نگاهی به داده‌های واکسن آنفلوانزای Hualan موجود در ایران و درخواست هم‌اندیشی علمی از استادان و همکاران ارجمند

بر پایهٔ برگهٔ راهنمای واکسن Hualan که واپسین بازنگری آن در ۲۰ آوریل ۲۰۲۶ انجام شده است، این فرآورده با نام Influenza Vaccine (Split Virion), Inactivated، ساخت شرکت Hualan Biological Vaccine Inc. در شین‌شیانگ، استان هنان چین، یک واکسن آنفلوانزای سه‌ظرفیتی، ویروس‌شکافته و غیرفعال (IIV3) است که با تکثیر ویروس‌های آنفلوانزا در جنین مرغ تولید می‌شود [1].
هر نوبت واکسن ۰٫۵ میلی‌لیتر است و ۱۵ میکروگرم هماگلوتینین (HA) از هر یک از سه سویهٔ زیر را دربر دارد:
A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09-like virus — 15 µg hemagglutinin

A/Darwin/1454/2025 (H3N2)-like virus — 15 µg hemagglutinin

B/Tokyo/EIS13-175/2025 (B/Victoria lineage)-like virus — 15 µg hemagglutinin [1]

در بخش «روش و مقدار مصرف» برگهٔ راهنما به‌روشنی آمده است که افراد ۳ ساله و بزرگ‌تر یک نوبت ۰٫۵ میلی‌لیتری دریافت کنند. بنابراین، بر پایهٔ برگهٔ راهنمای بازنگری‌شدهٔ سال ۲۰۲۶، این فرآورده برای افراد ۳ سال و بالاتر در نظر گرفته شده است [1]. برای کودکان زیر ۳ سال باید از فرآورده‌ای استفاده شود که به‌طور مشخص برای این گروه سنی مجوز مصرف داشته باشد.

بارداری و شیردهی

در بخش مربوط به گروه‌های ویژه در برگهٔ راهنمای Hualan آمده است که دربارهٔ زنان باردار و شیرده، دادهٔ اختصاصی از کارآزمایی‌های بالینی در دسترس نیست و کاربرد واکسن باید با احتیاط و پس از سنجش سود و خطر انجام گیرد [1].
با این همه، این عبارت را نباید به معنای منع کلی واکسن‌های غیرفعال آنفلوانزا در دوران بارداری دانست. سازمان جهانی بهداشت در موضع‌نامهٔ سال ۲۰۲۲ خود، زنان باردار را از گروه‌های مهم هدف واکسیناسیون آنفلوانزا می‌داند و شواهد موجود از ایمنی واکسن‌های غیرفعال آنفلوانزا در دوران بارداری پشتیبانی می‌کنند [2,3]. واکسیناسیون مادر، افزون بر محافظت از خودِ مادر، از راه انتقال پادتن‌های مادری می‌تواند در ماه‌های نخست زندگی نیز برای شیرخوار محافظت فراهم آورد.

حساسیت به تخم‌مرغ

دربارهٔ حساسیت به تخم‌مرغ باید میان متن برگهٔ راهنمای اختصاصی این فرآورده و شواهد و راهنماهای نوین واکسیناسیون تمایز قائل شد. واکسن Hualan با بهره‌گیری از جنین مرغ تولید می‌شود و در برگهٔ راهنمای آن، حساسیت شناخته‌شده به اجزای واکسن، از جمله تخم‌مرغ، در شمار موارد منع مصرف آمده است [1].
واکسن‌های آنفلوانزای تولیدشده بر پایهٔ تخم‌مرغ ممکن است مقادیر بسیار اندکی از پروتئین‌های تخم‌مرغ، از جمله اُوالبومین (ovalbumin)، در خود داشته باشند. با این حال، مجموعهٔ داده‌های علمی موجود افزایش قابل‌توجه خطر واکنش آلرژیک شدید پس از دریافت واکسن‌های آنفلوانزای مبتنی بر تخم‌مرغ را در افراد دارای حساسیت به تخم‌مرغ نشان نداده است [5–8].
بر پایهٔ توصیه‌های کمیتهٔ مشورتی روش‌های ایمن‌سازی آمریکا (ACIP/CDC)، افراد ۶ ماهه و بزرگ‌تر که به تخم‌مرغ حساسیت دارند، صرف‌نظر از شدت واکنش پیشین، می‌توانند هر واکسن آنفلوانزایی را که از نظر سن و وضعیت سلامت برای آنان مناسب است، چه از نوع تولیدشده بر پایهٔ تخم‌مرغ و چه غیرتخم‌مرغی، دریافت کنند [5–7]. این توصیه حتی افرادی را که در گذشته در پی مصرف تخم‌مرغ دچار واکنش سیستمیک شدید یا آنافیلاکسی شده‌اند نیز دربر می‌گیرد.
بنابراین، صرف حساسیت به تخم‌مرغ، حتی با پیشینهٔ آنافیلاکسی به تخم‌مرغ، از دیدگاه ACIP به‌تنهایی مانع دریافت واکسن آنفلوانزا نیست و نیازمند اقدام احتیاطی افزوده‌ای فراتر از اقدامات معمول واکسیناسیون نیست [5–7]. با این همه، همانند هر واکسیناسیون دیگری، تزریق باید در جایی انجام گیرد که کارکنان آموزش‌دیده و امکانات لازم برای شناسایی و درمان فوری واکنش‌های آلرژیک شدید و آنافیلاکسی در دسترس باشند.
در بازبینی شواهد از سوی ACIP، داده‌های ۲۰ مطالعه بررسی شدند که ۱۳ مورد از آنها افرادی با پیشینهٔ واکنش شدید یا آنافیلاکسی به تخم‌مرغ را نیز دربر می‌گرفتند؛ در این مجموعه موردی از آنافیلاکسی پس از واکسیناسیون گزارش نشد [6]. با این حال، میزان اطمینان به این شواهد بسیار پایین (very low certainty) ارزیابی شده است. ازاین‌رو، از دیدگاه علمی بهتر است به‌جای بیان مطلق «خطر وجود ندارد»، گفته شود که شواهد موجود افزایش قابل‌توجهی در خطر نشان نداده‌اند.
در اینجا باید میان آنافیلاکسی به تخم‌مرغ و آنافیلاکسی پس از نوبت پیشین واکسن آنفلوانزا یا حساسیت شدید به یکی دیگر از اجزای خودِ واکسن تمایز گذاشت. حالت دوم، بسته به نوع واکسن، می‌تواند منع مصرف یا نیازمند احتیاط ویژه باشد و در برخی موارد ارزیابی تخصصی آلرژی سودمند است [5].