🔹مدارس درآمدزایی کنند، فقط مصرفی نباشند!

🔸در ادبیات مربوط به سیاست‌گذاری آموزش، «اجازه‌دادن به مدارس دولتی برای درآمدزایی» یک سیاست راست‌گرایانۀ رادیکال شناخته می‌شود. جالب است که اخیراً در معرفی دومنیک راب، وزیر خارجۀ جدید بریتانیا نوشته بودند او یکی از اعضای رادیکال دست‌راستی حزب محافظه‌کار و از طرفداران این سیاست است؛ سیاستی که تاکنون در انگلستان اجرا نشده است. اما همین سیاست طی سال‌های اخیر به یک رویۀ غالب در نظام آموزشی ایران تبدیل شده است تاجایی‌که از آن به «الگوی اقتصادی جدید» نظام آموزشی یاد می‌کنند.

🔸بنا به اظهار یکی از وزرای پیشین آموزش و پرورش در این سیاست بنا است «دست مدرسه در جیب خودش باشد. یعنی درآمدزایی کند و بخشی از آن را به حساب ناحیه و منطقه واریز کند». به‌ویژه از سال ۱۳۹۴ موجی از تغییر کاربری فضای مدارس به فضای تجاری حتی در شهرهای کوچک شکل گرفته است. اخیراً شهردار یکی از شهرهای با جمعیت کمتر از ۲۰ هزار نفر می‌گفت: «آموزش و پرورش شهرستان فهرست تمامی مدارس برِ خیابان‌های شهر را به شورای شهرسازی داده و درخواست تغییر کاربری به مغازه را دارد. ادعا هم این است که می‌خواهیم دست‌مان به جیب خودمان باشد».

🔸اخیراً یکی از دبیران نسیم‌شهر در استان تهران نوشته‌اند در ۵ مدرسۀ واقع در بر یکی از خیابان‌های اصلی، بخشی از فضای مدارس به فضای تجاری تبدیل و ۲۶ باب مغازۀ ۱۲ متری از آن ایجاد و به مبلغ ۱ میلیارد تومان اجاره داده شده است. ایشان توضیح داده‌اند در جلسۀ مدیران عالی آموزش و پرورش شهرستان این نمونه به‌عنوان نمونۀ موفق درآمدزایی معرفی شده و از مناطق دیگر خواسته شده این رویه را در پیش بگیرند و فقط مصرف‌کننده نباشند.

🔸هفتۀ قبل در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری بحثی ارائه کردم با عنوان «کالایی‌سازی آموزش و روند دگردیسی مدرسه در ایران». در آن جلسه، معاون پشتیبانی آموزش و پرورش می‌گفت بیش از ۸۰ کیلومتر مدرسه برِ خیابان‌های اصلی در کشور داریم و گویا برنامه دارند این فضاها یا بخشی از آن را تجاری کنند. برخی اقتصاددانان نیز تحت عنوان «مولدسازی دارایی‌های دولت» چنین روندی را توجیه تئوریک می‌کنند و حتی در قانون بودجۀ ۱۳۹۸ و متن منتشرشده از سوی سازمان برنامه و بودجه باعنوان «اصلاح ساختار بودجه‌» به‌عنوان یکی از سازوکارهای اصلاحی بر آن تأکید کرده‌اند.

🔸این سیاست‌ها در شرایطی در حال اعمال است که براساس برآوردهای جمعیتی تا سال ۱۴۰۱ حدود ۱.۵ میلیون دانش‌آموز به جمعیت دانش‌آموزی کشور اضافه می‌شود و برای حفظ تراکم دانش‌آموز در کلاس درس در میزان فعلی (میانگین ۲۳ نفر در هر کلاس)، باید طی ۴ سال بیش از ۵۰ هزار کلاس درس جدید ساخته شود.
@omidi_reza