دکتر حسین قناعتی-رئیس د.ع.پ تهران- به همراه معاونانش در روز دوشنبه 20 فروردین 1403 نشست خبری را تحت عنوان "تبیین دستاوردها، پیشرفت‌ها و سیر صعودی رتبه علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران" برگزار کرد. گزارش این نشست، علاوه بر سایت دانشگاه، روی خروجی خبرگزاری‌های رسمی کشور از جمله ایسنا و تسنیم هم قرار گرفته است.
اولین بار دکتر رضا ملک‌زاده -که قضیه بازنشستگی او حواشی زیادی را به همراه داشت- در مصاحبه با پایگاه خبری جماران ادعا کرد که در دو سال اخیر رتبه دانشگاه، 200 پله سقوط کرده است.
شاید هدف اصلی برگزاری این نشست هم در پاسخ به ادعاهای دکتر ملک‌زاده باشد. با این حال توضیحاتی که دکتر قناعتی ارائه کرده است، کاملاً اشتباه است.
می‌دانیم که چندین نظام رتبه‌بندی وجود دارد که دانشگاه‌های دنیا را بر اساس یکسری از معیارها، رتبه‌بندی می‌کنند. پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) هم از سال 2018 دست به این کار زده است و اتفاقاً کاهش 200 رتبه‌ای هم مربوط به همین رتبه‌بندی است.
ابتدا بخشی از صحبت‌های دکتر قناعتی را- به نقل از ایسنا- می‌آورم وسپس بررسی می‌کنم که آیا این ادعاها درست هستند یا نه؟
از ISC به عنوان پایگاه استنادی جهان اسلام یاد می‌شود و رتبه د.ع.پ تهران در این پایگاه ۲۰۰ واحد افت داشته است که رتبه‌بندی این پایگاه بر اساس مجلات داخلی بوده است. درحالی که اغلب مقالات ما در نمایه‌های بین‌المللی چاپ شده است. این یعنی اساتید ما تمایل نداشتند که مقالاتشان در مجلات داخلی چاپ شود و کیفیت مقالات آنقدر بالا بوده است که عمده این مقالات در مجلات بین المللی چاپ شده است. از این رو در ISC رتبه ما پایین است.
و نتیجه گیری جالبی هم انجام داده است:
درواقع این نوعی رشد محسوب می‌شود؛ چون اساتید ما با تعداد مقالات بالا و کیفیت زیاد، تمایل داشتند مقالات در مجلات بین المللی چاپ شوند.
بررسی ادعاها
در ISC فقط رتبه 250 دانشگاه برتر بصورت دقیق اعلام می‌شود و برای بقیه دانشگاه‌ها، رتبه‌ها بصورت بازه‌ای است. رتبه د.ع.پ تهران را از سال 2018 تا 2023 در ادامه ملاحظه می‌کنید:
سال 2018: در بازه 501 تا 600
سال 2019: در بازه 451 تا 500
سال 2020: در بازه 501 تا 600
سال 2021: در بازه 451 تا 500
سال 2022: در بازه 401 تا 450
سال 2023: در بازه 601 تا 700
بهترین رتبه دانشگاه در سال 2022 بوده است (بازه 401 تا 450) و بدترین رتبه هم در سال 2023 رخ داده است (601 تا 700). بنابراین تا اینجا مشخص می‌شود که در سال 2023 رتبه دانشگاه افت داشته است.
رئیس دانشگاه چرایی افت را این دانسته است که ISC از مجلات فارسی برای رتبه‌بندی استفاده می‌کند. با این حال بررسی روش‌شناسی رتبه‌بندی ISC نشان می‌دهد که مجلات فارسی به هیچ وجه جزء معیارهای رتبه‌بندی نیستند.
این مرکز در کل چهار معیار کلی را برای رتبه‌بندی دانشگاه‌های دنیا در نظر گرفته است که هر کدام هم سهم یا وزن متفاوتی دارند.
پژوهش با سهم 60 درصد
نوآوری با سهم 15 درصد
فعالیت بین المللی با سهم 15 درصد
آموزش با سهم 10 درصد
هر کدام از معیارهای فوق هم زیر حوزه‌هایی دارند مثلاً برای پژوهش، تعداد مدارک منتشر شده 25 درصد سهم دارد یا سهم تعداد استنادات، 15 درصد در نظر گرفته شده است و ... .
نکته بسیار مهم اینجاست که برای پژوهش که سهم 60 درصدی هم دارد، تمام اطلاعات و داده‌ها از پایگاه‌های استنادی کلاریویت استخراج می‌شوند و در حقیقت ISC از داده‌های خودش استفاده نکرده است. در سایت اختصاصی رتبه‌بندی ISC آمده است:
Total number of publications of each university in the 3-year time period was extracted from Incite database.
تعداد مدارک هر دانشگاه در بازه زمانی 3 ساله از دیتابیس Incite استخراج می‌شود.
اولاً اسم این سامانه، InCites است نه Incite. ثانیاً دیتابیس نیست، بلکه سامانه علم‌سنجی است که تجزیه و تحلیل و بنچمارکینک را بر اساس نمایه‌های استنادی پایگاه Web of Science Core Collection انجام می‌دهد.
تمام شاخص‌های پژوهشی دیگر مثل تعداد استنادات، category normalized citation impact، تعداد مقالات منتشر شده در مجلات Q1 و ... نیز از همین سامانه استخراج می‌شوند.
نتیجه گیری:
در نظام رتبه‌بندی ISC به هیچ وجه از مقالات منتشر شده در مجلات فارسی استفاده نمی‌شود و مبنا فقط مدارک منتشر شده در نمایه‌نامه‌های استنادی کلاریویت است که از سامانه InCites استخراج می‌شوند. همچنین پژوهش با این که سهم بیشتری دارد (60 درصد)، ولی تنها معیار رتبه‌بندی نیست. سه معیار دیگر هم وجود دارند که در مجموع، سهم 40 درصدی را به خود اختصاص داده‌اند.
درباره نظام‌های رتبه‌بندی دانشگاه‌ها بیشتر توضیح خواهیم داد.
#critique
#research_outputs
#university
#Iran
#ranking
🆔 @irevidence