📌 چکیده
یک سال پس از آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ که توسط دولت ترامپ تنظیم شد، غزه هنوز بازسازی اساسی و خدمات پایهای را دریافت نکرده و بیش از دو‑میلیون ساکن آن در شهرکهای چادری شلوغ با کمبود غذا، دارو و آب شفاف زندگی میکنند؛ حملات هوایی مداوم اسرائیل در دورهٔ آتشبس بیش از ۱٬۴۰۰ فلسطینی را کشته است. توافق اولیهٔ طرح ترامپ تعهد به آزادی گروگانها، بازگرداندن زیرساختها و ایجاد نهاد حکومتی فلسطینی را شامل میشد، اما اسرائیل تعهدات مرحلهٔ اول را بهطور کامل اجرا نکرده و در مرحلهٔ دوم مانع ورود نهادهای حکومتی و تسلیحزدایی حماس شده است. نیکولای ملادنوف، نمایندهٔ هیئت صلح، هشدار داد که ادامهٔ بنبست میتواند غزه را بهطور دائم از بین ببرد و خطر تشدید جدیدی از خشونت را بهوجود آورد. این وضعیت به نفع رهبری اسرائیل است که بهنظر میرسد هدف نهاییاش اخراج جمعیت فلسطینی از نوار و تبدیل آن به منطقهای غیرقابل سکونت باشد.
یک سال پس از آنکه دولت ترامپ به توافقی برای پایان جنگ در غزه دست یافت، فلسطینیها همچنان در انتظار «روز پس از» هستند. طرح آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ گروگانهای باقیمانده اسرائیلی را آزاد کرد و ظاهراً درگیریها را پایان داد، اما اسرائیل همچنان بهطور مداوم به اهداف در غزه حمله میکند و اغلب غیرنظامیان را کشته است؛ در سال گذشته حدود ۳۰۰ کودک جان باختند. این توافق، فرآیند سیاسی مرحلهای برای بازسازی سرزمین ویرانشده را نیز پیشبینی کرده بود. جارد کوشنر، پسرزن دونالد ترامپ و مسئول امور خاورمیانه، در ژانویهٔ امسال وعده داد که بازگرداندن خدمات اساسی و زیرساختها — از جمله آب، فاضلاب، شبکههای برق، بیمارستانها و نانواییها — در عرض ۱۰۰ روز آغاز میشود. اما نه ماه پس از آن، غزه هنوز هیچ بازسازی، هیچ بازگرداندن خدمات پایه و حتی پایان خشونت روزانهای ندیده است. در عوض، اکثر ساکنانش در شهرکهای چادری کثیف و پهنپراک در نوار کوچکی از سواحل که بهتدریج در حال کاهش است، متمرکز شدهاند؛ آنها با بیماریها و هجوم موشها دست و پنجه نرم میکنند و با کمبودهای شدید غذا، دارو، آب شفاف و دسترسی به بهداشت پایه مواجهاند.
اگرچه ساکنان غزه دیگر در وضعیت قحطی سالهای پیش نیستند، اما وضعیت انسانی همچنان فاجعهبار و غیرقابل تحمل است. این شرایط میتواند به تشدید جدیدی از خشونت منجر شود و در عین حال هدف نهایی بسیاری از رهبران اسرائیلی را پیش میبرد: اخراج نهایی بیش از دو میلیون فلسطینی ساکن غزه.
بهنظر میرسد وضعیت موجود به نفع رهبری اسرائیل است. در مصاحبهای اخیر، نیکولای ملادنوو، دیپلمان بلغاری که بهعنوان نماینده عالی هیئت صلح ترامپ، نظارتکننده طرح صلح غزه، فعالیت میکند، مانع اصلی پیشرفت را فاش کرد. او به تعهدات اسرائیل اشاره کرد و گفت: «در اینجا کمی گیر کردهایم». کوشنر نیز انتخابات «دیوانهوار» اسرائیل را که در اواخر این ماه برگزار میشود، سرزنش کرد و افزود که این انتخابات دولت نتانیاهو را «کمی غیرمنطقی» کردهاند.
اگرچه ملاحظات انتخاباتی بدون شک عاملی مهم است — بنیامین نتانیاهو درگیر کارزار انتخابی تنگ و برای او حیاتی است — اما گفتار و عمل اسرائیلیها به مسألهای عمیقتر و نگرانکنندهتر اشاره دارد: در نهایت استراتژی دولت نتانیاهو کمتر به تثبیت غزه یا خنثیسازی حماس مربوط میشود و بیشتر به غیرقابل سکونت کردن این سرزمین و اخراج جمعیت آن میپردازد.
چه دولت ترامپ این هدف را بهاشتراک بگذارد و چه نگیرد، احترام فوقالعادهاش به دولت راستگرای افراطی نتانیاهو و بیتفاوتی کلی نسبت به رنج فلسطینیان، این نتایج را میسر میکند. مگر آنکه ایالات متحده و متحدان و شرکای خود آماده شوند تا اسرائیل را به اجرای تعهداتش مجبور کنند، ممکن است تنها سؤال زمان باشد که آیا غزه برای همیشه از دست خواهد رفت.
جهنم بر روی زمین