👤بوعلی سینا و عشق 1⃣
📝سالروز تولد شیخ الرئیس حسین‌ بن‌ عبدالله‌ بن سینا


بوعلی‌سینا در آثار گوناگون خود، به‌ویژه رسالة فی العشق، الشفاء و الاشارات و التنبیهات، عشق را نه صرفاً حالتی عاطفی و انسانی، بلکه اصلی وجودی، معرفتی و کیهانی معرفی می‌کند. در نگاه او بنیاد عشق همان میل به خیر و کمال است و هر موجودی به اندازهٔ مرتبهٔ وجودی خویش از این میل بهره دارد. بر این اساس، عشق را از ساحت روان‌شناسی فردی فراتر می‌برد و آن را به مابعدالطبیعه پیوند می‌زند. در #رسالة_فی_العشق این نگرش به زبانی روشن‌تر بیان شده است؛ عشق در همهٔ مراتب هستی سریان دارد، از جمادات و نباتات تا حیوان و انسان و افلاک. سنگ به مکان طبیعی خود میل می‌کند، گیاه به نور و آب مشتاق است، حیوان به لذت و بقا گرایش دارد و انسان می‌تواند به معقولات عشق بورزد. این عشق‌ها در اصلِ میل، تفاوتی ندارند؛ تفاوت در نحوهٔ ادراک و مرتبهٔ وجودی آن‌هاست. عشقِ طبیعی در موجوداتِ بی‌ادراک، به معنای میل ذاتی به کمال است؛ عشق حیوانی با ادراک حسی و خیالی به خیرِ جزئی تعلق می‌گیرد؛ و عشق عقلی که والاترین مرتبه است به معقولات کلی و خیرِ مطلق روی می‌آورد و چون متعلَّق آن پایدار و کامل است، لذت و ثبات بیشتری به همراه دارد.

واجب‌الوجود در این نظام، هم خیرِ محض و هم جمالِ مطلق است، از این‌رو معشوق همهٔ موجودات به شمار می‌آید و در رسالة فی العشق به اعتبار ذاتِ خویش، عاشقِ ذاتِ خویش نیز خوانده می‌شود؛ اما این عشق به معنای انفعال و نیاز نیست، بلکه همان ابتهاجِ ذاتیِ او به کمالِ خویش است.
عشق در نگاه بوعلی‌سینا کارکردی کیهانی نیز دارد؛ نفوسِ فلکی با تصور خیر مطلق و عشق به آن، افلاک را به حرکت درمی‌آورند و نظم عالم را استمرار می‌بخشند.
در #الشفاء این مباحث در درون نظام جامع فلسفی او بسط می‌یابد. در کتاب #النفس، عشق در چارچوب قوای نفس تحلیل می‌شود و با قوهٔ شهوانی و ادراکِ حسی پیوند می‌خورد، اما در عین حال راه برای فراتر رفتن از این مرتبه و رسیدن به عشق عقلی گشوده است. در #الهیات_الشفاء نیز عشق با عنایت الهی و نظام احسن پیوند می‌یابد و واجب‌الوجود به‌عنوان غایتِ نهایی و معشوقِ کل مطرح می‌شود.

در #الاشارات_و_التنبیهات بحث عشق عمدتاً در بستر «بَهجتِ عقلی» و مقامات عارفان مطرح می‌شود، نه به صورت رساله‌ای مستقل. بوعلی‌سینا در این کتاب عشق را بر پایهٔ ادراک تبیین می‌کند و تأکید دارد که هرچه ادراک، قوی‌تر و معشوق، شریف‌تر باشد؛ عشق شدیدتر و لذت، پایدارتر است. از همین رو عشق عقلی به ذات واجب‌الوجود برترین مرتبهٔ عشق و بنیاد سعادت نهایی است.
⤵️

#بوعلی_سینا
#عشق
#اختصاصی_کتابخوانه‌ی‌هزارخم
💎ادمین #زهرا_م


https://t.me/hezar_khom/13503?single