Programming ∀

Cloudflare yana 1-2 kun yonmasligini tilab qolaman 🥳

Bizni xinux uchun wallpaperlar kerak. Yangi relizimiz nomi Jadid shu sababdan shu mavzuga mos wallpaperlar bo'lsa juda ham zo'r bo'lar edi. Agar orangizda grafika va dizayn bilan ishlaydiganlar bo'lsa iltimos kanal orqali DMga yozvoring.

Qiziq tomoni ochiq kodli dasturlar juda ko'p maqsadlarga xizmat qiladi. Masalan wire misolida yozganim kabi o'rganish uchun.

Man gitubdagi juda ham ko'p loyihalarni localga clone qilib sinab ko'raman. Bazida docda yozilmagan narsalar chiqadi va ishim tezroq bitib ketadi. Yana bazida man qilolmagan yechimlar shu yerlardan topiladi. Albatta kitob, docs va yana boshqa resurslardan nimadir o'rganasiz. Ammo amaliy darajada ko'rish va o'rganish uchun eng yaxshi muhit bu open source. Ha OSSda ham doyim sifatli code bo'lmaydi, doyim ham zo'r yechimlar bo'lmasligi mumkin. Ammo sekin sekin o'zingizga qiziq odamlarni topasiz va ularning ishlari bilan tanishasiz o'rganasiz.

Open sourcing Wire server code


Wire bu slackga o'xshagan dasturiy ta'minot. Loyiha bilan tanishib chiqganimda tushundimki ko'p narsalari o'xshaydi slackga va hamma ma'lumotlar shifrlangan holatda saqlanadi.

Slack kabi B2B sektorda ishlashiga qaramasdan ushbu loyiha ochiq kodli ekan. Bu yerda yozilgan: https://wireapp.medium.com/open-sourcing-wire-server-code-ef7866a731d5

Maqolada ham yozib qo'yilgandak noning halol bo'lsa kochada ye degandak hamma asosiy narsalarni open source qivorishgan qoyil.

Qisqa qilib aytganda bunday qilishgan:

1. Startupni boshlashgan va ma'lum darajaga olib chiqishgan.

2. Oradan vaqt o'tib startup kodlari githubda ochiq kodli qilingan, backend mobile vaxakazo.

3. Loyiha 2016 yilda open source qilingan bo'lsa hozirgacha contribution qilinyabti.

Endi esa real case aytaman xozir o'zim ishlaydigan project uchun bazi narsalrni qilishim kerak edi. Ammo foydalangan paketimdagi bazi fichlarni tushunmagan joyimda shunchaki qidirib ko'rgan edim. Mandagi muammoga o'xshaganroq muammoni aynan wire misolida keltirishgan ekan va shunday qilib loyiha bilan tanishib qoldim endi esa ular qilgan yechimlarni o'rganib chiqyabman o'zimga tadbiq qilish uchun.

Startup loyihasida ishlayotganda qilayotgan ishimiz ochiqlanmaydi. Katta kompaniyalar bilan raqobatlashish uchun ular qilmagan yangiliklarni startaplar ommaga mahsulot tayyor boʻlgandan soʻng oshkor qiladilar.

Hozirgi ish joyimda qilayotgan ishim buning aksidir. Uzinfocom OSS (@uzinfocom_oss) boʻlimi — kodlari ochiq manbali dastur ishlab chiqarish boʻlimi hisoblanib, barcha ish jarayonlari GitHub’da ochiq turadi. Ishchilar oʻzaro Matrix’da yozishadi, lekin ishning koʻp qismini hamjamiyatlar bilan Telegram’da muloqot qilaman.

Shu guruhlardan bir nechtasini aytib oʻtay.

1. @uzbekl10n - Oʻzbek Mahalloylashtirish guruhi oʻzbek tilini AT (AyTi) sohasida rivojlanishiga hissa qoʻshuvchi texnik tarjimonlar yigʻilgan guruh boʻlib, barchani qiziquvchilarni shu guruhga taklif qilaman.

2. @xinux - Oʻzbekcha Linux distributivi. Uzinfocom OSS jamoasi bilan jadal tarzda rivojlantirilyapti. Yaqin oylarda 25.11 versiyasini nashr qilish payidamiz. Barchaga foydasi tegadigan qulay oʻzbekcha interfeys, imlo toʻgʻirlagich, oʻzbekcha lotin klaviaturasi va E-IMZO Manager dasturi bilan keladi. Ishlab chiqarish jarayoni qiziq boʻlsa, shu guruhga qoʻshilishni maslahat beraman.

Startupchilarni ko'p qismi dasturchilarga taklif beradilar - Part time yoki kelishilgan vaqtga ishlashni va evaziga pul to'lashni. Yoki bo'lmasa foydadan % taklif qiladilar.

Foydaga sherik, aksiya takliflarini doyim rad etganman. Fikrimcha boshqa hamkasblarimning ko'p qismi ham shunday qaror qilishgan. Chunki startuplarning juda ham ko'p qismi foydagacha yetib bormaydi, aksiyalar chiqarish maslasi esa ehhe )).

Lekin startupchilar loyihasining juda ko'p qismlarini OSSga chiqarib ko'ngillilarni yeg'ishlari mumkin. Albatta bularni tashkillashtiradigan yoki tushunadigan odamlar bo'lmasa bunday narsani qilish qiyinroq masala 🤷‍♂️

Lekin bu narsani eplaganingizdan kegin yaxshi contabutorlarga qo'shimcha pul bersangiz bo'ladi. Fikrimcha bizni mahalliy loyihalarning juda katta qismi nimadirning nusxasi, deyarli nusxa va aslini farqi bo'lmasligi ham mumkin.

AI bilan uzoqga borishingizga ishonmayman, vaybkoderlarni ishlatib ham. Shu sababdan loyihaning umumiy qismlarini ochiq kodli qilish eng yaxshi variant deb o'ylayman. Bu orqali qo'shimcha ishchi kuchiga ham ega bo'lasiz va loyihangizga qiziquvchi potensial yangi hodimlarni ham topasiz.

Bilaman ko'pchilik bu narsani tushunmaydi ham, yoki bo'lmasa xavfsizlik va NDA kabi narsalarga tog'ri kelmaydi deb biladi. Lekin siz qilayotgan startupingizdagi code o'zidan anchagina CVE chiqishi mumkinligini o'ylab ham ko'rmaysiz. Yoki bo'lmasa sizni loyiha kodlarining katta qismi aslida oss ekanini ham o'ylab ko'rmagan bo'lsangiz kerak )) Masalan shu ishlatgan frameworklaringiz.

Loyihangizni qanchadir qismini ochiq kodli qilishingiz aynan qandaydir dasturchilarni birnecha soat part time ishlatganingizdan ancha foydaliroq.

Masalan ko'pchilik biladi turli loyihalar tarixini biladi, kinolardan ko'rgandir yoki maqola o'qigan yoki biror texnalogiyani qattiq yaxshi ko'rgani uchun kuzatib o'rganib chiqgan chuquroq.

Masalan o'zingiz foydalanadigan dasturlash tili tarixini qanchalik bilasiz ? Avtorlar kimlar, nimalar qilgan vaxakazo.

Bu masaldan maqsad o'zim ham 3-5 loyihalar tarixidan g'ira shira xabardorman. Ammo qiziqib turaman masalan falon narsani nega unday qilishgan, ungacha nima bo'lgan vahakazolar. Ahir qiziqku masalan falon narsa nega unday ? Shu vaziyatni detallar bilan o'rganish va do'stlar davrasida manashu masalada suxbat qilish ajoyib!

Umuman olganda miyyaga kelib qoldi. Bizda agar uzkiy kuruglarda bazi gaplar gapirimasa lekin hech Open source sofware success historylarni O'zbekchada ko'rmagan ekanman. Yoki shunday maqola, video contentlar bormi ? Bilsangiz yuboring. Aynan O'zbeklar qilgani emas umuman masalan eng mashxurlardan Linux hamma biladi lekin umuman tarix qanday bo'lgan edi ?
Nimalar bo'ldi ? bu narsalarni aniq texnik uslubda yortilgan narsalar O'zbekchada yo'q ekan.

Agar shunday contentlarni bilsangiz iltimos ulashing !

One plus 6T telefon bo’lsa yaxshi narxga sotib olamiz.

Shu joyiga esimga kelib qoldi ))

https://www.youtube.com/watch?v=9sJUDx7iEJw

Fikrimcha github PRlar va Issuelarda bo'ladigan suxbatlar eng zo'ri.

1. Doyim ancha tor va aniq context bor.
2. Hamma o'z vaqtini o'zi belgilaydi va asinxron komunikatsiya imkoni mavjud. Bu yaxshigina moslashuvchanlik berib qo'yadi.
3. Manashu conversationlar shu joyda mixlanib qoladi, kerak bo'lganida topib reference qilish yoki bo'lmasam biroz muddatdan kegin yana bir o'qib qayta contextga kirib olish mumkin.
4. Masalan bitta issue ketidan boshqa issuelar ochilishi mumkin chunki ancha toza discussionlar sababli bir biriga bog'liq narsalarni kimdir aytib qolishi mumkin.

Bizda ham sekin sekin manashu madaniyat shakillanyabti va albatta bu hursand qiladi !

Yangi challenge, bu safar tarjima emas. Aniq narsa yani command optionlarni parserini qilish kerak.

https://github.com/floss-uz/regulator/issues/9

Tassavur qiling siz qandaydir loyiha qilyabsiz, aytaylik qandaydir muammoni hal etadigan kichik kutbxona.

Readme.md fayl ichiga ushbu kutbxona haqida ma'lumot yozasiz. Agar uncha katta bo'lmasa user documentation ham o'sha yerga qo'shib ketiladi. Tabiyki sizda unchalik ham ko'p faylar bo'lmaydi. Shu sababdan qo'shimcha contextlar kerak bo'lmaydi.

Lekin qancha aniq context berilsa biror narsani hal etish yoki tushunish shuncha oson bo'ladi. Biror ishni o'zingizcha qilib qo'ydingiz bo'ldi emas. Balki shu ishga masuliyat olish va qilingan ishni yetkazib berishgacha bo'lgan jarayonlarda ham qatnashish kerak. Masalan qandaydir PR yubordingiz, siz yozgan kodni review qilganlar feedback berishdi, demak diskussiyani davom ettirib ular bilan kelishib ushbu ishni ohirigacha yetkazish lozim bo'ladi. Bu narsalarni tashkillashtirish va ikki toon amal qilishi uchun esa yuqorida aytilgan xujjatlarga yaxshilab etibor qilish kerak.

Bazilar aytadiki bu narsalar allaqachon bor tayyorini olib qo'ysa bo'ldi, deyishadi ammo masala shundaki siz qilayotgan loyiha, sizning jamoa ishlaydigan muhit va qoidalar hammanikidan birmuncha farqli bo'lishi mumkin shu sababdan githubga kirsangiz turli loyihalarda turlicha workflow organizationi ko'rasizlar. Ha asoslar deyarli birxil ammo detallar ancha farqli bo'ladi va manashu detallar katta axamiyatga ega.

Biz yaqin kunlarda reja qilgan xujjatlar quyidagilardan iborat.

PR templates
Issue templates
Readme docs guideline
Codeofconduct
Contrabuting guides

Bulardan tashqari endilikda sekin sekin kodga commentlar ham qoldirishni boshlayman.

Eng muhimi imkon qadar informativ va moslashishga oson bo'lishi.

Biz issue va PR templatelar ustida ham ishlayabmiz, bundan asosiy maqsad har bir issue, feauture request, pull requestlarning tartibli va aniqroq ma'lumotga ega bo'lishi. Masalan nimadir kimnidir qurilmasida, muhitida ishlamadi xatolik chiqdi.

Bulardan maqsad shuki, aynan shu xatolikni imkon qadar tushunarli qilib yetkazishi.

Kimdir qandaydir issuega PR yuborsa ham huddi shunday holat, conversationlar kamroq fa maksimal effektiv bo'lishi uchun Pull requestlarda kerak bo'lsa qanday uslubda test qilingani ham yoziladi.

Xozircha birgina bot misolida manashunday holat shakillandi.

Agar fikr va takliflar bo'lsa PR commentlarida yozaveringlar.

https://github.com/floss-uz/regulator/pull/4

Bu hali ham actual, tushunarli bo'lishi uchun replyAnswers ichiga hamma textlarni joylab qo'yganman.

https://github.com/floss-uz/regulator/issues/3

done

Huddi shu narsani bu yerga ham copy qilib PR yuborishingiz mumkin. Agar kimgadir qiziq bo'lsa marhamat.

https://github.com/floss-uz/regulator

Done

https://github.com/floss-uz/registrar/pull/4

Keling sizlarga Ochiq va tekin dasturlar haqida biroz gapirib berayin. Juda fundamental narsalardan boshlasak, masalan windows, macos operatsion tizimlarining foydalanuvchilari jamlanuvchi biror joylarni bilasizmi ?

Asosiy source Microsoft yoki Apple community va bazi stackexchange threadlar yoki reddit. Lekin linux distrubutivlarining hamjamiyatlariga etibor bering. Qanchalik ko'p ? Chunki ochiq kodli va tekin, hamma hohlagancha o'zgartira oladi.

Linuxni taxminan 10 yildan buyon ishlataman turli distrubutivlar, va turli qurilamalarni ishlatib ko'rganman, Laptopdan tortib serverlar va mini-pc qurilmalargacha. Manda muammolar chiqganida esa turli forumlar va hamjamiyatlardan yordam olganman. Eng muhimi esa bular hammasi tekinga bo'lgan. Linuxga birinchi bor apache server qo'yganimni eslayman, linux uzbek hamjamiyatidagi Vodiylik aka har bir bosqichda bittalab yordam bergan edilar ancha vaqtimiz ketgan edi chunki linuxdagi network configlarni ham tog'irlash kerak bo'lgan. Aka hammasini tog'irlab bergan edilar, lekin mandan bir tiyn olmaganlar. Manashunday communitylarda yetishib vaqti kelib communitylarda o'zim ham boshqalarba yordam berishga ozmi ko'pmi ulgurdim va doyim yordam berishga tayyor bo'lganman bazida ko'p vaqt ketsa ham farqi bo'lmaydi. Chunki bu kasb madaniyatimiz deb bilaman va imkon qadar shunga amal qilaman, amal qilishga chaqiraman!

Communitylar bahona ko'p yaxshi hamkasblar, do'stlar va tanishlar ortirdim. Bazilari bilan birga ham ishladik bazilari bilan ishlash nasib etmadi. Lekin community supportdan doyim ko'p manfat ko'rganman va ko'p narsa o'rganib kelmoqdaman. Communitydagi hamma huddiku uztoz nimadir o'rgansa bo'ladi )) Albatta hamma joyda turlicha odamlar bor va odamlardagi qaramaqarshi fikrlar o'rtasidagi konfliktlar doyimiy mavjud. Albatta turli hamjamiyatlarda madaniyat turlicha ildiz otgani ham bor narsa. Lekin eng muhim nuqta shundaki agar qachondir nimadir yangilik bilan tanishsam manashu narsaga aloqador shu mavzuni biladiganlar hamjamiyatini qidirganman, dasturlash tillaridan tortib turli toolargacha va asosan ochiq kodli tekin dasturlarda manashunday hamjamiyat bo'lish madaniyati saqlanib qolgan. Ha mayli 3-5 kishi bo'lsa ham bor... Albatta qandaydir tildagi kichik kutbxona, driver kabi narsalarga aloqador narsalar umumiy yoki ushbu texnalogiyaga aloqador hamjamiyatlarda muhokama qilinadi chunki juda ham tor context uchun yana alohida joy qilgandan mano ham yo'q.

Lekin bilamizki dasturlash tillari, turli texnalogiyalarga aloqador forum va communitylar mavjud. Ha bazi yopiq va tekin bo'lmagan narsalarga ham bunday narsalar bor ammo ularni tepasida asosan kompaniyalar turishadi.

Endi ushbu boshlang'ich ma'lumotlardan bir hulosa qilsak:

Open source bizga nimalar beryabti ?
- Mavjud dasturni tekinga ishlata olamiz.
- Ma'lum qoidalar asosida kodni o'zgartira olamiz. O'zimizga moslashimiz mumkin.
- Forumlar va hamjamiyatlardan mutlaqo tekinga yordam olamiz.
- Forum va hamjamiyatlarda yangi tanishlar do'stlar ortira olamiz.
- Malum qoidalar asosida biror loyihani yanada yaxshiroq bo'lishiga o'z hissamizni qo'sha olamiz va bu jarayonda hamkasblar bilan fikr, tajriba almashamiz. Bu huddi tekinga malaka oshirish kursi kabi narsaku ahir ))