روانشناسی فرگشتی تلاش می‌کند بعضی از رفتارها و احساسات انسان را با توجه به تاریخ تکاملی او توضیح دهد. از این دیدگاه، احساس تعلق به خانواده می‌تواند تا حدی ریشه در این واقعیت داشته باشد که انسان برای مدت بسیار طولانی در گروه‌های کوچک و خانوادگی زندگی کرده است. در چنین محیطی، نزدیک بودن به خویشاوندان فقط یک رابطه عاطفی نبود؛ همکاری با آنها می‌توانست شانس زنده ماندن و رشد فرزندان را بیشتر کند. به همین دلیل، انسان امروزی نیز معمولا نسبت به اعضای خانواده خود احساس دلبستگی، مراقبت و مسئولیت بیشتری دارد.

یکی از توضیح‌های مهم در روانشناسی فرگشتی این است که انسان‌ها ممکن است نسبت به خویشاوندان خود آمادگی بیشتری برای همکاری و فداکاری داشته باشند، چون بخشی از ژن‌های مشترک خود را با آنها دارند. به زبان ساده، مراقبت از یک خواهر، برادر یا فرزند می‌تواند به بقای بخشی از ویژگی‌های ژنتیکی مشترک کمک کند. البته این به این معنا نیست که انسان آگاهانه با خودش حساب می‌کند که چه مقدار ژن مشترک دارد؛ این فرایند در سطح تکاملی شکل گرفته است.

اما انسان فقط موجودی ژنتیکی نیست. تجربه، تربیت، رابطه عاطفی و محیط اجتماعی نیز نقش بسیار مهمی دارند. به همین دلیل ممکن است فرد از نظر ژنتیکی به خانواده‌ای تعلق داشته باشد، اما از نظر عاطفی هیچ احساس نزدیکی به آنها نداشته باشد. برعکس، ممکن است فرد با شخصی که هیچ رابطه ژنتیکی با او ندارد، احساس تعلق بسیار عمیقی پیدا کند.

حتی گاهی فرد از خانواده خود فاصله می‌گیرد. روانشناسی فرگشتی نمی‌گوید انسان همیشه باید به خانواده نزدیک بماند. اگر خانواده منبع تهدید، طرد، خشونت یا تعارض دائمی باشد، فاصله گرفتن می‌تواند از نظر روانی و اجتماعی برای فرد قابل فهم باشد. انسان در طول زندگی می‌تواند شبکه‌های جدیدی از تعلق بسازد؛ دوستان، شریک زندگی، گروه اجتماعی یا حتی جامعه‌ای که در آن احساس پذیرفته شدن می‌کند.

بنابراین تعلق خانوادگی را نمی‌توان فقط با ژنتیک توضیح داد. ژنتیک می‌تواند بخشی از زمینه این احساس را توضیح دهد، اما تجربه و رابطه عاطفی تعیین می‌کنند که یک فرد در نهایت چه کسی را خانواده خود بداند و نسبت به چه کسانی احساس تعلق کند. شاید به همین دلیل انسان می‌تواند از خانواده ژنتیکی خود فاصله بگیرد و در جایی دیگر احساس کند که سرانجام به جایی تعلق دارد.