📗وقتی بدن نه می‌گوید
👤گابور ماته
📝خلاصه‌فصل دوازدهم: اول از همه مغزم خواهد مرد2⃣1⃣


اقیانوسِ خاموشِ خاطرات؛ زوال عقل، آلزایمر و زخم‌های التیام‌نیافته‌ی عاطفی
​فصل دوازدهم  کتاب راجع‌به بیماری‌های تحلیل‌برنده‌ی مغز، به‌ویژه بیماری آلزایمر و زوال عقل است. نویسنده با نگاهی میان‌رشته‌ای، این فرضیه‌ی را مطرح می‌کند که زوال عقل تنها فرآیند فرسایش بیولوژیک ناشی از افزایش سن نیست، بلکه بازتابی است از سال‌ها سرکوب عواطف، فقر عاطفی در دوران کودکی، و زخم‌های روانیِ ژرفی که تن و روان را خسته و فرسوده کرده‌اند.
مرور سرگذشت چهره‌های مطرح و پرونده‌های بالینی، ابعاد تازه‌ای از پیوند میان تنهاییِ عاطفی و تخریب سلول‌های عصبی را نمایان می‌سازد:
​پژوهشِ راهبه‌ها؛ ​بخش مهمی از این فصل به پژوهشی مشهور بر روی راهبه‌های داوطلب اختصاص دارد؛ زنانی که در جوانی دست‌نوشته‌های زندگی‌نامه‌ای خود را نگاشتند و در سنین سالمندی تحت آزمون‌های دقیق روان‌شناختی و کالبدشکافیِ مغز قرار گرفتند؛
​پیوند فقر زبانی و آلزایمر: پژوهشگران دریافتند راهبه‌هایی که در دست‌نوشته‌های دوران جوانی‌شان از واژگان کمتر، سطح عاطفی محدودتر و ساختارهای ساده‌تری استفاده کرده بودند، در دوران سالمندی بسیار بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل و نشانه‌های آسیب‌شناسی آلزایمر قرار داشتند.
​استثناهای معنادار: در این میان، زنانی چون «خواهر مری» وجود داشتند که با وجود داشتن پلاک‌های فراوانِ نوروفیبریلاری و نشانه‌های پیشرفته‌ی آلزایمر در کالبدشکافی مغز، تا زمان مرگ در صدسالگی از نظر شناختی کاملاً سالم و هوشیار مانده بودند.
​سرگذشتِ انسان‌ها و فرشتگانِ خاموشِ خاطرات: نویسنده سپس به شرح سرگذشت افراد گوناگون و سرشناسی می‌پردازد که در چنگال زوال عقل گرفتار شده‌اند یا ریشه‌های عاطفی بیماری‌شان واکاوی شده است:
​اریکا سوئیفت؛ از چهره‌هایی است که سرگذشت کودکی‌اش مملو از آسیب‌های عاطفیِ ناگوار بوده است. سوئیفت در دوران نوزادی از مادر جدا شد و توسط پرستاری پرورش یافت که او را در کودکی آزار داده بود. پدرش «جاناتان» نیز پس از تولد اولین فرزندش درگذشت. اریکا در بزرگسالی دچارسردی شدید عاطفی، انزجار از صمیمیت و رفتارهای زن‌ستیزانه در روابط با زنان بود. او در نهایت به بیماری ای‌ال‌اس مبتلا شد و پیش از مرگ، با وجود زوال جسمی، از نظر عقلی کاملاً سالم بود و مرگ خود را از قبل پیش‌بینی کرده بود.
​رونالد ریگان؛ رئیس‌جمهور اسبق ایالات متحده، او در دوران سالمندی به بیماری آلزایمر مبتلا شد. بررسی زندگی‌نامه‌ی او نشان می‌دهد که ریگان در کودکی مادری پرمشغله و دائم‌الخمر داشت و از نظر عاطفی از سوی خانواده به شدت محروم بود. او شخصیتی منزوی، دارای «رخوت عاطفی» و مکانیسم‌های دفاعیِ شدید داشت.در خاطراتش، داستان‌های خیالی جایگزین حوادث دردناک کودکی شده بودند و او سال‌ها بعد، رنجِ پنهانِ خود را در قالب طنز و بی‌اعتنایی پنهان می‌کرد.
​ژاکلین دوپره؛ نوازنده‌ی برجسته و جوان ویولنسل، که به بیماری ای‌ال‌اس مبتلا شد و پیش از مرگ، زوال عقل را نیز تجربه کرد.
​فراو آگُوسته؛ نخستین بیمار شناخته‌شده‌ی تاریخ که در سال ۱۹۰۱ با نشانه‌های بارز ضعف حافظه و تغییرات شدید رفتاری در بیمارستان فرانکفورت بستری شد و پس از دوره‌ای ناتوانی ذهنی درگذشت.
​کتاب، ریشه‌های ایمنی‌شناختی و استرس مزمن در آلزایمر
​را با استناد به دیدگاه‌های متخصصانی چون دکتر کای سانگ (محقق دانشگاه کلمبیا) فراتر از یک رسوب‌ساده‌ی پروتئینی می‌داند.​ پژوهش‌های مدرن نشان می‌دهند کهآلزایمر شباهت زیادی به بیماری‌های خودایمنی دارد زیرا سیستم ایمنی بدن و مغز به‌اشتباه به بافت‌های خودی حمله کرده و باعث التهاب مزمن عصبی (که گاه «التهاب پیری» نامیده می‌شود) می‌گردند.تنش‌های مزمن روانی، سرکوب غم، خشم ناخودآگاه و انزوا، محور هیپوتالاموس، هیپوفیز‌آدرنال را فعال کرده و با ترشح بیش از حد کورتیزول، به سلول‌های هیپوکامپ (مرکز حافظه در مغز) آسیب جدی می‌زنند.
​فرجامِ سخن آنکه تنِ انسان آینه‌ی تمام‌نمای تجربه‌های عاطفی اوست.فراموشی و زوال عقل در بسیاری از میزبانانِ خاموش خود فریادی فروخورده از سال‌ها فقدانِ عشق، امنیت و ارتباط اصیل عاطفی است که بدن را به واکنش و انزوا در برابر جهان بیرون وامی‌دارد.


#وقتی‌بدن‌نه‌می‌گوید
#گابور_ماته
✍ادمین #زهرا_م

https://t.me/hezar_khom/13631