🗒نوآموخته‌ها
✍محسن احمدوندی

یکی از معانی «تیکه» در فارسی محاورهٔ امروز «زن/دختر زیبا و جذاب» است. برای نمونه چنین جملاتی را می‌توان نقل کرد:

- این دختره چه تیکه‌ای بود.
- بیا ببین چه تیکه‌بازاریه.


این کلمه بار جنسی دارد و نشان‌دهنده نگاه خریدارانه و تحقیرآمیز به زن است و به همین دلیل در زبان رسمی و مؤدبانه کاربرد ندارد. من تا امروز فکر می‌کردم که این کلمه با این معنا، در یکی دو دههٔ اخیر، در جامعهٔ فارسی‌زبان رواج پیدا کرده است؛ اما حالا متوجه شدم که قدمت این کلمه لااقل به سال ۱۳۰۱ و اولین رمان اجتماعی فارسی یعنی «تهران مخوف» برمی‌گردد:

- خوب، محمدتقی این که نشد. تیر ما در این قسمت به سنگ خورد. باید فکر دیگری بکنی و تیکهٔ تازه‌ای را برایم پیدا کنی (مشفق کاظمی، ۱۳۴۰: ۲۴۵).

- همان‌طور که عرض کردم، این را فقط برای خوش‌آمد او گفتم و الّا بنده می‌دانستم دیگر تیکه‌ای که به درد حضرت والا بخورد و مطابق سلیقهٔ مخصوصشان باشد، در آنجا وجود ندارد (همان: ۲۴۵).

▪️منبع
- مشفق کاظمی، مرتضی. (۱۳۴۰). تهران مخوف. جلد اول. چاپ پنجم. تهران: ابن‌سینا.

📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi