اینها دو نمونه از واکنش‌ها به آخرین مطلب کانال است. مطلبی که از Visual Capitalist استخراج شده که یک شرکت کانادایی مستقر در ونکوور است و در سال ۲۰۱۱ تاسیس شده و یک پلتفرم محبوب جهانی در زمینه تصویرسازی داده است. موسس آن هم یک کانادایی به نام جف دژاردین است. منطقاً مزخرفاتی شبیه به اینکه آمار دستکاری شده یا بی‌شرفی و امثال اینها در مورد آن صدق نمی‌کند.

اینکه پلتفرم آمار را از منابع رسمی گرفته باشد و با توجه به وضعیت آمار در کشورهایی شبیه ما نتوان به آن اتکا کرد محتمل است ولی مساله به شرف مرتبط نیست و با عرض معذرت به سطح پایین سواد اقتصادی دوستان واکنش‌دهنده مرتبط است.

نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی Tax-to-GDP Ratio که در این تصویر مشاهده می‌شود یکی از اصلی‌ترین شاخص‌های سنجش توان مالیاتی و پایداری درآمدهای عمومی یک کشور است. در ایران این نسبت نشان‌دهنده تعارض آشکار میان سهم مالیات از بودجه دولت و سهم مالیات از کل کیک اقتصاد است.

تولید ناخالص داخلی GDP بیانگر مجموع ارزش پولی تمام کالاها و خدمات نهایی تولیدشده در مرزهای یک کشور طی یک بازه زمانی مشخص است. سنجش مالیات نسبت به GDP نشان می‌دهد که حاکمیت چه میزان از ظرفیت واقعی خلق ارزش اقتصادی را به منابع عمومی تبدیل می‌کند.

طبق گزارش‌های نهادهای اقتصادی بین‌المللی از جمله بانک جهانی، در کشورهای توسعه‌یافته این نسبت به بیش از ۳۰ درصد می‌رسد و میانگین جهانی آن حدود ۱۵ درصد ارزیابی می‌شود.

تولید ناخالص داخلی اسمی ایران تحت تأثیر تورم از مرز ۱۰۰ هزار هزار میلیارد تومان (همت) فراتر رفته و برآورد صندوق بین‌المللی پول حجم دلاری آن را بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار محاسبه کرده است (براساس آمار رسمی و نرخ ارز رسمی).

همچنین بر اساس آخرین داده‌های مرکز آمار ایران نرخ مالیات به تولید ناخالص داخلی حدود ۶.۴ درصد و طبق برآوردهای بانک مرکزی حدود ۸.۳ درصد اعلام شده است.

اگرچه سهم مالیات از کل تولید ناخالص داخلی کم است اما جایگاه آن در بودجه کشور به شدت پررنگ است بطوریکه سهم مالیات در بودجه عمومی به ۴۸ درصد رسیده است و به دلیل تحریم‌های نفتی و افت درآمدهای کشور، مالیات به ستون اصلی دخل‌وخرج دولت بدل شده است اما نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی بین ۶.۴ تا ۸.۳ درصد است که فرار مالیاتی و معافیت‌های گسترده مهم‌ترین دلیل آن است.

به عنوان نمونه مالیات بر ارزش افزوده در دانمارک که در صدر لیست است ۲۵ درصد و در بلغارستان ۲۰ درصد است اما نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی در تصویر مشخص است.

اینکه چرا مالیات به تولید ناخالص داخلی پایین است سه دلیل عمده دارد:

✅️ اقتصاد غیررسمی و فرار مالیاتی: فعالیت‌های دلالی و مشاغل غیررسمی خارج از رصد مالیاتی مانده و به طور سنتی بخش عمده بار مالیات بر دوش حقوق‌بگیران و تولیدکنندگان شفاف قرار می‌گیرد.

✅️ معافیت‌های نهادی و منطقه‌ای: معافیت‌های گسترده در بخش‌های صادراتی، بنیادها و مناطق آزاد مانع از شکل‌گیری یک پایگاه جامع مالیاتی شده است.

✅️ اثر تورم ساختاری: تورم، تولید ناخالص داخلی اسمی را جهش می‌دهد در حالی که سازوکار وصول مالیات همگام با آن رشد نکرده است.

نکته دیگر اینکه در این کانال دقیقاً بدلیل فضای موجود در سطح جامعه بیشتر در مورد بازارهای جهانی صحبت می‌شود اما معدود مطالب مرتبط با اقتصاد ایران همیشه انتقادی است. و نکته آخر اینکه احساسات ما واقعیت‌های اقتصادی را تغییر نمی‌دهد اما آن چیزی که واکنش‌های اینچنینی را موجب می‌شود علاوه بر عدم اطلاع و سواد کم اقتصادی نابرابری و تبعیض گسترده در جامعه است که همواره یکی از موارد مورد انتقاد این کانال بوده است‌.

@marketswithme