Pulli va pullik: qay biri toʻgʻri?

-li va -lik qoʻshimchalarini xato qoʻllash koʻp uchraydi. Ayniqsa, ogʻzaki nutqda -li oʻrnida -lik ishlatilishiga tez-tez guvoh boʻlish mumkin. Bu holat yozma nutqqa ham oʻz taʼsirini koʻrsatadi.

Hatto nufuzli nashrlarda ham -lik qoʻshimchasi bilan bogʻliq yanglishliklar koʻzga tashlanadi. Masalan, pulli soʻzi oʻrniga pullik soʻzini ishlatish. Internetga qidiruv bersangiz, soʻz toʻgʻri yozilgan holatlarga ham, xato yozilgan holatlarga ham duch kelasiz.

Nega pullik yoʻl deyish xato?

-lik mavhum ot yasovchi qoʻshimchadir: bolalik, kelinlik, tilshunoslik, temirchilik, tinchlik, tashkilotchilik, darslik.

-li esa sifat yasovchi qoʻshimchadir: bolali, mevali, aqlli, suvli, unumli, bilimli, yetarli, tushunarli, sezilarli, yeyishli.

Pulli yoʻl birikmasida pulli soʻzi yoʻlning qandayligini sifatlab kelyapti. Pullik soʻzi esa ot. Shu sababli uni qoʻllash xato.

Pulli soʻzining pul toʻlanadigan, pul evaziga olinadigan, beriladigan yoki qilinadigan degan maʼnosi bor: pulli konsert, pulli maʼruza, pulli xizmat. Pulli yoʻl birikmasida pulli soʻzining shu maʼnosi ifodalangan: pul toʻlanadigan yoʻl, pul evaziga yuriladigan yoʻl.

Pullik degan soʻz ham bormi? Bor. Lekin u izohli lugʻatga kirmabdi. Imlo lugʻatidan esa joy olgan. Bu soʻzning maʼnosi nima? U pul xususiyati, belgisini bildiruvchi otdir. Masalan:

Gʻijimlab tashlabsan-ku, pulligi qolmabdi buni!

Qogʻoz pul gʻijimlab tashlanganidan pullik xususiyatini yoʻqotgan.

📌 Demak:

Pulli yoʻl, pulli xizmat ✅
Pullik yoʻl, pullik xizmat ❌

👉 Toʻliq oʻqish

@oriftolib | Sahifalarimiz