▫️اشتباه شایع در استفاده از گایدلاین PRISMA در مرورهای سیستماتیک

هر پژوهشی را ابتدا طراحی (Design)، سپس اجرا (Conduct) و در نهایت گزارش (Report) می‌کنیم. گایدلاین‌های گزارش‌دهی (Reporting Guidelines) ربطی به نحوه طراحی و اجرای مطالعات ندارند، بلکه تمرکز آنها فقط بر روی نحوه گزارش‌دهیِ مناسب انواع مطالعات است. مثلاً برای گزارش کارآزمایی‌های بالینی از گایدلاین CONSORT و برای گزارش مطالعات مشاهده‌ای از STROBE استفاده می‌کنیم.

گایدلاین PRISMA نیز برای گزارش مرورهای سیستماتیک و متاآنالیز تدوین شده است. اینکه یک مرور سیستماتیک را چگونه انجام بدهیم (Conduct)، ارتباطی به PRISMA ندارد. برای نحوه انجام مرورها می‌توان از راهنماهای موجود مثل دستنامه کاکرین یا راهنمای JBI استفاده کرد.

این به نظر خیلی بدیهی می‌آید ولی تاکنون هزاران مرور منتشر شده‌اند و ادعا می‌کنند که برای انجامشان از PRISMA استفاده شده است. برای بررسی بیشتر، استراتژی زیر را در دیتابیس اسکوپوس اجرا کردم:

ABS ( "was conducted" W/5 ( "Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses" OR prisma ))

حدود 10 هزار رکورد بازیابی شد. اکثر مرورهای بازیابی شده به اشتباه قید کرده‌اند که از PRISMA برای انجام استفاده کرده‌اند. مثلاً این جملات را ببینید:

A systematic review was conducted following PRISMA guidelines.

This study was conducted based on the PRISMA 2020 criteria.

It was conducted by following the PRISMA statement.

a comprehensive systematic review was conducted based on the preferred reporting items for systematic review and meta-analyses (PRISMA) criteria.

This study was conducted in accordance with the PRISMA guidelines.

این هم جالب بود:

The meta-analysis was conducted in accordance with the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses Protocols (PRISMA-P). Link

پژوهشگر عزیز PRISMA-P برای گزارش پروتکل‌های مرور است نه برای انجام متاآنالیز!

مقاله فوق در مجله BMC Cancer با نمایه اسکوپوس، مدلاین و وب آو ساینس ( IF=3.4) منتشر شده است.

همچنین برخی از نویسندگان قید می‌کنند که برای انجام جستجو از PRISMA استفاده کرده‌اند، در حالی که PRISMA هیچ توصیه‌ای برای نحوه انجام جستجو ندارد. بلکه فقط دو آیتم برای نحوه گزارش جستجو دارد. این دو آیتم هم آن قدر ناقص بود که مجبور شدند یک گایدلاین اختصاصی برای نحوه گزارش جستجو تحت عنوان PRISMA-S تدوین کنند. (شرح کامل این بیانیه را اینجا می‌توانید پیدا کنید.)

برای مثال برخی از جملات را در ادامه می‌آورم:

A literature search was conducted according to PRISMA guidelines.

A comprehensive search followed PRISMA guidelines across Medline, Scopus, Web of Science, and Google Scholar from inception to September 2024.

The search strategy was based on the PRISMA statement.

A PRISMA-compliant literature search was conducted in MEDLINE, Embase, PsycInfo, Scopus, and CINAHL for articles published from 2000 to 2024.

Following PRISMA guidelines, a comprehensive search of PubMed, EMBASE, Cochrane Library, and Web of Science was conducted.

A comprehensive search was conducted across PubMed, Embase, and Cochrane Library following the Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses (PRISMA) guidelines.

هزاران مقاله این اشتباه را مرتکب شده‌اند. این خطای واضح حتی در معتبرترین مجلات هم شایع است.

در حقیقت باید اشاره کنیم که برای گزارش یا آماده‌سازی این مرور از PRISMA پیروی کردیم. مثلاً:

… results are reported in accordance with PRISMA (preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses).

We reported the results according to PRISMA guidelines.

The results were reported following the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews (PRISMA) checklist.

This study was prepared by adhering to the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-analyses (PRISMA).

This systematic review was reported following the PRISMA guidelines.


شخصی پرسید آیا بر روی کفش می‌شود مسح کشید؟ روحانی گفت: نه عزیزم نمیشه، وضویت صحیح نیست. آن شخص گفت: من کشیدم و شد!

ما می‌گوییم با PRISMA نمی‌شود مرور انجام داد ولی ظاهراً عده‌ای انجام می‌دهند و می‌شود!

#systematic_review
#PRISMA
#reporting_guidelines

🆔 @irevidence