🔺#مولوی و مناقب صوفیانه

در مورد کتاب «مناقب العارفین»، که در آن قضایای متعددی از ملای رومی و دیگر صوفیان آمده خوب است نکاتی تذکر داده شود.
در این کتاب جریان های مختلفی از شرب خمر و شاهد بازی و بددهنی و لهو و لعب مولوی و شمس، بلکه جسارت مولوی به قرآن و... روایت شده است.
و لذا بعضی از عوام به خاطر قضایای موجود در کتاب نسبت به صحت آن به شک می افتند.

در پاسخ می گوییم:
مؤلف كتاب «مناقب العارفين»، «شمس الدين احمد افلاكى عارفى»، از شاگردان و مريدان شيخ جلال الدين عارف، نواده جلال الدين محمد مولوى است. او متوفی 745 ه ق‏ بوده و دوره او به دوره مولوی بسیار نزدیک است. و بنا بر نقل ها حتی به مجالس سلطان ولد، فرزند مولوی، نيز راه يافته است‏.
افلاكى بعد از مرگ عارف چلبى (719 ق / 1319 م) بر طبق وصيت او، به نگهبانى مقبره مولوی پرداخت و يكى از «مثنوى خوانان» آنجا شد.
وى در خدمت عارف چلبى به درجات عالى صوفیه نائل شد و آنان او را سزاوار مقام مرشدى دانستند!
با این حال مثلاً او در نقل حکایت فوق در مورد مولوی، می گوید آن را کمّل اصحاب روایت کرده است!
هم چنان که در مناقب العارفين، ج‏2، ص: 621 (آنکارا) آورده:
«حضرت سلطان العارفين چلبى عارف قدّس اللّه سرّه العزيز از حضرت ولد عظّم اللّه ذكره روايت كرد كه روزى مولانا شمس الدين بطريق امتحان و ناز عظيم از حضرت والدم شاهدى التماس كرد...»
و داستان را تا آنجا ادامه دهد که شمس گوید:
«گر صهبا دست داذى اوقات بجاى آب استعمال مى ‏كردم كه مرا از آن ناگزيرست؛ همانا كه حضرت پذرم بنفسه بيرون آمذه ديذم كه سبوئى از محلّه جهودان‏ پر کرد...»

و یا در مناقب العارفين، ج‏1، ص: 395 آمده که او حتی سماع را برتر از نماز می داند:
«روزی در حضور مولانا رباب [یک نوع آلت موسیقی] میزدند و مولانا ذوقها میکرد.از ناگاه عزیزی (از مریدان) در آمد که نماز دیگر [=اذان] میگویند. مولوی لحظه ای تن زد [صبر کرد] و فرمود: نِی نِی آن (اذان) نماز دیگر و این سماع نماز دیگر . هر دو داعیان حقند. یکی (اذان نماز) ظاهر را به خدمت میخواهد واین دیگر (سماع) باطن را به محبت حق میخواند...»

وانگهی این داستان های ولو شنیع مشابه های بسیاری در مثنوی و دیوان شمس دارد. و انکار این مطالب نسبت به مولوی حاکی از عدم شناخت نسبت به آثار او و منابع صوفیه است.

در این جا چند نوشته در شناخت بهتر مولوی تقدیم می کنم:
@gholow2