🚩🏴 دهگانهٔ محرم
2️⃣ صدکتاب مهم دربارهٔ امام حسین(ع)
📌 بازنشر از محرم سال ۱۴۰۱ خورشیدی
«کتابشناسی تاریخی امام حسین(ع)» کتابی است نوشته محمد اسفندیاری. این کتابِ یکجلدی در سال ۱۳۸۰ توسط سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر و پس از آن نیز با اصلاح و اضافاتی تجدیدچاپ شد. در این اثر، ۱۰۰ کتاب مهم فارسی و عربی که از سدهٔ دوم هجری تا به امروز در بارهٔ امام حسین بن علی(ع) نوشته شده، بهترتیب تاریخی معرفی گردیده است.
ملاک انتخاب این آثار
ملاک و معیار اسفندیاری در انتخاب صد کتاب مهم دربارهٔ امام حسین عبارت است از: قدمت، تأثیرگذاری، مرجعبودن، نُدرتِ موضوع، مخدوشنبودن، اعتبار، ابتکاریبودن و سرانجام تحلیلیبودنِ کتاب. او آورده است: «این پژوهش عهدهدار پاسخ به این پرسشهاست: صد کتاب مهم دربارهٔ امام حسین به عربی و فارسی کداماند؟ درونمایه، اشتراکات و امتیازات آنها چیست؟ ترتیب تاریخی آن چگونه است؟».
نکتهای شگفت
نویسنده آورده که او نخست تصور میکرده بتواند از میان هزاران کتاب نوشتهشده دربارهٔ امام حسین بن علی(ع)، ۲۰۰ تا ۳۰۰ اثر خوب و مهم را شناسایی و معرفی کند، ولی هنگام کار دریافته که متأسفانه یافتن صد اثرِ مهم هم دربارهٔ این موضوع کاری چندان آسان نیست! بر این اساس نتیجه گرفته که دربارهٔ امام حسین و قیام و شهادت او «کتابهای فراوانی نوشته و منتشر میشود ولی اطلاعات و تحلیلهای آنها تکراری و اندک است».
مقدمه کتاب
اسفندیاری مقدمهای خوب با نثری زیبا بر کتاب خود نوشته که دربرگیرندهٔ اطلاعات کمّی و کیفیِ جالبی در بارهٔ کتابهایی است که در گذرِ تاریخ اسلام در بارهٔ قیام امام حسین(ع) نوشته شده است. تنها مطالعهٔ همین مقدمه نیز آگاهیهایی جالبتوجه در بارهٔ این آثار در اختیار خوانندگان قرار میدهد.
الحاقات
این کتاب دارای دو بخش الحاقی است:
نخست. «کتابشناسیِ کتابشناسیهایِ امام حسین(ع)» که در آن ۴۳ کتابشناسی معرفی شده است. نویسنده در این قسمت، از ضرورت کتابشناسیِ امام حسین و آیینِ تدوین آن و نتایج بهدستآمده سخن گفته و این کتابشناسیها را فهرست و معرفی کرده است.
دوم. «امام حسین در الذّریعه». دربرگیرندهٔ فهرستی از کتابهایی است که نویسندگان شیعه در گذر تاریخِ در بارهٔ شخصیت، قیام و شهادت امام حسین(ع) نوشتهاند و شیخ آقابزرگ تهرانی در کتاب «الذّریعة الی تَصانیف الشّیعه» آنها را فهرست و معرفی کرده است. شمار این کتب بالغ بر ۹۰۰ عنوان است. بر این اساس، در «کتابشناسی تاریخی امام حسینبن علی(ع)» بیش از ۱۰۰۰ کتاب دربارهٔ امام حسین(ع) فهرست و معرفی شده است.
ارزیابی
جا داشت نویسندهٔ کتاب، بخش "امام حسین در الذریعه" را که به زبان عربی است به فارسی ترجمه کند، ولی اصرار بر نقل متن عربی، استفاده از آن را برای بسیاری از فارسیزبانان دشوار کرده است. با وجود این، کتاب اسفندیاری اثری مهم برای خوانندگان تخصصی و عمومی تاریخ عاشورا است و زمینه مناسبی برای شناخت و مطالعه تاریخ این رخداد مهم فراهم آورده است. معرفی تاریخی کتب نیز خواننده را در شناخت سیر تحول فرم و محتوای آثار عاشورانگاری مسلمانان بویژه شیعیان یاری میرساند.
عبدالرحیم قنوات
دانشگاه فردوسی مشهد
۲۷ خرداد ۱۴۰۵ / ۲ محرم ۱۴۴۸
🔸 اگر این نوشته را پسندیدید، آن را برای دیگر علاقهمندان تاریخ و فرهنگ هم بفرستید.
Post #83
2.18K
- ❤ 10
- 👍 7
- 👏 2
- 👎 1