؛ اما نحوه استفاده درست از اون هم بخش مهمی از ماجراست.

🩻 @RadioMUKk

یک خلاصه و جمع‌بندی از محتوای پست بالا که در قالب یک عکس براتون جمع آوری کردیم

🩻 @RadioMUKk

🦴 #سری_آناتومی | قسمت چهارم

«اسکاپولا و هومروس؛ دو استخوان اصلی کمربند شانه‌ای را بهتر بشناسیم»

تا حالا به این فکر کردید که استخوان‌های شانه فقط یک ساختار ساده برای اتصال دست به تنه نیستند؟

🦴 اسکاپولا (Scapula) یکی از اجزای اصلی کمربند شانه‌ای است که اندام فوقانی را به تنه متصل می‌کند.


🔹 برای شناخت اسکاپولا، ابتدا زوایا و لبه‌های آن را بشناسیم:

زوایا:

▪️ Superior Angle

▪️ Inferior Angle

کناره ها:

▪️ Medial Border

▪️ Lateral Border

▪️ Superior Border

🔬 حالا به سطوح و برجستگی‌های مهم اسکاپولا برسیم:

در سطح قدامی اسکاپولا، Subscapular Fossa قرار دارد؛ یک سطح مقعر که محل اتصال عضله Subscapularis است.

در سطح خلفی، Spine of Scapula قرار دارد و این برجستگی، سطح خلفی اسکاپولا را به دو حفره تقسیم می‌کند:

🔹 Supraspinous Fossa در بالای Spine

🔹 Infraspinous Fossa در پایین Spine

همچنین دو زائده مهم اسکاپولا یعنی Acromion و Coracoid Process نقش مهمی در اتصال عضلات و لیگامان‌ها دارند و در آناتومی شانه از لندمارک‌های مهم محسوب می‌شوند.


🦴 حالا به سراغ Humerus برویم.

هومروس استخوان بلند بازوست که قسمت پروگزیمال آن با اسکاپولا و قسمت دیستال آن با استخوان‌های ساعد مفصل می‌شود.

🔹 سر هومروس( Head of Humerus ) در قسمت پروگزیمال قرار دارد و با Glenoid Cavity مفصل شانه را تشکیل می‌دهد.

⚠️ گردن جراحی (Surgical Neck) از نظر بالینی اهمیت زیادی دارد؛ چون یکی از محل‌های شایع شکستگی هومروس است و Axillary Nerve و Posterior Circumflex Humeral Artery در ارتباط نزدیکی با این ناحیه قرار دارند.


🔻 در قسمت دیستال هومروس چه داریم؟

▪️ Lateral Epicondyle

▪️ Medial Epicondyle

▪️ Capitulum با سر Radius مفصل می‌شود.

▪️ Trochlea با Ulna مفصل تشکیل می‌دهد.

🩻 اما برای ما در رادیولوژی چه اهمیتی دارد؟

شناخت این لندمارک‌ها فقط برای حفظ کردن اسامی نیست.

در بررسی تصاویر شانه و بازو، شناخت Glenoid، Acromion، Coracoid، Tubercleها، Surgical Neck و Epicondyleها کمک می‌کند محل شکستگی، دررفتگی و ارتباط آسیب با ساختارهای اطراف را بهتر تشخیص دهیم.

✨ وقتی آناتومی را به شکل سه‌بعدی در ذهن داشته باشیم، تفسیر یک تصویر رادیولوژی دیگر فقط پیدا کردن یک خط شکستگی نیست؛ بلکه می‌توانیم بفهمیم این خط دقیقاً کجاست و چه ساختارهایی در اطراف آن قرار دارند. 🩻

ادامه دارد…

#انجمن_علمی_رادیولوژی
#سری_آناتومی
#AnatomySeries
#Radiology
#Scapula
#Humerus

🩻 @RadioMUKk

🩻 Behind the Image | #04 — نقش تکنولوژیست رادیولوژی

🔬 چه کسی پشت یک تصویر خوب X-Ray قرار دارد؟

در قسمت قبل دیدیم که پرتو X پس از عبور از بدن، به Detector می‌رسد و تفاوت میزان تضعیف پرتو در بافت‌های مختلف، در نهایت تصویر را شکل می‌دهد.

اما برای اینکه این تصویر واقعاً تشخیصی و باکیفیت باشد، فقط دستگاه کافی نیست؛
اینجاست که تکنولوژیست رادیولوژی نقش مهمی پیدا می‌کند. 👩🏻‍⚕️

1️⃣ Positioning | پوزیشن‌دهی

تکنولوژیست بیمار را در وضعیت مناسب قرار می‌دهد تا ناحیه موردنظر به‌درستی در تصویر دیده شود.

پوزیشن نادرست می‌تواند باعث پوشیدگی ساختارها، بزرگ‌نمایی یا تغییر شکل آناتومیک شود.

2️⃣ Exposure Factors | تنظیم پارامترها

پارامترهایی مانند kVp و mAs متناسب با نوع تصویربرداری و شرایط بیمار انتخاب می‌شوند.

این تنظیمات بر میزان و انرژی پرتو و در نتیجه بر کیفیت تصویر و دوز دریافتی بیمار تأثیر دارند.

3️⃣ Collimation | محدود کردن میدان تابش

میدان تابش تا حد امکان به ناحیه موردنظر محدود می‌شود.

این کار به کاهش تابش غیرضروری و همچنین کاهش پراکندگی پرتو کمک می‌کند.

4️⃣ Image Evaluation | ارزیابی تصویر

بعد از تصویربرداری، تکنولوژیست تصویر را از نظر مواردی مثل:

🔹 Positioning
🔹 Exposure
🔹 Collimation
🔹 پوشش کامل ناحیه موردنظر

بررسی می‌کند تا مطمئن شود تصویر برای تشخیص مناسب است.

---

💡 پس تکنولوژیست فقط دکمه‌ی دستگاه را فشار نمی‌دهد!

او با استفاده از دانش آناتومی، فیزیک، پوزیشنینگ و حفاظت در برابر پرتو تلاش می‌کند بهترین تصویر ممکن را با کمترین تابش غیرضروری به دست آورد.

🩻 در واقع، یک تصویر خوب نتیجه‌ی همکاری تکنولوژیست، بیمار و سیستم تصویربرداری است.

---

✨ و اینجا پرونده‌ی X-Ray در Behind the Image فعلاً به پایان می‌رسد.

در سه قسمت گذشته از تولید پرتو X تا تشکیل تصویر و در نهایت نقش تکنولوژیست را دنبال کردیم.

اما دنیای تصویربرداری فقط X-Ray نیست...

🔬 در قسمت بعد سراغ یک دستگاه تصویربرداری متفاوت می‌رویم و می‌بینیم تصویر در آن دستگاه چگونه شکل می‌گیرد.

👀 حدس می‌زنید دستگاه بعدی چیست؟

🔜 Behind the Image | #05

📚 منابع:
IAEA — Diagnostic Radiology Physics
AAPM — X-Ray Imaging
RadiologyInfo — ACR/RSNA

🩻 @RadioMUKk

#وقتی_AI_وارد_اتاق_تصویربرداری_میشود
#سریال_AI


🤖وقتی AI وارد اتاق تصویربرداری می‌شود


🎬قسمت سوم | وقتی هوش مصنوعی تصویر CT رو واضح‌تر می‌کنه


☢️تا حالا فکر کردید وقتی دوز اشعه رو کاهش می‌دیم، چه اتفاقی برای تصویر CT می‌افته؟


☢️یکی از مشکلات اینه که با کاهش دوز، نویز تصویر بیشتر می‌شه و تصویر ممکنه کیفیت خودش رو از دست بده.


☢️اینجاست که AI وارد ماجرا می‌شه 🧠✨
هوش مصنوعی می‌تونه نویز رو از اطلاعات واقعی
تصویر تشخیص بده و اون رو کاهش بده؛ در نتیجه می‌تونیم به تصاویری واضح‌تر، تمیزتر و با جزئیات بهتر برسیم. 🔍🩻


یعنی یک قدم دیگه به سمت تصویربرداری هوشمندتر؛
اشعه کمتر، تصویر بهتر و تکنولوژی پیشرفته‌تر. 🚀☢️

#هوش_مصنوعی #تصویربرداری_پزشکی #سی_تی_اسکن #CT #رادیوگرافی #پرتونگاری #فناوری_پزشکی #AI

🩻 @RadioMUKk