‏پانویس: این نکته را نیز باید اضافه کنم که مشاهدات من مربوط به مقطعی پس از پایان دوره اصلی جنگ است و نباید به گذشته تعمیم داده شود. بر اساس آنچه از روزهای جنگ، و به‌ویژه از تجمعات پس از شهادت علی لاریجانی، می‌دانم، در آن مقطع این اجتماعات به‌مراتب گسترده‌تر بودند و از نظر ترکیب طبقاتی، نسلی و تیپ‌های اجتماعی نیز تنوع بسیار بیشتری داشتند. زمانی که من به تهران رسیدم و مشاهدات میدانی خود را آغاز کردم، وضعیت تا حد زیادی متفاوت شده بود: هسته اصلی تجمعات، از نظر قشری، سبک پوشش، مناسک مذهبی و تیپ اجتماعی، همگن‌تر به نظر می‌رسید. بنابراین توصیفی که در این بخش ارائه می‌کنم، ناظر به همان دوره مشخص مشاهده است و نه توصیفی از ترکیب اجتماعی تجمعات در سراسر دوره جنگ. به بیان دیگر، خودِ تغییر ترکیب جمعیت نیز می‌تواند بخشی از تحول این پدیده در فاصله روزهای جنگ تا دوره پس از آن باشد. با این وجود، تفکیک آن سه قشر در تجمعات شبانه ماههای پس از جنگ چهل روزه مهم به نظر می‌رسد.