آسایش خودروی شخصی ما

✏️ علی بیتاژیان

در ادامه یادداشت‌های این هفته درباره لزوم گسترش متروسواری، می‌خواهم به بخشی اشاره کنم که احتمالاً تاکنون شما هم ناخودآگاه به آن توجه کرده‌اید: بحث آسایش در سفرهای درون‌شهری.

این آسایش به این معناست که هنوز به رغم آلوده کردن هوا، نزدیک به ۷۰ درصد سفرهای درون‌شهری با خودروی شخصی انجام می‌شود. حتی افرادی که با مشکلاتی مانند ترافیک زیاد، هزینه‌های بالای خودرو و مشکل جای پارک مواجه‌اند، باز هم می‌بینیم که ترجیح می‌دهند از وسیله نقلیه شخصی خود استفاده کنند. چرا؟ خب، چون آسایش بهتری به آن‌ها می‌دهد.

بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده، خودروی شخصی مجموعه‌ای از آسایش‌های ادراکی و عملی را فراهم می‌کند که مسافران حاضرند برای حفظ آن، هزینه‌های خودرو، ترافیک و پارکینگ را بپذیرند. در یک مطالعه میدانی که در تهران انجام شد، «آسایش» به عنوان یک متغیر پنهان کلیدی در انتخاب وسیله سفر شناسایی شد.

مثلا پژوهشی توسط آیتک عسگری و امیرعباس رصافی انجام و در مجله بین‌المللی مهندسی حمل‌ونقل (International Journal of Transportation Engineering) در سال ۲۰۲۲ منتشر شده است. داده‌های این مطالعه در تیر ماه ۱۳۹۸ جمع‌آوری شده است. در این پژوهش، جملاتی مانند «وسیله سفر من راحت‌ترین است» و «سفر آرامی با وسیله انتخابی‌ام دارم» به عنوان شاخص‌های سنجش آسایش در نظر گرفته شده بود.

تحلیل هزینه-فایده از نگاه شهروندان نشان می‌دهد که منافع استفاده از خودروی شخصی بر هزینه‌های آن سنگینی می‌کند، حتی با وجود آگاهی کامل از ترافیک و آلودگی هوا. این مطالعه تأکید می‌کند که در شرایط فعلی، استفاده از خودروی شخصی برای بسیاری از شهروندان «منطقی‌تر» از حمل‌ونقل عمومی به نظر می‌رسد و آسایش بهتری به همراه دارد.

آسایش خودروی شخصی چند لایه دارد:
اول، کنترل کامل بر محیط فیزیکی مثل تنظیم دمای دلخواه ، انتخاب مسیر، توقف در هر زمان و حمل وسایل شخصی به راحتی.
دوم، فضای اختصاصی و حریم شخصی مسافر است: در خودرو، فرد در یک قلمرو خصوصی قرار دارد و از تماس فیزیکی، ازدحام و آلودگی صوتی و بوهای بد مصون است.
سوم، پیش‌بینی‌پذیری سفر: مسافر خودروی شخصی می‌داند چه زمانی حرکت می‌کند، از کدام مسیر می‌رود و چه زمانی می‌رسد، در حالی که در حمل‌ونقل عمومی این کنترل به شدت محدود است.

نکته مهم دیگر این است که آسایش فقط به داخل وسیله نقلیه محدود نمی‌شود. زنجیره سفر با خودروی شخصی از در خانه تا در مقصد یکپارچه و راحت است، در حالی که استفاده از مترو نیازمند پیاده‌روی یا سوار تاکسی و اتوبوس شدن تا ایستگاه اول، انتظار در ایستگاه ، تعویض چندباره خط و پیاده‌روی و استفاده از تاکسی از ایستگاه آخر تا مقصد است. همین گسستگی، آسایش ادراکی مترو را حتی در ساعات غیراوج کاهش می‌دهد.

بنابراین، یکی از کارهایی که مسئولان حمل‌ونقل عمومی در شهر و مخصوصا مترو باید به آن توجه کنند، افزایش آسایش مسافران به طرق مختلف است تا ترجیح دهند بیشتر از مترو به جای وسیله نقلیه شخصی خود استفاده کنند.

در این باره در یادداشت بعدی بیشتر خواهم نوشت .

--------------------------------------------------------------
-----
برای مبارزه با آلودگی هوا ، همراه کندو باشید :
تلگرام: https://t.me/kandoongogroup
اینستاگرام: https://B2n.ir/instakandoo
وبسایت: https://kandoongo.ir