​“Lutfan taklif qilish” toʻgʻri emas

Keyingi paytda “lutfan taklif qilamiz” degan ibora ishlatila boshladi. Bu ibora koʻrinishda goʻzalga oʻxshab koʻrinadi. Ammo maʼno jihatdan “lutfan taklif” qanchalar toʻgʻri?..

Lutfan taklif qilaman deyish ikki jihatdan notoʻgʻri. Birinchidan, “lutf” bilan “taklif” lugʻaviy jihatdan bir-biriga ziddir. Chunki “lutf” deb yumshoqlik va nazokat bilan qilingan eʼtibor yoki muomalaga aytilsa, “taklif”ning lugʻaviy maʼnosi kulfatga solish, tashvishga qoʻyishdir. Taklif qilaman degan gap “qadam ranjida qilishingizni soʻrayman” degan gapga mazmunan yaqindir. Birovni ziyofat yoki bazmga chaqirgan kishi muomala odobiga binoan, “sizni lazzat olishga chaqiraman” demay, “sizni tashvishga qoʻymoqchiman” deydi. Lutfan, yaʼni lutf qilib sizni tashvishga qoʻyaman, deyish albatta toʻgʻri emas.

Hozir koʻnglingizga “taklif” soʻzining tashvishga qoʻyish maʼnosi koʻpchilik tomonidan uqilmaydi, degan fikr keldi. Bu toʻgʻri fikr. Chunki koʻpchilik “taklif” soʻzini faqat chaqiriq maʼnosi bilan cheklab ishlatadi. Ammo masalaning ikkinchi jihati ham bor boʻlib, bu “lutfan taklif” iborasining chaqiriq odobiga zidligidir. Mehmon chaqiruvchi kishi chaqiriluvchiga, men sizga lutf qilib mehmonlikka chaqiraman desa, bu odobdan boʻlmaydi. Chaqiriluvchining koʻngliga “men sening bunday lutfingga muhtoj emasman” degan fikr kelishi mumkin.

Agar chaqiruvchi chaqiriluvchiga “lutfan marhamat qilishingizni soʻrayman” yoki “lutfan tashrif buyurishingizni iltimos qilaman” deb murojaat qilsa, unda lutfni chaqiriluvchi chaqiruvchiga qilgan boʻladi va ibora mazmunan toʻgʻri boʻladi.

Alibek Rustamov

@oriftolib | Sahifalarimiz