به مناسبت سالگرد درگذشت استاد دکتر مهدی آذر (زاده ۱۴ اسفند ۱۲۸۰ خورشیدی  - درگذشته در ۷ خرداد ۱۳۷۳ خورشیدی) ، پزشک نامدار، فرهنگ‌دوست فرهیخته، دولتمرد پاکدست، بنیان‌گذار پزشکی داخلی نوین ایران و دارنده نخستین کرسی استادی دانشگاه تهران

از برجسته‌ترین یادگارهای ایشان، کوشش در پارسی‌سازی زبان پزشکی و برگزیدن برابرهای پارسی برای واژگان دانش پزشکی بود؛ برابرهایی که بسیاری از آن‌ها به تصویب فرهنگستان زبان و ادب فارسی رسید.

نمونه‌هایی از این واژگان:

آبکیسه (Bulla): تاولی بزرگ حاوی مایع آبگون یا آبگونِ چرکی

• آویزگچ (Hanging Arm Cast): گچی که از زیر محل شکستگی بازو تا انگشتان امتداد یافته و با نوار از گردن آویزان می‌شود.

• افیون‌واره (Opioid): هر ماده مخدر صناعی که اثراتی مشابه افیون دارد، بی‌آنکه از آن مشتق شده باشد.

• اکسیژن‌سنجی (Oximetry): روشی برای اندازه‌گیری میزان اشباع اکسیژن خون بر پایه ویژگی‌های جذب نور.

• به‌زایی (Eutocia): زایمان یا وضع حمل طبیعی.

• بی‌دمی (Apnea): قطع موقت تنفس به هر علت.

• پس‌خمش (Dorsiflexion): خم‌کردن بخشی از اندام، مانند مچ دست یا پا، در جهت معکوس.

• پیش‌درمان (Premedication): هر دارو یا اقدامی که برای آماده‌سازی بیمار پیش از درمان اصلی انجام شود.

• حرکت‌زاد (Kinesigenic): دارای ویژگی ایجاد یا برانگیختن حرکت.

• راست‌قلبی (Dextrocardia): ناهنجاری مادرزادی که در آن قلب در سمت راست قفسه سینه قرار دارد.

• رگ‌آرامی (Vasorelaxation): کاهش تنش و فشار در دیواره رگ‌ها.

سنگالتوده (Calculus, Concretion)
سنگ یا تودهٔ غیرآلی که در حفره‌های طبیعی بدن یا در بافت‌ها تشکیل می‌شود.

کاویشتی (Lordosis)
افزایش نابهنجار گودی کمر در ستون مهره‌ها.

کریشتی (Scoliosis)
انحراف جانبی ستون مهره‌ها در اثر ناهنجاری‌های مادرزادی یا اکتسابی مهره‌ها، عضلات یا اعصاب.

کوزیشتی (Kyphosis)
افزایش نابهنجار تحدب پشتی ستون مهره‌ها که موجب قوزدار شدن پشت می‌شود.

استاد دکتر مهدی آذر تنها آموزگار پزشکی نبود؛ او پاسدار زبان پارسی در گستره دانش نیز بود.

یادش گرامی و راهش پر رهرو.


بنیاد مکتب پروفسور یلدا:
   @ipyaf