نسترن یکی از رفقای نازنین با همرسانی ترانه‌ی «پاییز آمد» از پدرش یاد کرد و من هم با شنیدن‌اش حالم به‌تمامی دگرگون شد. گفته می‌شد که شعر این ترانه‌ی زیبا از سعید سلطانپور، کوشنده و هنرمند کمونیست طرفدار سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران و تیرباران‌شده در زندان جمهوری اسلامی، است (در آلبوم شراره‌های آفتاب) اما گویا احتمال قوی‌تر آن است که سروده‌ی داوود پورجم باشد که بر پایه‌ی آن‌چه از او نقل شده است خود او نیز گرایشی چپ داشته است. البته این را هم بگویم (به نقل از چند منبع) که در جلد اصلی کاست (۱۳۵۸)، سرودن این شعر به سعید سلطان‌پور منتسب شده (آهنگسازی/تنظیم آن کار مهرداد بران (بر پایه‌ی ملودی فلکلور ارمنی/آذربایجانی «ساری گلین») است).
آن‌چه در این‌جا می‌خواهم به آن اشاره کنم این است که در طی زمان جابه‌جایی‌ای در آن روی داده که شأن تفاوت «صدق الله العلی العظیم» شیعه‌ها در برابر «صدق الله العظیم» سنی‌ها را دارد. خط پایانی نسخه‌ی اصلی شعر چنین است: «شعرِ هستی / بودن و کوشیدن / رفتن و پیوستن / از کژی بگسستن / جانْ فدا کردن در راهِ خلق است».
اول بار سال‌ها قبل این ترانه را هنگامی که کبوتر، رفیق نازنین، آن را زمزمه می‌کرد، شنیدم. بعدها نسخه‌ای صوتی از آن را گوش دادم که خود سازمان فداییان منتشرش کرده بود و تک‌جمله‌ی «جان‌فداکردن در راه خلق است» در آن خوانده می‌شد. بعدها نسخه‌ای دیگر از این ترانه را شنیدم (با صدای هدی صابر، کوشنده‌ی برجسته‌ی ملی‌مذهبی و کشته‌شده در زندان‌ جمهوری اسلامی) که این تک‌جمله به صورت «جان‌فداکردن در راه حق است» ادا می‌شد. تبدیل «خلق» به «حق» یکی از صورت‌های سفرِ گفتمانی را نشان می‌دهد.
ترانه و آهنگ چنان به دل می‌نشینند و چنان برای زمزمه‌کردن با خود و در لحظات تنهایی مناسب است که می‌توان حدس زد هنگامی که این ترانه در میان نیروهای انقلابی مذهبی رواج پیدا کرد (در آغاز انقلاب و سپس در دهه‌ی شصت) کلمه‌ی «خلق» که وجه کمونیستی مشخصی دارد با کلمه‌ی «حق» که ازقضا هم از نظر فونتیک به خلق شبیه است و هم مشخصاً با اضافه‌کردن‌اشْ این ترانه را در پیکره‌ی گفتمانی ملی‌مذهبی حک می‌کند، جایگزین شده باشد.
حالا برای کسی چون من که برای او کلمه‌ی «حق» وجه سکولارتری پیدا کرده و پیوندش را با «حق (حقیقت الهی)» بیش‌ازپیش از دست داده است، این ترانه با کلمه‌ی «حق» در پایان‌اش شنیدنی‌تر است به‌ويژه به این دلیل که تاریخ معاصر ایرانْ تاریخ پیکار هرروزه‌ی انسان‌هایی است که یا جان یا لحظه‌لحظه‌ی زندگی خود را دقیقاً برای «حق» زندگی‌ای شرافتمندانه، آزادانه و برابرانه فدا کرده‌اند.
نسخه‌ای را که در این‌جا منتشر می‌کنم (به صورت فایل صوتی)، اجرای محمدرضا علیقلی به همراه گروه کُر است اما لینک یوتیوب نسخه‌ای از این ترانه است که فداییان خلق منتشر کرده‌اند. این را هم بگویم که اجرای زیبای دیگری از آن با تنظیم آرش فولادوند نیز منتشر شده است. همچنین شنیدن آن با صدای گرم و روشن هدی صابر واقعاً چیز دیگری است. فایل صوتی هدی صابر را نیز می‌توانید در وبگاه هدی صابر بیابید.

https://www.youtube.com/watch?v=d2qILpFnwUw

@interventions