8⃣🔃

وقتی نیچه گریست

نوشته‌ی #اروین_دیوید_یالوم
(روانپزشک وجودی امریکایی)

#یالوم در سراسر دنیا بیشتر به عنوان نویسنده شهرت دارد تا روانپزشکی که روانشناسی #اگزیستانسیال را بنیان نهاد.

«و نیچه گریه کرد» از معدود رمان‌های برجسته‌ای است که توانسته به پیوند ادبیات و روان‌شناسی بپردازد و چگونگی ابتلا و درمان روان‌نژندی دو تن از تاثیرگذارترین نوابغ جهان غرب (فریدریش ویلهلم #نیچه، فیلسوف آلمانی و یوزف #برویر، مشهورترین روانکاو عصر و استاد #فروید) را نمایان کند.

شخصیت محوری  «و نیچه گریه کرد» لو سالومه، دختری جوان است که در پی مشکل تنفسی روسیه را ترک می‌کند و به زوریخ می‌رود. در آنجا با فیلسوف برجسته "پل ره" که خود از دوستداران نیچه است، آشنا می‌شود و او نیز دختر را به نیچه معرفی می‌کند. اما چندی نمی‌گذرد که هر دو دوست، عاشق و دلباخته دختر می‌شوند.
از آنجا که نیچه در خانواده‌ای مذهبی بزرگ شده، تاب عشق نمی‌آورد و از پل می‌خواهد از دختر خواستگاری کند؛ این درخواست هرچند برای عاشق دیگر دردناک جلوه می‌کند، آن را با سالومه در میان می‌گذارد و نتیجه آنچنان که نیچه می‌پنداشت، رقم نمی‌خورد.

سالومه زیبا و سرکش که بنا ندارد با ازدواج، آزادی‌اش را محدود کند، دست رد بر سینه نیچه می‌زند و عشق پل را می‌پذیرد.
این اتفاق، فیلسوف جوان را چنان برآشفته می‌کند که روان‌نژندی‌اش او را به مرز خودکشی می‌کشاند. اما سالومه که علاقه‌ای بی‎اندازه به نیچه دارد، احساس خطر می‎کند و موضوع را با یوزف برویر در میان می‌گذارد و اعلام می‌کند «فلسفه‌ی غرب در خطر است.»
پس از این، نیچه و برویر دیدار می‌کنند. برویر که آثار نیچه را خوانده و از نبوغ او اطلاع کافی دارد، می‌کوشد به این عاشق سرخورده کمک کند، اما فیلسوف جوان از اینکه کسی در حقش ترحم کند، رنج می‌برد و لاجرم تن به درمان نمی‌دهد. و این همه ماجرا نیست...

برویر علی‌رغم داشتن موقعیت ممتاز اجتماعی و همسر و سه فرزند، عاشق برتا پاپنهایم (یکی از مراجعانش) می‌شود تا جایی که این عشق سوزان خواب از چشمان او می‌رباید.
در این میان، نیچه که چمدان به دست برای تسویه‎حساب و خداحافظی به مطب برویر رفته، با واقعیت وضعیت روانکاو مشهور و درخواستش از فیلسوف بیمار آشنا می‌شود:
«روح بیمار مرا درمان کن، جسم تو را درمان می‌کنم.»

نیچه از برویر می‌خواهد خانواده‌اش را رها کند و به سراغ برتا برود. این درخواست، روانکاو مشهور را برآشفته می‌کند تا جایی که نزد شاگردش #فروید می‌رود و موضوع را با او در میان می‌گذارد. فروید نیز بر رای نیچه صحه می‌گذارد و این شروع در خود شکستن برویر است، چرا که پس از ترک خانواده تازه درمی‌یابد برتا دلداده پزشکی دیگر است. حال روانکاو مشهور سابق، خود را به هزار شکل در می‌آورد تا دلی به دست آورد، ولی راه به جایی نمی‌برد. از این رو خود را به رودخانه‌ای می‌اندازد تا از شر نکبت زندگی کنونی‌اش رها شود، اما این فروید است که او را از این خواب مصنوعی بیدار می‌کند.

پس از این ماجرا نیچه نیز لب به اعتراف می‌گشاید و موضوع خودش و سالومه را تعریف می‌کند...
و اینجا نقطه رهایی هر دو شخصیت کتاب صوتی «و نیچه گریه کرد» است: عشق برتا و سالومه سرابی بیش نبوده است. برویر به کانون خانواده‌اش بازمی‌گردد و نیچه بدون ذره‌ای نشانه از روان‌نژندی راهی شهر و دیارش می‌شود.


در بخشی از کتاب صوتی «و نیچه گریه کرد» می‌شنویم:
«تو باید شرارت را در وجود خویش بشناسی. نمی‌توان نیمه‎آزاد بـود. غرایـزت نیـز تشنه آزادي‌اند. سگان وحشی در سرداب وجودت برای رهایی پارس می‌کنند. گوش کن، صدایشان را نمی‎شنوی؟ برای ساخت فرزندان، باید نخست خویشـتن را بسـازی. ازدواج نباید زندان تو باشد، بلکه باید باغی باشد که چیزي برتر در آن کشت می‌شود.
شـاید تنهـا راه برای حفظ زناشویی‌ات، دسـت کشـیدن از آن باشـد. زناشـویی مقـدس اسـت، ولـی شکستن پیمان زناشویی، بهتر از شکسته شدن به وسیله آن است.»

8⃣🔃