‏🟢 ۴/۸

در اجلاس لاهه ۲۰۲۵، ناتو وارد مرحله‌ای تحول‌آفرین شد؛ هدف سرمایه‌گذاری کلان جدید ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) کشورهای عضو اعلام شد. این هدف شامل ۳٫۵ درصد هزینه‌های اصلی دفاعی و تعهد جدید حداکثر ۱٫۵ درصد از GDP تا سال ۲۰۳۵ برای «حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، دفاع از شبکه‌ها، تضمین آمادگی و تاب‌آوری مدنی، گسترش نوآوری و تقویت پایه صنعتی دفاعی» است.⁴ این تعهد جدید فرصتی برای ارتقای امنیت انرژی در سراسر ائتلاف فراهم می‌کند؛ همان‌طور که مارک روت، دبیرکل ناتو، در کنفرانس خبری اجلاس لاهه ۲۰۲۵ گفت. منبع: ناتو

یک چارچوب سرمایه‌گذاری در امنیت انرژی برای بهینه‌سازی تعهد سرمایه‌گذاری ۱٫۵ درصدی ناتو⁴ که به‌تازگی سررسید خود را پشت سر گذاشته و برای ظرفیت دفاعی و قدرت اقتصادی روزافزون اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگرچه این تعهد جدید است، مسئولیت‌های زیربنایی آن تازه نیست. بر پایهٔ مادهٔ ۳ پیمان ناتو، هر کشور عضو باید توانایی خود برای مقاومت در برابر حمله مسلحانه را گسترش دهد و این تاب‌آوری ملی و جمعی، پایهٔ هدف ناتو برای حفظ امنیت اعضایش است⁵. اختلالات انرژی در اوکراین و فراتر از آن، آسیب‌پذیری‌های سامانه‌های انرژی ناتو را آشکار کرده‌اند؛ اما ناتو در حال حاضر چارچوب سرمایه‌گذاری منسجمی برای پیوند ریسک‌ها، خلاها و اولویت‌های تاب‌آوری انرژی در سراسر اروپا ندارد. این مشکل تنها مختص ناتو نیست. اتحادیهٔ اروپا نقش پیشبرد یکپارچگی در قاره را ایفا می‌کند، اما تمرکز امنیتی و مأموریت جدید، ناتو را در موقعیتی منحصربه‌فرد قرار می‌دهد تا سرمایه‌گذاری‌هایی متناسب با محیط ژئوستراتژیک قاره را هماهنگ کند. فراتر از ابزارهای مالی و نقش نظارتی اتحادیه در بازار داخلی انرژی، ناتو ارزیابی تهدید، چشم‌انداز نظامی‑کاربردی و اختیار گردهم‌آوردن را برای تعریف و شمارش آنچه به‌عنوان سرمایه‌گذاری تاب‌آوری محسوب می‌شود، به عهده می‌گیرد. چارچوب پیشنهادی در اینجا⁴. پیمان آتلانتیک شمالی، مادهٔ ۳، ۴ آوریل ۱۹۴۹؛ 5. ناتو، «تاب‌آوری، آمادگی مدنی و مادهٔ ۳»، ۱۳ نوامبر ۲۰۲۴؛ 6. آژانس بین‌المللی انرژی، «تاب‌آوری سامانهٔ انرژی: درس‌های آموخته از اوکراین»، ۲۰۲۶، نقش ناتو را به‌گونه‌ای تعریف می‌کند که تنها این نهاد می‌تواند انجام دهد؛ استانداردهایی برای تعیین آنچه محسوب می‌شود می‌گذارد، در حالی که تأمین مالی و تنظیم زیرساخت‌های انرژی همچنان در حوزهٔ اتحادیه و کشورهای عضو ناتو باقی می‌ماند و خود اعضا تصمیم می‌گیرند کدام پروژه‌ها را بر اساس نیازهای خاص خود پیش ببرند. وضعیت نهایی که این تعهد باید به‌دست آورد، ملموس است: سامانهٔ انرژی ناتو مدرن، به‌هم‌پیوسته، فیزیکی و دیجیتالی مستحکم، ایمن در برابر شوک‌های اجباری تأمین و بر پایهٔ شواهد قوی‌ترین، یعنی دفاع اوکراین از شبکهٔ خود⁶، طراحی شده است. تمام این الزامات می‌توانند توسط یک چارچوب سرمایه‌گذاری هماهنگ برآورده شوند: کشورهای عضو بر خلاهای توانمندی خود متمرکز می‌شوند، تحت رهبری سطح ائتلافی کمیتهٔ تاب‌آوری ناتو و گروه برنامه‌ریزی انرژی (EPG) که تهدیدها و ریسک‌های گسترده‌ای را که هیچ‌یک از اعضا به‌تنهایی در اختیار ندارند، بررسی می‌کند. این کار نباید به‌عنوان کار کمیته‌ای یا پس‌نگری تلقی شود؛ بلکه فعالیت رهبری اساسی است که اجرای مادهٔ ۳ را تضمین می‌کند و در عین حال در برابر تهدیدهای سطح مادهٔ ۵ و حملات خاکستری که هم جامعهٔ مدنی و هم آمادگی نظامی را تهدید می‌کنند، محافظت می‌کند.

چارچوب سرمایه‌گذاری در امنیت انرژی برای بهینه‌سازی تعهد سرمایه‌گذاری ۱٫۵ درصدی ناتو ۵ آتلانتیک‌کونسل

درس‌هایی از اوکراین: امنیت انرژی، امنیت ملی است

یکی از اولین حملات در جنگ انرژی روسیه علیه اوکراین، حملهٔ سایبری سال ۲۰۱۵ به شرکت‌های انرژی اوکراینی توسط گروه سند‌ورم (Sandworm Group) بود که سه شرکت توزیع انرژی و سی ایستگاه فرعی را به خطر انداخت و ۲۳۰٬۰۰۰ شهروند اوکراینی را بدون برق کرد. این اولین خاموشی شناخته‌شده ناشی از نرم‌افزار مخرب و نخستین ضربهٔ عمدی نیروهای همسو با روسیه به شبکهٔ انرژی اوکراین بود. با وجود این هشدار، اقدامات کمی برای آماده‌سازی شبکهٔ برق و سامانهٔ انرژی انجام شد و این فرصت در فوریهٔ ۲۰۲۲ بسته شد. حملات به شبکه ادامه یافت و به شکل کینتیک تبدیل شد، همان‌طور که تجاوز روسیه به اوکراین به یک حملهٔ تمام‌عیار نظامی تبدیل شد. ۷ «Inside Sandworm: Decade of Cyber Sabotage and Espionage Activity»، Picus Security، ۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶