📌 چکیده
در ژوئن ۲۰۰۹، پس از درگیری خونین بین کارگران اویغور و هان در یک کارخانه اسباب‌بازی گوانگدونگ که منجر به کشته شدن دو مرد اویغور و جرح بیش از ۱۲۰ نفر شد، فعالان اویغور نامه‌های علنی به مقامات چین نوشتند و اعتراضات مسالمت‌آمیز در اورومچی برگزار کردند؛ اما پلیس این تجمع‌ها را پراکنده کرد و درگیری‌های بعدی بین اویغورها و هان به کشته شدن ۱۹۲ نفر (حدود دو‑سوم هان) و جرح بیش از ۱٬۰۰۰ نفر منجر شد. پس از این حوادث، چوختال، معاون دوم میلیشیا اویغوری در سوریه، از چین به ترکیه فرار کرد، تحصیلات پزشکی خود را ادامه داد و در سال ۲۰۱۳ به شمال سوریه رفت تا تحت برنامه‌ای نظامی آموزش ببیند؛ اویغورهای سوریه پس از ورود به جنگ داخلی، گروه‌های مستقل مانند حزب اسلامی ترکستان را تشکیل دادند و سعی کردند با ایجاد جامعه‌ای خودساخته از جذب دولت اسلامی جلوگیری کنند، در حالی که در سال ۲۰۱۵ به دلیل پیشروی نیروهای رژیم اسد مجبور به انتخاب طرف شدند.
در یک ویلا کم‌نور در حومهٔ ایدلب، چوختال، مردی لاغر و کم‌صدا، اعتراف کرد که در خانه هرگز اسلحه‌ای در دست نگرفته است. او در ۳۶ سالگی معاون دوم بزرگ‌ترین میلیشیا اویغوری در سوریه است. در سین‌کیانگ بزرگ شد، رابطهٔ نزدیک با والدین و خواهرش داشت و ترک آن‌ها هرگز برایش ذهنی نبود. سپس تابستان ۲۰۰۹ فرا رسید.
در ژوئن ۲۰۰۹، در یک کارخانه اسباب‌بازی در استان گوانگدونگ چین جنوبی، درگیری خونینی رخ داد. مالکان این کارخانه صدها کارگر اویغور را به کار گرفته بودند؛ شایعات نادرستی به سرعت در میان تقریباً ۱۶٬۰۰۰ کارگر هان کارخانه پخش شد که تازه‌واردان رفتار ناپسند، دزدهای کوچک‌پا و تمایل به خشونت دارند و حتی چند نفر از آن‌ها دو زن هان را تجاوز کرده‌اند. این شایعات باعث جنجالی شد که بیش از ۱۲۰ نفر، عمدتاً اویغور، مجروح شدند. درگیری تنها پس از کشته شدن دو مرد اویغور به‌وسیلهٔ ضربه‌های سنگین پایان یافت.
در ژوئن ۲۰۰۹، در یک کارخانه اسباب‌بازی در استان گوانگدونگ چین جنوبی، درگیری خونینی رخ داد. مالکان این کارخانه صدها کارگر اویغور را به کار گرفته بودند؛ شایعات نادرستی به سرعت در میان تقریباً ۱۶٬۰۰۰ کارگر هان کارخانه پخش شد که تازه‌واردان رفتار ناپسند، دزدهای کوچک‌پا و تمایل به خشونت دارند و حتی چند نفر از آن‌ها دو زن هان را تجاوز کرده‌اند. این شایعات باعث جنجالی شد که بیش از ۱۲۰ نفر، عمدتاً اویغور، مجروح شدند. درگیری تنها پس از کشته شدن دو مرد اویغور به‌وسیلهٔ ضربه‌های سنگین پایان یافت.
فعالان اویغور نامه‌های علنی به مقامات عالی‌رتبهٔ چین نوشتند و خواستار تحقیق شدند؛ همچنین به‌عنوان اعتراض، محصولات گوانگدونگ را تحریم کردند، اما بی‌نتیجه ماند. در ۵ ژوئیه، ده‌ها جوان اویغور در نقطه‌ای دور از مرکز کشور به‌صورت مسالمت‌آمیز در میدانی در اورومچی، پایتخت سین‌کیانگ، گردهم آمدند و خواستار تحقیق کامل دولتی در مورد این مرگ‌ها شدند. بسیاری از اویغورها احساس می‌کردند که دهه‌ها حاشیه‌نشینی سیستماتیک، عدم پاسخگویی را در هر زمان که مردمشان مورد توجه قرار می‌گیرد، تقویت کرده است.
پلیس سعی کرد دانشجویان را پراکنده کند؛ این کار باعث بروز حمله‌ای اویغوری علیه پلیس و شهروندان هان در اورومچی شد و چرخه‌ای از خشونت بین دو گروه قومی را به‌وجود آورد که روزها ادامه یافت. دولت چین اعلام کرد ۱۹۲ نفر کشته شده‌اند — حدود دو‑سوم آن‌ها هان — و بیش از ۱٬۰۰۰ نفر مجروح شده‌اند. سازمان‌های حقوق بشری شمار مرگ‌های رسمی را زیر سؤال برده‌اند.
سازمان‌های اویغوری می‌گویند هزاران اویغور، عمدتاً مردان جوان، توسط نیروهای امنیتی دولت بازداشت و پس از آن ناپدید شده‌اند؛ اگرچه عدد دقیق نامشخص است. در ده ماه پس از آن، مقامات منطقه‌ای نظارت بر اویغورها را تشدید، ایستگاه‌های بازرسی را مستحکم و دسترسی به اینترنت در سراسر سین‌کیانگ را محدود کردند.
چوختال ویدیوهایی از دوستانش در اورومچی می‌دید — ویدیوهایی از سرکوب پلیس چین بر معترضان دانشجویی و از توده‌های خودکشی‌گر هان و اویغور که پس از آن در خیابان‌ها پرسه می‌زدند — و در درون خود منبعی از خشم سرد یافت. او صدها نفر از هم‌نژاد خود را می‌دید که به‌صورت مسالمت‌آمیز به خیابان‌ها می‌رفتند. او مردم شبیه خود را می‌دید که سعی می‌کردند ایستادگی کنند، اما ناپدید می‌شدند. اگر در سین‌کیانگ بماند، احساس می‌کرد تنها زندان یا مرگ زودرس در انتظارش است. او به دنبال راهی برای قاچاق خود از کشور گشت.