#Soʻragan_edingiz

Ulgurji va chakana

Bu ikki soʻzni asosan oldi-sotdi bilan bogʻliq jumlalarda eshitamiz. Lekin boshqa maʼnolarda ham qoʻllanadi.

Ulgurji aslan turkiy soʻz. Oʻzbek tilida uch xil maʼnoda ishlatiladi:

1️⃣ Butun boricha; koʻp miqdorda; koʻtara – ulgurji savdo.

2️⃣ Katta miqdorda, katta summaga ega; salmoqdor – ulgurji hosil.

3️⃣ Boshdan oyoq, butunlay – uy ulgurji taʼmirdan chiqdi.

Chakana soʻzi esa forchadan olingan. Oʻzbek tilida uch xil maʼnoda ishlatiladi:

1️⃣ Donalab, maydalab yoki kichik toʻp bilan sotiladigan va sotib olinadigan – chakana savdo, chakana narx.

2️⃣ Unchalik ahamiyatga ega boʻlmagan; arzimas, mayda-chuyda: harakati chakana emas.

3️⃣ Shevada mayda chorva mollari, qoʻy-echki va aholiga tegishli shunday mollarni boquvchi: chakana choʻpon chakana mol boqadi.

❗️ Chakana soʻzini shaxsga yoki uning sifatiga nisbatan ishlatganda ehtiyot boʻlish zarur. Maqtov maʼnosi anglashilishi yoki belgi-sifat kuchaytirib ifodalanishi uchun chakana soʻzi bogʻlangan feʼl boʻlishsiz shaklda ishlatilishi kerak. Masalan, chakana odam emas – eʼtiborga arzirli, kuch yoki obroʻ-eʼtiborga ega odam. Chakana odam esa arzimas ishlar bilan shugʻullanadigan, mayda feʼlli odam boʻlib qoladi. Yoki chakana urmadi – juda qattiq urdi, zarb bilan tushirdi, chakana urdi – yengil, arzimas zarb berdi. Aslida bu kabi iboralarni boʻlishli shaklda ishlatish uslubiy xatodir.

👉 Toʻliq oʻqish

@oriftolib | Sahifalarimiz