جمهوری اسلامی؛ کارخانه تولید فقیر

✍️مصطفی داننده

دلار ۲۰۰ هزار تومان شده است و این تنها یک عدد در کانال‌های تلگرامی یا ویترین صرافی‌ها نیست. پشت این عدد، سفره‌هایی است که کوچک‌تر شده‌اند، خانه‌هایی که دست‌نیافتنی‌تر شده‌اند، درمان‌هایی که به تعویق افتاده‌اند و نسلی که هر روز بیشتر از زندگی معمولی فاصله می‌گیرد.
جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته وعده‌های زیادی داده است، از ساختن جامعه‌ای برخوردار و عادلانه تا تبدیل ایران به قدرتی بزرگ. تقریبا همه این وعده‌ها یا شکست خورده‌اند یا در حد شعار باقی مانده‌اند. اما اگر بخواهیم منصف باشیم، یک کار را واقعاً خوب انجام داده و آنهم این است که جمعیت زیر خط فقر را زیاد کرده است.

فقیرسازی در ایران یک اتفاق ناگهانی نیست، حاصل سال‌ها سیاست‌گذاری غلط، تورم مزمن، بی‌ثباتی اقتصادی، فساد، تحریم، انحصار، تصمیم‌های غیرکارشناسی و مهم‌تر از همه، بی‌اعتنایی به زندگی واقعی مردم است.

فقر فقط این نیست که کسی پول کافی برای خرید گوشت نداشته باشد. فقر یعنی خانواده‌ای که دیگر توان اجاره خانه مناسب ندارد. یعنی جوانی که با وجود تحصیلات، آینده‌ای برای خودش متصور نیست. یعنی بیماری که هزینه درمان را به تعویق می‌اندازد. یعنی پدر و مادری که باید میان آموزش، درمان، مسکن و غذای مناسب یکی را انتخاب کنند.

و شاید دردناک‌تر از همه، فقرِ انتخاب است. اینکه آدم دیگر انتخاب نمی‌کند چه بخورد، کجا زندگی کند، چه شغلی داشته باشد یا چه آینده‌ای بسازد، بلکه فقط انتخاب می‌کند کدام هزینه را فعلاً حذف کند.

وقتی ارزش پول ملی سقوط می‌کند، فقیر فقط کسی نیست که درآمدش کم است. حتی کسی که درآمد نسبتاً مناسبی دارد نیز فقیرتر می‌شود، چون قدرت خریدش هر روز کاهش می‌یابد. پس‌اندازش آب می‌رود، دارایی برایش دورتر می‌شود و آینده‌اش نامطمئن‌تر.

در چنین اقتصادی، مردم دائماً باید بدوند تا فقط سر جای خود بمانند. در این میان سوالی که پیش می‌آید این است که چرا باید مردم هزینه ناکارآمدی حکومت را بدهند؟ چرا باید شهروند ایرانی برای حفظ حداقل استانداردهای زندگی، هر سال بیشتر کار کند، بیشتر بدهکار شود و بیشتر از خواسته‌هایش بگذرد، در حالی که ساختار سیاسی کشور حاضر نیست هزینه تصمیم‌های خودش را بپردازد؟

جامعه‌ای که زمانی درباره رفاه، توسعه و آینده فرزندانش فکر می‌کرد، امروز بخش بزرگی از انرژی خود را صرف این می‌کند که چگونه از ماه جاری عبور کند.

فقر گسترده، اعتماد را می‌کشد و امید را فرسوده می‌کند. مهاجرت را افزایش می‌دهد. ازدواج و فرزندآوری را به تأخیر می‌اندازد. طبقه متوسط را کوچک می‌کند و فاصله میان جامعه و حاکمیت را بیشتر می‌کند. حکومتی که نمی‌تواند برای شهروندش زندگی با ثبات بسازد، نمی‌تواند با شعار از او بخواهد به آینده امیدوار باشد.

مردم ایران چیز عجیب و غریبی نمی‌خواهند، زندگی لوکس نمی‌خواهند. بخش بزرگی از آنها فقط یک زندگی معمولی می‌خواهند. خانه‌ای که بتوانند اجاره کنند، شغلی که با آن زندگی کنند، درمانی که از پس هزینه‌اش بربیایند، غذایی که نگران قیمتش نباشند و آینده‌ای که هر روز از امروز بدتر نباشد.

اگر قرار باشد کارنامه جمهوری اسلامی را با زندگی واقعی مردم بسنجیم، نه با آمارهای تبلیغاتی و شعارهای رسمی، یک واقعیت تلخ خودش را نشان می‌دهد، ممکن است در بسیاری از پروژه‌ها شکست خورده باشد، اما در تولید ناامنی اقتصادی و گسترش فقر، کارنامه‌اش انکارشدنی نیست.

دلار ۲۰۰ هزار تومان فقط قیمت دلار نیست، قیمت سال‌ها تصمیم غلطی است که نهایتاً مردم باید آن را از جیب خود بپردازند.
و شاید پرسش تلخ برای مردم ایران این باشد، حکومتی که قرار بود فقر را از بین ببرد و خود را نماینده مستضعفین می‌نامید، چگونه خودش به یکی از مهم‌ترین عوامل گسترش آن تبدیل شد؟

@mostafadanandeh