​“Hadis” soʻzining boshqa bir maʼnosi

Koʻpchiligimiz hadis soʻzining maʼnosini bilamiz – Paygʻambarimiz Muhammad alayhissalomning faoliyati va koʻrsatmalari haqida rivoyatlar majmui, u kishining turli sharoitlarda shariat ahkomlariga oid aytgan soʻzlari hadisdir.

Lekin oʻzbek tilida yuqoridagi soʻzga omonim boʻlgan boshqa bir hadis soʻzi ham bor. U oʻzbekchada quyidagi maʼnolarni ifoda etadi:

1️⃣ Kurash, bellashuv kabilarda qoʻllanadigan oʻziga xos usul.

Polvonlarning kurash hadislarining oʻz nomi bor.
Sh. Xolmirzayev, Togʻlarga qor tushdi.

2️⃣ Biror ishni uddalashga boʻlgan ep; malaka, mahorat. Bu maʼnoda qoʻllash asosan soʻzlashuv tiliga xos.

– Qozogʻistonlik polvonning hadisi ancha zoʻr ekan, – dedi Toʻlamat moʻylov.
S. Anorboyev, Oqsoy.

Hadisini olmoq iborasi biror ish, kasb-hunarni, uning yoʻl-yoʻrigʻi, usulini yaxshi egallash, mashqini olishni anglatadi.

Oʻz kasbining hadisini olgan haydovchi qiy-chuvga parvo qilmay, tanga-chaqa sanaydi.
Q. Kenja, Notanish gul.

U yoʻliga gʻov boʻlganlarni turli yoʻllar bilan tinchitishning hadisini olgan.
N. Qobil, Unutilgan sohillar.

Etimologik lugʻatga koʻra, bu soʻz arabcha hads(un) soʻzidan. U oʻyladi, ehtimol qildi maʼnosini anglatuvchi hadasa feʼlidan yasalgan va asliyatda fahmlash degan maʼnoni anglatadi. Oʻzbek tiliga hads soʻzi ds undoshlari orasiga i unlisini qoʻshib qabul qilingan.

@oriftolib | Sahifalarimiz