⚠️ خبر نه ربیع

🌱بررسی سندی
تنها سند ظاهراً متصل خبر در منابع غلات، یعنی کتاب سراسر غلو و الحاد و التقاط مجموع الاعیاد طبرانی (تحقیق اشتروتمان، ص147) است.
اسناد موجود در کتاب بحار الأنوار (ط - بيروت، ج‏31، ص120) هم بر گرفته از کتب متأخرین و بدون سند متصل است. هرچند بخش باقی مانده از سند هم شامل روات مجهول و اسامی مشکوک است.
- منبع اول کتاب المحتضر حسن بن سلیمان حلی است، که آن سند هم افتادگی دارد و از شخص مجهولی بنام علي بن مظاهر الواسطي روایت شده است. و البته می دانیم صاحب محتضر از منابع غلات مانند الهدایة الکبری و آثار عقاید اختصاصی آن ها هم فراوان روایت می کرده است.
- دوم زوائد الفوائد منسوب به سيد علی بن علی بن طاووس است، که البته بر فرض صحت انتساب کتاب او هم بدون سند آورده، و البته می دانیم از پدر او گزارشی بر نبود سند معتبری در این مورد در دست است. و به هر حال نمی دانیم وجه اعتماد او به اسنادی که ادعا کرده چه بوده است؟
- مصباح الانوار، منسوب به شخصی به نام هاشم بن محمد، که اطلاعاتی در مورد او نداریم. البته مدح برخی از متأخرین نسبت به او هم چندان ارزشی ندارد، زیرا متأخرین گاه کسانی را مدح کرده اند که نمی شناخته اند. (مانند مدح صاحب ذریعه نسبت به مولف مناقب عتیق!) این مدح ها گاه بر اساس نکته جالبی از کتاب بوده است.
عجیب آنکه صاحب تاویل الآیات کتاب مصباح الانوار را به شیخ طوسی نسبت داده اند، که پر واضح است تا چه حد گفته ای نا به جا است!!
- دیگر منابع پیشنهادی وضعیت آشفته تری دارند.
👌 بخش نهایی برجا مانده از سند خبر نه ربیع در سه منبع فوق همانند سند نصیری خبر در الاعیاد است، بنا بر این بر فرض ساختگی نبودن بخش پیشین سند، ظاهراً مصدر مشترکی با الأعیاد داشته اند.

اما ادعای مذکور در بحار الأنوار در مورد عمل سلف به آن هم بی دلیل است، و البته عمل برخی متأخرین هم حجتی ثابت نمی کند. گفتنی است در بحار حتی نقل نورانیت و بابیت محمد بن نصیر هم روایت شده است. و البته در مواردی هم علامه به عدم اعتبار برخی اخبار بحار اذعان کرده است. بنا بر این صرف وجود خبری در بحار الأنوار ابداً اعتباری ثابت نمی کند.
هم چنین باید در نظر داشت امروزه تحقیقات رجالی به مراتب پیشرفت کرده و دقیق تر شده است و تا حد زیادی به آراء متقدمین نزدیک شده. بنا بر این با اشراف بر ضعف مستندات متأخرین تأیید برخی از آنها که البته مخالفین بسیار هم دارد، حجتی ثابت نمی کند.

در اینجا نکاتی کامل تر در مورد سند خبر آمده است:
http://ansari.kateban.com/post/1867
▶️ @gholow2