❇️ ۱ و ۲ و ۳
استاد مصطفی ملکیان در نقد محترمانه‌ای که بر دکتر شریعتی و آثارش وارد کرده، آورده است که او یک خطیب خراسانی بود. با شور و حرارت با مخاطبانش سخن می‌گفت و آنها را تحت تاثیر قرار می‌داد ولی وقتی سخنش تمام می‌شد، چیزی باقی نمی‌ماند. او اهل منظم سخن گفتن و مطالبش را به ترتیب ۱ و ۲ و ۳ مرتب کردن نبود و از این بابت شاگردانش از او منظم‌تر و سخن آنها پربارتر بود (نقل به مضمون).
از آنجایی که در جامعه ما بیشتر سخنان را بر اساس اعتبار گویندگان آنها داوری می‌کنند و نه با ارزش و معیارهای درست سخن‌سنجی، احتمال دادم این سخن استاد ملکیان نیز مشمول این حکم شود و درستی و نادرستی‌آن، تنها به اعتبار گوینده آن سنجیده شود. پس تصمیم گرفتم، نمونه‌ای برای نقض این ادعا بیاورم و بقیه را به خوانندگان پرسشگر و پژوهشگر واگذار کنم.
دکتر شریعتی کتابی دارد به نام اسلام شناسی (درسهای دانشگاه مشهد. م آ ۳۰). این کتاب متن درسهای ایشان در دانشگاه فردوسی مشهد است که ضبط و اصلاح و تدوین شده است.
اسلام‌شناسی مقدمه‌ای دارد (ص ۹- ۱۶) با عنوان «تاریخ اسلام به چه کار می‌آید؟» در این مقدمه، دکتر شریعتی نه تنها ۱ و ۲ و ۳ آورده بلکه از ۱ تا ۱۱، یک به یک شماره زده و توضیح داده است که بررسی و شناخت تاریخ اسلام چه سودی دارد؟
سخن را درازا نمی‌دهم ولی به عنوان کسی که کتاب فهرست توصیفی آثار دکتر شریعتی را برای موافقان و مخالفان و تحسین‌کنندگان و منتقدان دکتر شریعتی نوشته و برای این کار تمامی آثار منتشر‌شده او را بررسی، فهرست و توصیف کرده‌ام، عرض می‌کنم که این انتقاد استاد ملکیان به روش و آثار شریعتی ممکن است در کل آثار او که در ۳۶ مجلد قطور تدوین شده، نمونه‌هایی داشته باشد، ولی به هیچ وجه فراگیر نیست.
برخی گفته‌اند شاید منظور استاد ملکیان از چیدن مطالب به صورت ۱ و ۲ و ۳، منطقی اندیشیدن و آوردن صغری و کبری و نتیجه بوده است. بر همین اساس هم عرض می‌کنم که دکتر شریعتی اتفاقا اهل نقد و نظر و تحلیل و نتیجه‌گیری بود و در بسیاری از آثارش بویژه درباره تاریخ اسلام نقد و تحلیل‌هایی بسیار خواندنی ارائه کرده است. بنابراین این اشکال را هم وارد نمی‌دانم.
البته همگان می‌دانند که شریعتی اهل منطق و فلسفه ارسطویی نبود که در آثارش مرتب مغ‌کب و خین‌کب کند و یا دعوای دیرینه حل‌ناشده جبر و اختیار و اصالت وجود یا ماهیت را به میان بکشد. او هرچه بود این نبود و کسی هم چنین انتظاری از وی نداشت.
مصطفی ملکیان استادی مسلط به معنی و گفتار است. بنابراین حکایت آن توانایی‌ها و این اظهار نظر ایشان، گویا مصداق این درخواست جناب حافظ باشد که گفت:
آن که فکرش گره از کار جهان بگشاید
گو در این کار بفرما نظری بهتر از این
عبدالرحیم قنوات
دانشگاه فردوسی مشهد
۱۲ شهریور ۱۴۰۵
#ماهروز
#علی_شریعتی
#مصطفی_ملکیان
#اسلام‌شناسی_درسهای_دانشگاه_مشهد
Post #173
1.09K
- 👍 8
- ❤ 7
- 👏 4
- 👎 3
- 👌 2