#فوائد_رجالیه (10)
#پاسخ_به_نقد (6) ( قسمت سوم)

🔹 در خصوص کلام نجاشی که بیان میکند بن فضال از پدرش نقل حدیث نمیکند این کلام ایشان تا زمانی قابل قبول است که خالی از معارض باشد؛ اما در ما نحن فیه این کلام نجاشی معارض قوی دارد :

1⃣ ابن قولویه در کامل الزیارات به طریق بن فضال از پدرش اعتماد کرده است :

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ  فَضَّالٍ عَنْ  أَبِيهِ عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ اَلْجَهْمِ بْنِ بُكَيْرٍ قَالَ
📚 کامل الزيارات ج ۱، ص ۳۵

2⃣ شیخ صدوق رحمه‌الله علیه در کتاب مختلف خود خصوصا کتاب عیون اخبار الرضا به همین طریق روایات مختلفی را بیان میکند که نشان از اعتماد شیخ صدوق به این طریق دارد .

3⃣ شیخ مفید روایت ابن قولویه را در کتابش نقل میکند که نشان میدهد شیخ مفید این طریق را جعلی نمیدانسه است:

حَدَّثَنِي أَبُو اَلْقَاسِمِ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ  فَضَّالٍ عَنْ  أَبِيهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَحَدِهِمَا عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ قَالَ:
📚 کتاب المزار (مناسک المزار) ج ۱، ص ۱۴۶

4⃣ شیخ طوسی نیز در کتب مختلف خود از جمله کتاب تهذیب به این طریق اعتماد کرده است :

وَ عَنْهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنِ  فَضَّالٍ عَنْ  أَبِيهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَحَدِهِمَا عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ قَالَ
📚 تهذيب الأحکام ج ۶، ص ۷۴

✅ بنابراین این قسمت از کلام نجاشی مخالف سیره‌ی عملی فقهای امامیه است .

🔸 و اما قسمت دوم کلام نجاشی که میگوید روایت بن فضال از پدرش را فقط شیخ صدوق به آن طریق دارد #قطعا صحیح نیست؛ چرا ابن قولویه با طریقی دیگر روایات بن فضال را از پدرش نقل میکند که در بالا اشاره کردیم؛ به همین دلیل شیخ اصف محسنی این قسمت از کلام‌نجاشی را قطعا باطل میداند :

▫️ومنه يظهر ضعف الجملة الاخيرة من كلام النجاشي (و لا رويت من غير هذا الطريق) بل نقل عن كامل الزيارات ان ابن قولويه روى عن محمد بن أحمد بن علي بن يعقوب عن علي عن أبيه الحسن ايضا
📚 معجم الأحاديث المعتبرة جلد دوم صفحه 64

🔹 و اما در خصوص کلام سید خویی که قول نجاشی را بر سند مورد بحث ترجیح میدهد ظاهرا این قول ایشان کلام دقیقی نیست؛ زیرا
👈 اولا. نکته‌ی اول در کلام نجاشی با سیره‌ی عملی اصحاب تعارض دارد.
👈 ثانیا. فقره‌ی دوم کلام نجاشی قطعا باطل است
👈 ثالثا . طریق این نسخه به لحاظ رجالی نیز معتبر است.

✅ به همین دلیل جناب اصف محسنی کلام سید خویی را این گونه رد میکند :

▫️ما اختاره الاستاذ ضعيف لضعف دليله فاذا كان الواسطة بين الصدوق وابن عقدة ثقة أو حسنا لابد من الأخذ بالرواية كما في المقام
📚 معجم الأحاديث المعتبرة جلد دوم صفحه 65

بنابراین این اشکال وهابی به روایت هم وارد نیست .

🆔 @javaheralklam