خطر در کمین است: آمریکا و ایران در مسیر تشدید تنش

دنی سیترینویچ
۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶
---------------

با لحاظ آنچه رهبری ایران تاکنون از سر گذرانده است، واشنگتن نباید تصور کند که تهران صرفاً به‌ دلیل ادامهٔ فشارها، آمادهٔ ارائهٔ امتیازهای بیشتری خواهد بود.
این وضعیت پرسشِ به‌مراتب خطرناک‌تری را پیش می‌کشد. مسئله این نیست که آیا ایران می‌کوشد هزینه‌های بن‌بست کنونی را افزایش دهد یا خیر، بلکه پرسش اصلی این است که ایران تا کجا حاضر است پیش برود.
آیا تهران به تشدید حملات و اخلال‌ها در اطراف تنگهٔ هرمز و اقداماتی علیه تجهیزات نظامی یا تجاری آمریکا بسنده خواهد کرد؟ یا به این نتیجه می‌رسد که تنها راه تغییر محاسبات واشنگتن، گسترش دامنهٔ جغرافیایی و عملیاتی رویارویی است؟
دونالد ترامپ دست به قماری بزرگ زده است. او با رد تازه‌ترین پیشنهاد ایران، این خطر را پذیرفته که این برداشت تهران را تقویت کند که واشنگتن هیچ قصدی ندارد تا به چارچوب «تفاهم‌نامهٔ ژوئن» [اسلام‌آباد] با حفظ شرایطی که ایران در نظر دارد برگردد. آن توافق، پایان عملیات نظامی، ترتیبات بازگشایی تنگهٔ هرمز، رفع تحریم‌ها و ازسرگیری مذاکرات را پیش‌بینی کرده بود.
از منظر تهران، حفظ وضع موجود توجیه راهبردی چندانی ندارد. اگر دیپلماسی نتواند آنچه را که ایران وعده‌داده‌شده می‌داند احیا کند، رهبران ایران انگیزه خواهند داشت فشار را افزایش دهند تا واشنگتن با انتخابی دشوارتر روبه‌رو شود.
اینجاست که معضل ترامپ هرچه بیشتر شدت می‌گیرد. دولت او می‌تواند به اعمال فشار ادامه دهد و خطر تحریک ایران به تشدید تنش گسترده‌تر را بپذیرد، یا در پی یافتن فرمولی دیپلماتیک باشد که تهران بتواند آن را به معنی تغییری واقعی در وضع موجود قلمداد کند. آنچه روزبه‌روز دشوارتر به نظر می‌رسد، حفظ سطح کنونی فشار برای مدتی نامحدود است، آن هم درحالی‌که انتظار برود صرفاً ایران این هزینه‌ها را تحمل کند.
همچنین بعید است ایران کار را برای ترامپ چنان آسان کند تا بتواند پیروزی یک‌جانبه‌ای را به نام خود بنویسد. هدف تهران این خواهد بود که نشان دهد فشار بیشتر آمریکا، نه به تسلیم ایران، بلکه به افزایش هزینه‌های آمریکا می‌انجامد.
این وضعیت، زمینه را برای چرخه‌ای هرچه خطرناک‌تر از تشدید تنش فراهم می‌کند. واشنگتن بر این باور است که فشار بیشتر موقعیت چانه‌زنی‌اش را تقویت می‌کند، درحالی‌که تهران معتقد است تشدید تنش برای بازگرداندن واشنگتن به مسیری منتهی به توافقی پذیرفتنی، ضروری است.
در چنین شرایطی، جلوگیری از دور تازه‌ای از تشدید تنش هرچه دشوارتر خواهد شد.

@NabardNegar