🏴نقد کتاب شیوه‌های نوین عزاداری بدعت یا سنت؟

اخیراً کتابی با عنوان «شیوه‌های نوین عزاداری بدعت یا سنت؟» زیر نظر شیخ محمد سند نشر یافته است.
سند پیشتر کتابی قطور در دفاع از توثیق ابو الخطاب، رئیس غلات خطابیه در کارنامه داشته، و در آن کتاب حتی نسبت به دوران الحاد ابو الخطاب که روایات در تکفیر و تکذیبش بسیار گسترده است، مدعی شده است که جرمش آن بود که اسرار هویدا می‌کرد! (نک‍: الغلو و الفرق الباطنیة، ص211-213 و 203)
این در حالی است که روایات فراوانی در تضعیف ابو الخطاب در دوران مشهور به استقامت او هم در دست است.
t.me/gholow2/22
هم‌چنین او شدیداً مدافع بعضی از آثار نصیریان، مانند اضافه جلسه پنجم به توحید منسوب به مفضل، به روایت صوفیه از سران غلات بوده است. که در اثر شدت فساد و مخالفت شدید بعضی از مراجع نشر آن متوقف شد.

🔻 اصل استدلال کتاب شیوه‌های نوین عزاداری در مورد شرعیت شعائر
از آنجا که ادله تعظیم شعائر مطلق است و موضوعا و حکما تخصیصی نخورده، هر چیز که اطلاق لغوی شعار و نشانه بکند، لازم التعظیم است و هتک آن حرام است، و مهم نیست واضعِ آن که باشد، زیرا واضع در ایجاد موضوع مؤثر است، و نه حکم. بنا بر این عنوان بدعت در اینجا صدق نمی کند. تنها قید این است که آن شعیره حرام نباشد. بلکه حتی اگر مکروه هم باشد باز مانعی نیست که حکم شعیره را پیدا کند.
ادله حکم:
وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ‏ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ...
قوله تعالى: إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ‏ ...
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَ لاَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ لاَ الْهَدْيَ وَ لاَ الْقَلائِدَ وَ لاَ آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْواناً وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا...
وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَواف‏...

تأمل و پاسخ:
🌱 همه چهار آیه و روایات شعائر در بحث حج است.

🔻 اشتباهی که در این کتاب صورت گرفته، آن است که می‌گوید چون در نزد عرف «ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺷﻌﻴﺮﻩ ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪ ﻋﻠﺎﻣﺖ ﺑﻮﺩﻥ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ، ﻧﻪ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺍﻳﻦ ﻋﻠﺎﻣﺖ ﺭﺍ ﻋﻠﺎﻣﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ»، نتیجه می‌گیرد که «ﺷﻌﺎﺋﺮ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﺩﻟﺎﻟت‌های ﻭﺿﻌﻲ ﺍﺳﺖ... ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻫﺮ ﭼﻴﺰﻱ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻋﻘﻠﺎ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺯﻣﺎﻥ ﺟﻌﻞ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺩﻟﺎﻟﺘﻲ ﺑﺮ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻣﻌﺎﻧﻲ ﺩﻳﻨﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﺤﻮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﭼﻨﻴﻦ ﺩﻟﺎﻟﺘﻲ پیدﺍ ﺷﻮﺩ ﺁﻥ ﭼﻴﺰ ﺷﻌﻴﺮﻩ ﺩﻳﻨﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ.»

👌در صورتی که مقدمه و نتیجه مخدوش است؛ زیرا
1. به چه دلیل عقلی یا نقلی یا عرفی و یا لغوی تمام ماهیت شرعی شعیره به جنبه علامت بودن آن است و ﻧﻪ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺍﻳﻦ ﻋﻠﺎﻣﺖ ﺭﺍ ﻋﻠﺎﻣﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ؟ اقوال لغوی که ارائه کرده است، از این جهت مجمل است.

2. اگر برای شعیره معنای مفعولی قائل است، چرا شعائر الله را اضافه مفعول به فاعل نمی‌داند؟ حال نظر ما در مورد معنای شعیره هر چه باشد، چرا شعائر الله را هرکسی می تواند وضع کند؟

3. اگر اضافه شعائر الله، هر نوع اضافه‌ای باشد، ترکیب چه نوع معرفه‌ای است؟ تعریف عهد؟ یا استغراق؟ پر واضح است که ترجیح استغراق نیازمند دلیل است.
آیا روایتی داریم که در تفسیر و من یعظم شعائر الله عنوانی عام را فراتر از بحث هدی و صفا و مروه که در خود کلام الله آمده دانسته باشد؟ البته چنین روایتی یافت نمی‌شود.
یعنی احتمال ندارد که شعیره اصطلاحی خاص در این چند مصداق باشد، و کسی نباید به معنای لغوی آن عنوانی عام عَلَم کند و بعد مصادیقی را ـ آن هم به تشخیص عرف مثلا! ـ تحت آن بگنجاند؟

4. ایشان مدعی است که چون این نمادهای نوظهور تحت عنوان شعیره می‌رود، پس هم دینی است و هم بدعت نیست.
می‌گوییم: مگر غیر از این است که عموم بدعت‌گذاران در دین، بدعت و استحسانشان را تحت عنوانی شرعی می‌برند تا آن را ترویج کنند؟ بنا بر این برای بدعت نبودن یک چیز صرف دخول آن تحت یک عنوان کافی نیست. بلکه باید از قائل شدن به خصوصیت شرعی آن چیز نیز خالی باشد.
مثلا کسی بگوید مستحب است در طول ماه رمضان هرسال مستحب است چهارصد رکعت نماز بخوانند و در آن قرآن را ختم کنند. و در پاسخ به اینکه چه روایتی دارید؟ بگوید عمومات نماز مستحبی و تلاوت قرآن!
خصوصاً با این نحو استدلال ایشان می‌شود به همه بدعت‌ها یک برچسب شعیره چسباند، و آن را به عنوان شعیره ترویج داد. (چون به تعبیر خودشان شعیره وضعی است) که علاوه بر شرعیتش موجب وجوب تعظیمش بشود!
زیرا فراوان دیده‌ایم که در مورد فلان شکل عزاداری متأخر می‌گویند که این برترین شعائر حسینی است و باید هرسال در عاشورا اربعین انجام شود! و یا فلان چیز اعظم شعائر است، و یا تشکیک در آن حرام است.
@gholow2