چرا حرف بعضی آدم‌ها بیشتر به ما برمی‌خورد؟

تا حالا دقت کرده‌ای که ممکن است یک حرف از طرف یک غریبه فقط چند دقیقه ناراحتت کند، اما همان حرف اگر از طرف یکی از نزدیکانت گفته شود، ساعت‌ها یا حتی روزها در ذهنت بماند؟
چرا؟
شاید چون آدم‌های نزدیک ما فقط «آدم‌های اطرافمان» نیستند؛ نظر و رفتارشان برای ما اهمیت بیشتری دارد.
پژوهش‌های روان‌شناختی نشان می‌دهند که احساس آسیب‌دیدگی در روابط انسانی اغلب با این تجربه ارتباط دارد که فرد احساس کند برای دیگری ارزش کافی ندارد، طرد شده یا رابطه برای طرف مقابل آن‌قدر که تصور می‌کرده مهم نیست. جالب اینجاست که در یک مطالعه، افرادی که احساساتشان جریحه‌دار شده بود، معمولاً از سوی کسانی آسیب دیده بودند که آن‌ها را به‌خوبی می‌شناختند.

اما ماجرا فقط «نزدیک بودن» نیست.
هرچه یک رابطه برای ما ارزشمندتر باشد، احتمالاً انتظار بیشتری هم از آن داریم.
وقتی یک غریبه جواب پیاممان را نمی‌دهد، شاید بگوییم:
«خب، که چی؟»
اما اگر همان رفتار از طرف یک دوست صمیمی یا فرد مهم زندگی‌مان اتفاق بیفتد، ممکن است ذهنمان شروع کند به سؤال پرسیدن:
«چرا با من این‌طوری رفتار کرد؟»
«مگه من براش مهم نیستم؟»
«مگه رابطه‌مون این‌قدر بی‌ارزشه؟»
طبق مطالعات حتی تصورِ طرد شدن از سوی یک فرد مهم زندگی، نسبت به طرد شدن از سوی یک آشنا، با احساسات منفی شدیدتر همراه است. در این مطالعه، شدت واکنش برای فرد مهم زندگی بیشتر بود و برای دوست نیز از آشنا بیشتر بود.

از طرف دیگر، این شدت احساس لزوماً به این معنی نیست که ما در برابر آدم‌های نزدیک همیشه خشمگین‌تر یا بی‌رحم‌تر می‌شویم.
اتفاقاً گاهی برعکس است.
در پژوهشی درباره‌ی واکنش به طرد شدن، مشخص شد که وقتی پای روابط نزدیک در میان بود، افراد علاوه بر اینکه احساس بدتری داشتند، بیشتر به سمت برقراری دوباره‌ی ارتباط می‌رفتند؛ یعنی رابطه برایشان آن‌قدر مهم بود که به‌جای صرفاً کنار کشیدن یا پرخاشگری، تلاش می‌کردند آن را حفظ کنند.

پس شاید مسئله این نباشد که:
«ما با نزدیکانمان بدتر رفتار می‌کنیم چون دوستشان نداریم.»
بلکه گاهی مسئله این است که:
آدم‌های نزدیک، قدرت بیشتری برای تأثیر گذاشتن بر ما دارند.
آن‌ها بیشتر در زندگی ما حضور دارند، از ما انتظار دارند، ما از آن‌ها انتظار داریم و رفتارشان می‌تواند مستقیماً روی احساس ارزشمندی، امنیت و کیفیت رابطه اثر بگذارد.
به همین دلیل، یک رفتار مشابه ممکن است از دو نفر، دو اثر کاملاً متفاوت داشته باشد.
حرف یک غریبه ممکن است فقط یک حرف باشد.
اما همان حرف از زبان کسی که برایت مهم است، ممکن است تبدیل شود به یک سؤال درباره‌ی خودت و رابطه‌ات.
پژوهش دیگری که واکنش نوجوانان به رفتارهای آزاردهنده‌ی بهترین دوستان و همکلاسی‌ها را بررسی کرد، نشان داد رفتارهای آزاردهنده از سوی دوستان صمیمی با احساس نقض شخصی بیشتر و هیجان‌های منفی شدیدتر و طولانی‌تری همراه بود؛ در عین حال، افراد در روابط دوستانه بیشتر به سمت راهکارهایی برای حفظ رابطه می‌رفتند.

و شاید همین نکته مهم‌ترین بخش ماجرا باشد:
نزدیکی هم می‌تواند منبع آسیب باشد و هم دلیل تلاش برای ترمیم.
آدم‌های نزدیک می‌توانند بیشتر ناراحتمان کنند، چون بیشتر برایمان اهمیت دارند.
اما همین اهمیت است که می‌تواند باعث شود بیشتر ببخشیم، بیشتر توضیح بخواهیم و بیشتر برای حفظ رابطه تلاش کنیم.
بنابراین شاید دفعه‌ی بعد که رفتار یک آدم نزدیک بیشتر از حد انتظار ناراحتت کرد، قبل از اینکه فقط از خودت بپرسی:
«چرا این‌قدر ناراحت شدم؟»
یک سؤال دیگر هم ارزش پرسیدن داشته باشد:
«این رابطه چقدر برای من مهم است که این رفتار توانسته این‌قدر روی من اثر بگذارد؟»



منابع:
Leary, M. R., Springer, C., Negel, L., Ansell, E., & Evans, K. (1998). The causes, phenomenology, and consequences of hurt feelings.

Leary, M. R., & Springer, C. (2001). Hurt feelings: The neglected emotion.

Jones, S. M., & Barnett, M. D. (2022). Anticipated emotional and behavioral responses to ambiguous rejection by a significant other, friend, or acquaintance.

Rajchert, J. M., et al. (2019). [Study on rejection by friends, acquaintances, and strangers.]

Whitesell, N. R., & Harter, S. (1996). The interpersonal context of emotion: Anger with close friends and classmates.

https://t.me/moshavere2244