☕️ physics cafe

«یک ترم کیهان‌شناسی»

❇️ «آشنایی با کیهان» نام درسی‌‌ست که دکتر #بهرام_مشحون استاد باسابقه دانشکده #فیزیک در بهار ۹۹، یعنی اولین ترم کرونایی دانشگاه، ارائه کرد؛ درسی که مقدمه‌ای بر شناخت آسمان اطراف بود و تلاش کرد تا برای همه دانشجویان قابل استفاده باشد و بتواند آن‌ها را با آسمان اطراف آشنا کند.

🔸 مطالب این درس که پس از آن، دو ترم دیگر هم ارائه شد، حالا با تلاش‌های استادش و البته دکتر #شانت_باغرام استاد دیگر این دانشکده، چاپ و تبدیل به کتاب شده؛ کتابی با نام «در جست‌وجوی فهم کیهان» که در ۳۰۰ صفحه توسط #نشر_نو به چاپ رسیده است.

🔸 این درس قرار است ترم بعد هم توسط دانشکده فیزیک و البته برای همه شریفی‌های علاقه‌مند، با کتاب جدید خود با شماره درس ۲۴۹۳۷ در روزهای سه‌شنبه از ساعت ۱۵ تا ۱۶:۳۰ توسط دکتر مشحون و دکتر ارفعی ارائه شود و می‌توانید آن‌را بین برنامه‌تان قرار دهید. برای خریدش هم می‌توانید از سایت نشر نو یا ایران کتاب اقدام کنید.

🆔 @SharifDaily

سعدیا گر به تو درد است ، به درمان برسی
هر که دردی نکشد لایق مرهم نشود

👤 شیخِ اجلّ

#رکیذ
☕️physics cafe

#پاسخ_مسئله

☕️physics cafe

آره بابا، استرس چی ؟!
همش عشق و حاله☠

💠 #تاریخ_علم_فیزیک

🎬 فیلم جلسه سوم تاریخ علم در آپارات

📖 شروع علم مدرن

👤 بهنام شیخ باقری، مترجم کتاب اصول ریاضی  فلسفه طبیعی نیوتن و مجموعه آثار ارشمیدس

فهرست مباحث:
🟠 مروری بر تفکر اندیشمندان باستانی
🟡 پیدایش علم مدرن با تیکو براهه، کوپرنيک، کپلر ، گالیله
🟢 نیوتن و جانشینانش
🔵 پیدایش دانش الکترومغناطیس و تکامل آن با فارادی و ماکسول
🟣 تناقض‌های جدید و پیدایش نسبیت

☕️physics cafe

#حل_مسئله

🔏آیا عملگر Α ، عملگری هرمیتی اَست؟

A = i ( Χ² + 1 ) d/dx + iΧ

🛠 ابزار لازم :

🔸عملگری را هرمیتی گویند که خودش با مزدوج ترانهاده (dagger) آن برابر باشد .

🔹 عملگر مکان ( Χ ) هرمیتی می‌باشد .

🔸 مشتق مکانی را با ( d/dx ) به تصویر می‌کشیم .

🔹 یکه موهومی i² = -1

⚠️ خلاصه :
یک عملگری در اختیار ما قرار داده شده و از ما خواستن تا هرمیتی بودن آن را بررسی کنیم .
برای راحتی کار ابتدا روی یک تابع دلخواه Ψ( r ) اثر می‌دهیم و با انجام عمليات های مربوطه ، پیش میریم

📚 مکانیک کوانتومی (مفاهیم و کاربردها)
👤نورالدین زتیلی

☕️physics cafe

#کتاب_شب

در این شب‌های دلپذیر و هم‌نوا با نوازش زمستان☃️
در کنار مطالعه کتب تخصصی ، گوش بسپارید
و کمی عشق و نفرت بنوشید ، همراه با مقداری چای داغ
تاهم فراغتی پیدا کنید،هم لذت غیر قابل وصفی را، تجربه

حقیقتا هیچ چیز جای کتاب و آن حس ورق زدن را نمی‌گیرد
اما بنظرم صدای دلنشین استاد رضوی تا حد خوبی آن خلا را جبران می‌کند

👤فئودور میخایلوویچ داستایفسکی
📚 جنايات و مکافات
🗣 بهروز رضوی

📌 تأملی در تدبّر! ۲ (قفل قلب)

✍ حسین نیک

🔸 تدبّر با مانع بزرگی مواجه است. قرآن از این مانع به «قفل قلب» تعبیر کرده است:

🔺 أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا (محمد ٢٤)
ﺁﻳﺎ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ تدبر نمی‌کنند ﻳﺎ ﺑﺮ ﺩﻝ ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﻗﻔﻞ ﻫﺎﻳﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ؟

قفل قلب را به صورت معنایی پیچیده و دارای بار عرفانی نمی‌فهمم. به نظرم معنای ساده‌تری دارد. دست‌کم معنای ساده‌تری «هم» دارد.

🔹 قبلا تدبر را سبک خاصی از تفکر دانستم. سبکی که عقب‌رونده است؛ درآن پیاپی و مرحله به مرحله به پشت پرده و عقبۀ اندیشه‌ها کوچ می‌شود. کسی که نمی‌تواند چنین حرکتی داشته باشد، قلبش قفل شده است؛ یعنی قلبش گشوده برای حرکت های اساسی و مبنایی نیست.

🔸 تعبیر قفل قلب یک لطافت معنایی خاص نیز دارد. می‌شد از این انسداد در تفکر اینطور تعبیر کند: قفل ذهن، قفل فکر، قفل تعقل و... ؛ اما قفل بر قلب زده شده است.
قلب نماد مرکز گرایشات و احساسات انسان است. این ذهن و عقل نیست که راه حرکت عمیق و عقب‌رونده در اندیشه را مسدوده کرده؛ بلکه گرایشات و احساسات اوست.

🔹 معمولا کسی که نمی‌تواند در مبانی، پیش فرض ها و هر آنچه پشت اندیشه‌ها نهفته است، تفکر کند؛ دلیلی ندارد جز نخواستن. او نمی‌خواهد عمیق‌تر شود؛ چون می‌داند یا احتمال می‌دهد به چیزهایی می‌رسد که دوست ندارد. همینقدر ساده و احمقانه!

🔸 عده‌ای سخن خدا را نمی‌شنیدند و پنبه در گوش فرو می‌کردند. این قفل گوش و چشم است.
عده‌ای دیگر سخن خدا را می‌شنیدند اما دوست نداشتند کمی به عقبۀ این حکمت و اندیشه حرکت کنند. این قفل قلب است.

🔹 طور دیگری توضیح دهم: هر روز افرادی را مشاهده می‌کنیم که خود را واجد حقیقت می‌دانند و به آنچه دارند، خوشحال و شادمان اند.

(كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ (المؤمنون:۵۳)
ﻫﺮ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺑﻪ ﺁﻥ‌چه ﻧﺰﺩ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﻭ ﺷﺎﺩﻣﺎﻧﻨﺪ)

واجد حقیقتی اند که یا سست است و دروغی حقیقت‌نما؛ و یا واقعا حقیقت و راست است؛ ولی اینان سست به آن رسیده‌اند.
اینان به سستی وضعیت خود واقف اند؛ اما باز نسبت به آن خوشحال و راضی اند؛ پس دوست ندارند به عقبۀ اندیشۀ خود تفکر کنند؛ زیرا بنیان دوست داشتنی فکرشان بی‌ستون است و فرو می‌ریزد. این همان قفل قلب است؛ قفلی که ارادۀ خود انسان با احساساتش بر علم او زده است.
🔗Source


☕️physics cafe

من سعی می کنم از کار سخت اجتناب کنم. وقتی همه چیز پیچیده به نظر می رسد، اغلب نشانه‌ی این است که راه بهتری برای انجام آن وجود دارد.

فرانک ویلچک، نوبل فیزیک ۲۰۰۴

🔻رتبه تنسور

• رتبه تنسور (Tensor Rank) در ریاضیات و علوم داده‌ها به تعداد شاخص‌های لازم برای توصیف یک تنسور اشاره دارد. این مفهوم از مفهوم رتبه در ماتریس‌ها فراتر می‌رود و به ساختارهای چندبعدی تعمیم می‌یابد.

🌀مفهوم دقیق‌تر:

• رتبه تنسور نشان‌دهنده تعداد بُعدهای مستقلی است که تنسور در آن‌ها گسترش می‌یابد. به‌طور کلی، رتبه یک تنسور به تعداد محورهای لازم برای توصیف داده‌های موجود در آن اشاره دارد.

• رتبه 0 (Rank-0) (اسکالرها): این نوع تنسور یک عدد ساده و بدون جهت یا بُعد است. به‌عنوان مثال، یک عدد ثابت مثل ۵

• رتبه 1 (Rank-1) (بردارها): این تنسور یک آرایه از اعداد است که به آن بردار می‌گویند. بردار جهت و اندازه دارد و می‌تواند برای نمایش کمیت‌های یک بُعدی استفاده شود.

• رتبه 2 (Rank-2) (ماتریس‌ها): این تنسور یک آرایه دو بُعدی از اعداد است، مانند یک ماتریس که برای نمایش مقادیر در فضای دوبعدی به کار می‌رود.

• رتبه 3 (Rank-3): این نوع تنسور یک آرایه سه بُعدی است و می‌تواند برای نمایش داده‌هایی در فضای سه بُعدی یا برای مسائل پیچیده‌تر مثل پردازش تصویر استفاده شود.
🔗Source


☕️physics cafe

📽نحوه شکل‌گیری سیارات فراخورشیدی

🔰توضیحات سرکار خانم دکتر عطایی
(عضو هیئت علمی دپارتمان فیزیک دانشگاه فردوسی مشهد)
درباره فعالیت حوزه تحقیقشون

🔸عزیزانم در انجمن علمی دانشجویی فیزیک یک سری مصاحبه‌هایی به مناسبت هفته پژوهش با برخی اساتید گروه فیزیک تدارک دیدند که شامل توضیح برخی فعالیت‌های علمی خودشون و برخی مباحث داغ روز و فعل و انفعالات مهم دنیای علم در سده اخیر هست

🔹براشون آرزوی موفقیت روزافزون دارم و به شما دوستان ، توصیه میکنم مصاحبه‌ها و از دست ندید

☕️physics cafe

‍ 🔰ایرادات کیهان‌شناسی نیوتنی


🔸در فیزیک نیوتنی فضا و زمان دو مفهوم مطلق و جدا از هم هستند. در پایان سده‌ی نوزدهم جهان نیوتنی را جهانی نامتناهی می‌دانستند زیرا قانون گرانش نیوتن ایجاب می‌کرد که جهان متناهی پایدار نیست و دچار انقباض گرانشی خواهد شد.

🔹سراسر فضای نیوتنی را اجرام آسمانی با توزیعی تقریباً یکنواخت پر کرده است که به اصل همگنی معروف است و یکی از اصول کیهانشناختی می‌باشد. اصل دیگر به نام اصل همسانگردی بیان می‌کند که هیچ جهتی بر جهت های دیگر فضا ارجحیت ندارد و جهان در همه‌ی جهت ها یکسان است. هرگاه جهان همگن، همسانگرد و نامتناهی باشد مکانیک نیوتنی با مشکل روبه‌رو می‌شود. نمونه‌ای از ایرادات کیهان‌شناسی نیوتنی را در این مطلب لیست کرده‌ایم:

1⃣ چگالی جهان در مکانیک نیوتنی دقیقاً برابر با صفر می‌شود. این نکته از اصل همسانگردی نتیجه می‌شود. بنابر همسانگردی فضا، شتاب گرانشی باید برابر صفر باشد زیرا وجود شتاب گرانشی با مقدار ناصفر و جهتی خاص، نشان می‌دهد که آن جهت خاص بر دیگر جهت ها ارجحیت دارد و این خلاف اصل همسانگردی می‌باشد. بنابراین شتاب گرانشی باید صفر باشد که در این صورت طبق معادله‌ی پواسن که همان صورت دیفرانسیلی قانون گرانش نیوتن است چگالی جهان دقیقا مساوی صفر می‌شود. اما حقیقت این است که چگالی جهان با آنکه بسیار کم است ولی صفر نیست.

2⃣هرگاه ماده در همه‌ی نقاط فضای نامتناهی توزیع شده باشد نتیجه‌ی کاربست مکانیک نیوتنی بر این فضا وجود میدان گرانشی بی‌نهایت است. می‌توان ثابت کرد که شتاب گرانشی با شعاع جهان متناسب است و چون طبق مکانیک نیوتنی شعاع جهان بی‌نهایت است بنابراین میدان گرانشی در این فضا بی‌نهایت می‌شود.

3⃣انتقال تاثیر گرانشی سرعت نامحدود دارد. پذیرش این موضوع حتی در زمان نیوتن هم سخت بود.

4⃣ در مکانیک نیوتنی می‌توان با نیرو وارد کردن به جسم به آن شتاب داد و سرعت آنرا حتی به سرعت نور و فراتر از آن رساند اما بعدا مشخص شد که سرعت نور سرعت حدی جهان است.

5⃣قوانین مکانیک نیوتنی تحت تبدیلات لورنتس ناوردا نیست. قانون گرانش نیوتن تنها در یک دستگاه مطلق صادق است و در سرعت های بسیار کم نسبت به سرعت نور پابرجاست و در سرعت های زیاد قادر به توصیف، تبیین و پیش‌بینی رفتار گرانشی ماده نیست.

6⃣جهان نیوتنی نامتناهی و ایستاست چنین جهانی فاقد تعادل است و با اختلالی اندک از تعادل خارج شده و یا دچار انقباض گرانشی می‌شود و یا دچار انفجار و انبساط سریع به بیرون می‌شود.

7⃣در سال ۱۸۲۶ اولبرس این پرسش را مطرح کرد که چرا آسمان شب تاریک است؟ با فرض همگن، همسانگرد و همچنین نامتناهی و نامتغیر بودن جهان، با توزیع یکنواخت کهکشان هایی روبه‌رو هستیم که هرکدام دارای میلیارد ها ستاره‌اند و بنابراین باید از هر سو به آسمان می‌نگریم خط دید ما باید به یک ستاره ختم شود.
🔗Source



☕️ physics cafe

📽یک شبیه‌سازی از مباحث مکانیک تحلیلی ببینیم

☕️physics cafe

چرا ز غیر شکایت کنم، که همچو حباب
همیشه خانه خراب هوای خویشتنم😞

👤صائب تبریزی

#النحیط
☕️physics cafe

💠 #تاریخ_علم_فیزیک

🎬 فیلم جلسه تاریخ علم در آپارات

📖 تاریخ کیها‌ن‌شناسی

👤 سهراب راهوار، استاد و عضو گروه کیهان‌شناسی دانشکده فیزیک صنعتی‌شریف

فهرست مباحث:
🟠 نجوم در دوره ی عصر حجر تا دوره ی میان رودان.
🟡 نجوم دوره ی یونانی و اسلامی
🟢 نجوم دوره ی رنسانس
🔵 دوره ی مدرن تا ادوین هابل
🟣 نجوم قرن بیستم
🔴 نجوم قرن بیست و یکم
🔗Source


☕️ physics cafe

🔰 دانشمندی فراموش‌شده در اندازه‌گیری سرعت نور
   وقتی صحبت از سرعت نور می‌شود، معمولاً نام‌هایی مانند آلبرت اینشتین یا جیمز کلرک ماکسول به ذهن می‌آید. اما جالب است بدانید که یکی از اولین اندازه‌گیری‌های سرعت نور توسط یک ستاره‌شناس دانمارکی به نام اوله رومر در سال ۱۶۷۶ انجام شد. نکته جالب این است که رومر برای این کار از ابزارهای پیشرفته استفاده نکرد، بلکه تنها از مشاهده قمرهای مشتری بهره برد.
   رومر با مشاهده زمان‌بندی گرفتگی‌های قمر «آیو» (یکی از قمرهای مشتری) متوجه شد که زمان این گرفتگی‌ها بسته به موقعیت زمین نسبت به مشتری تغییر می‌کند. او از این تغییرات نتیجه گرفت که نور با سرعتی محدود حرکت می‌کند و مقدار تقریبی آن را محاسبه کرد. اگرچه محاسبات او با دقت امروزی فاصله داشت، اما در زمان خود چشم‌گیر بود و برای اولین بار به اثبات رساند که نور به صورت آنی حرکت نمی‌کند.
   کار رومر پایه‌ای برای درک نور به عنوان یک پدیده قابل اندازه‌گیری شد و راه را برای قرن‌ها کشف در فیزیک هموار کرد. با این حال، نام او اغلب در سایه شخصیت‌های مشهورتر باقی مانده است.

🔻 این گزارش تاریخی در کتاب زیر نقل شده است.
📚 The History of Light and Color Measurement: A Science in the Shadows
👤 Klaus Hentschel

🆔 @Zharfa90

That illusion is commonly referred to as Mephisto spiral.

☕️physics cafe

📽گریزی کوتاه بر نظریه ریسمان ،
با بیان شیوای پروفسور "کامران وفا"

☕️physics cafe

" ضادُّوا التَّوانِيَ بالعَزمِ "

با عزم و اراده، به جنگ سستى برويد.💪

اَمیرکلام
☕️physics cafe

ره ماتم‌سرای ما ندانم از که می‌پرسد
زمستانی که نشناسد در دولت‌سرایان را

👤شهریار

#رکیذ
☕️physics cafe