💠 پاسداران حریم تشیع (2)

پاسخ به مستندات رمی به تقصیر قدمای امامیه:
🔺1. تضعیف شیخ نجاشی و کشی نسبت به بزرگان اصحاب مانند مفضل بن عمر، یونس بن ظبیان و محمد بن سنان.
توضیح مدعا: از آنجا که این روات قطعا از اجلای اصحاب بوده اند، و اهل صدق بوده اند و کلامی از خود نمی گفته اند، بنا براین ناگزیر تضعیف شیخ نجاشی نسبت به آنان ناشی از عدم تحملش نسبت به معارف ایشان و ضعف خود او بوده است.

🌱پاسخ:
با مراجعه به کتب رجال به خوبی سستی این ادعا روشن می شود.
توضیح آنکه:
گذشته از درستی یا نادرستی تضعیف این اصحاب، ظاهراً علت تضعیف ربطی به قلت تحمّل ندارد. اما مرحوم کشی برای تضعیف، به روایاتی استناد کرده که روات آن را ثقه می دانسته و یا طائفه بر روایت از ایشان اتفاق دارند. و هم چنین بعضی از ایشان را منتسب به فرقه خطابیه می دانسته اند که به تواتر مورد طعن و لعن قرار گرفته اند.
مرحوم نجاشی نیز به مستندات روایی و جریان شناسی مشابهی تمسک جسته و حد اکثر در مورد راوی مانند مفضل تعبیر مضطرب الروایة را افزوده که باز صراحتی در قلت تحمّل و این گونه ادعا ها ندارد.
برای تبیین بیشتر اتهام های مفضل در روایات رجال کشی را بر می شمریم:
الف. در روایاتی قول به تفویض به او نسبت داده شده است و یا مورد لعن قرار گرفته است. و اسناد بعضی از این روایات صحیح است.
ب. در بعضی منابع امامی و خطابی، به خطابی گری متهم شده است.
ج. در بعضی منابع امامی و خطابی، به باطنی گری متهم شده است. و شواهدی بر آن اقامه شده است.
د. در بعضی منابع امامی و خطابی، روایاتی در اباحی گری او و اختلاط با اصحاب کبائر نقل شده است.
د. ممکن است از بعض روایات استهانت او نسبت به نماز بر آید.
ه. بنا بر برخی از اخبار ممکن است منشأ ضعف او تشبیه خدا دانسته شود.
و. در بعضی احادیث از داعیان شروع دعوت اسماعیلی شمرده شده است.
ز. قول به نبوت حجج الهی از او نقل شده است.
ح. قول به تألیه حجج الهی از او نقل شده است.
ط. بعضی مانند آن چه در رجال کشی است، به او نسبت دروغ گویی داده اند. و بعضی برای او دوران استقامت و انحراف را ذکر کرده اند.
ی. رمی به وقف بر حضرت موسی بن جعفر
👌 ما مستندات مطالب فوق را که اسناد قوی نیز در میانش فراوان است، در تحقیقی مجزا گرد آورده ایم. و اکثر این اتهامات را پاسخ گفته ایم. اما انصاف آن که در بعضی موارد ابهاماتی وجود دارد. و خصوصاً ضعف اسناد توثیق و اشتمال اکثر آنها بر غلات خطابیه و یا اصطلاحات خاص نصیریه امر را مشکل تر می سازد.
غرض آنکه به فرض اگر عالمی در بررسی مستندات به تضعیف ایشان مائل شد، نباید در رمی آن عالم به تقصیر عجله کرد.

🔺هم چنین ممکن است برخی اشکال را به نحو دیگری مطرح کنند و آن اینکه، این علما مانند این غضائری و نجاشی و شیخ در تضعیف این روات، متأثر از استناد مناکیر به آنان در منابع غلات شده اند. مثلا:
الرجال (لابن الغضائري)، ص: 87/ [117]- 2- المفضّل بن عمر، الجعفيّ، أبو عبد اللّه. ضعيف، متهافت، مرتفع القول، خطّابيّ‏ . و قد زيد عليه شي‏ء كثير، و حمل‏ الغلاة في حديثه حملا عظيما. و لا يجوز أن يكتب حديثه.
و یا رجال النجاشي، ص: 416/ 1112 مفضل بن عمر أبو عبد الله‏، فاسد المذهب، مضطرب الرواية، لا يعبأ به. و قيل إنه كان خطابيا. و قد ذكرت له مصنفات لا يعول عليها... و الرواة له مضطربون الرواية له.
الرجال (لابن الغضائري)، ص: 87/ [116]- 1- معلّى بن خنيس، مولى أبي عبد اللّه عليه السّلام. كان أوّل أمره مغيريّا، ثمّ دعا إلى محمّد بن عبد اللّه بن الحسن، و في هذه الظنّة أخذه داود بن عليّ فقتله. و الغلاة يضيفون‏ إليه كثيرا.
چنان که شیخ مفید هم با اشاره به روایت کتب فاسد از محمد بن سنان، با صرف این روایات حکمی نمی دهد، در المسائل السروية، ص: 38 آمده ... من جملتها كتاب سموه كتاب الأشباح و الأظلة و نسبوا تأليفه إلى محمد بن سنان. و لسنا نعلم صحة ما ذكروه في هذا الباب عنه فإن كان صحيحا فإن ابن سنان قد طعن عليه و هو متهم بالغلو. فإن صدقوا في إضافة هذا الكتاب إليه فهو ضال بضلاله عن الحق و إن كذبوا فقد تحملوا أوزار ذلك.
و یا مانند جابر جعفی که نجاشی وجود جعل در آثار منسوب به او را ذیل ترجمه او و نیز عمرو بن شمر تذکر داده است.