‏⭐ ۲/۳

‏📌 چکیده

در سه روز اخیر فرودگاه بین‌المللی ریاض سه بار مورد حمله موشکی حوثی قرار گرفت و دست‌کم دوازده نفر کشته و بیش از سیصد نفر زخمی شدند؛ این در حالی است که عربستان سعودی با تکیه بر حمایت‌های نظامی آمریکا (سامانه‌های پاتریوت و THAAD) و مشارکت‌های دفاعی با فرانسه، ایتالیا، بریتانیا، پاکستان، ترکیه و چین سعی دارد توان دفاع هوایی خود را تقویت کند. با این وجود، هیچ‌یک از این شرکا مایل به شرکت در عملیات تهاجمی در یمن نیستند و کاهش موجودی سامانه‌های رهگیری موشکی، به‌ویژه از سوی ایالات متحده، امنیت ریاض را تحت فشار قرار داده است. تحلیل‌گران بر این باورند که برای رفع تهدید حوثی‌ها، عربستان باید سازوکارهای هماهنگی و یکپارچه‌سازی مشارکت‌های امنیتی خود را بهبود بخشد و ایالات متحده نیز باید توان دفاعی خلیج را بازسازی کند.

ریاض — اگرچه موشک‌های حوثی بر عربستان سعودی می‌بارند، در شهر ریاض آرامشی وهمی حکمفرماست. جادهٔ شاه فهد، شریان اصلی پایتخت، به‌واسطهٔ ترافیک سنگین به‌هم‌ریخته است. زنان شیک در کافه‌های فرانسوی، ماتچا ژاپنی می‌نوشند؛ برندهای طراح آمریکایی از زیر عبای‌هایشان سر می‌زنند. در نگاه اول، ریاض همچون روزمرگی به‌نظر می‌رسد: شهری پرجنب‌وجوش که به بلوغ رسیده است. یک ناظر خارجی شاید هرگز تصور نکند که فرودگاه برای آیندهٔ نزدیک بسته است؛ مدارس و بسیاری از ادارات به‌کار از راه دور روی آورده‌اند؛ یا اینکه دیشب با پیامک‌های هشدار و صدای بوم‑بوم‑بوم رهگیری‌ها بیدار شدیم.

در تنها سه روز، فرودگاه بین‌المللی ریاض نه یک‌بار بلکه سه‌بار مورد حمله قرار گرفت؛ دست‌کم دوازده نفر کشته و بیش از سیصد نفر زخمی شدند. این در حالی است که شبکهٔ رو به رشد شرکای امنیتی و تعهدات به کمک‌های نظامی وجود دارد. اما سعودی‌ها دهه‌ها برای شکل‌گیری عربستان نوین صبر کرده‌اند؛ آن را به‌سکوت نخواهند گذاشت.

دوستان جدید، همان مشکلات

سعودی‌ها در دههٔ گذشته نه تنها برای تنوع‌بخشی به اقتصاد، بلکه برای گسترش روابط دیپلماتیک و امنیتی خود تلاش کرده‌اند. همان‌طور که روابط با ایالات متحده نوسان داشته و همسایگانشان در شورای همکاری خلیج فارس (GCC) به‌تدریج از مشارکت به رقابت تبدیل شده‌اند، ریاض به سوی دیگران روی آورده است. سعودی‌ها پیشنهادات دیپلماتیک قابل توجهی به چین و روسیه ارائه کرده و برای تکمیل حمایت آمریکا، به‌دنبال تجدید توافق‌نامه‌های دفاعی با فرانسه، ایتالیا و بریتانیا گشته‌اند.

به‌تازگی، عربستان سعودی وارد توافق‌نامه مکه (Mecca Agreement) شد که با پاکستان و ترکیه به‌خوبی مطرح شد. این پیمان سبک ناتو اعلام می‌کند که حمله به یکی، حمله به همه است. هدف آن تقویت بازدارندگی و نشان دادن بازآرایی استراتژیک بود. تنها دو ماه پس از آن، حملات حوثی به عربستان سعودی اولین آزمون واقعی این توافق را به‌وجود آورد؛ تا کنون تأثیر آن کم‌رنگ مانده است.

پاکستان پیش از امضای توافق، حدود هشت هزار نیرو، یک اسکوادری هواپیماهای جنگنده، پهپادها و سامانهٔ دفاع هوایی ساخت چین را به عربستان سعودی اعزام کرده بود. روز پس از حملات، اسلام‌آباد وعدهٔ اعزام نیروهای بیشتر داد، اما تعداد دقیق را اعلام نکرده و تا کنون به‌صورت علنی از اعزام به یمن خودداری کرده است. ترکیه به نوبهٔ خود تجهیزات دفاع هوایی، اطلاعات، پهپادها و سایر کمک‌های فنی را به عربستان سعودی می‌سپارد؛ اما پارلمان آن هنوز این توافق را تصویب نکرده است. با وجود بیانیه‌های قوی همبستگی، هیچ‌یک از این کشورها مایل به تعهد به یک عملیات نظامی گسترده‌تر در یمن نیست؛ هنوز روشن نیست که کمک‌هایشان تا چه حد در ساختار کلی دفاع هوایی عربستان سعودی ادغام شده‌اند.

در همین حال، حمایت آمریکا گسترده و عمیق است و مقامات آمریکایی به‌سرعت این نکته را یادآور می‌شوند. واشنگتن سلاح، آموزش، پشتیبانی فنی و اطلاعاتی را فراهم می‌کند که برای عربستان ضروری — در واقع غیرقابل جایگزین — هستند. سامانه‌های پاتریوت و THAAD (دفاع ناحیه‌ای ارتفاعی نهایی) که از سوی آمریکا تأمین می‌شوند، محور اصلی دفاع موشکی عربستان هستند. در دو سال گذشته، واشنگتن حمایت‌های خود را افزون‌وار کرده است؛ به عنوان مثال، در مهٔ ۲۰۲۵ بستهٔ فروش دفاعی به‌ارزش ۱۴۲ میلیارد دلار را اعلام کرد. شش ماه پس از آن، توافق‌نامهٔ دفاعی استراتژیک دیگری با این کشور امضا کرد. در اوایل امسال، واشنگتن رسماً ریاض را به‌عنوان یک متحد اصلی غیرناتو شناساند.