📌 چکیده
هفت ماه پس از آغاز جنگ ایالات متحده‑اسرائیل علیه ایران، محور مقاومت تحت فشارهای اقتصادی، سیاسی و نظامی قرار گرفته و نیابتی‌های آن در عراق، لبنان، یمن و فلسطین به‌صورت متفاوتی عمل می‌کنند؛ سپاه پاسداران با استراتژی دفاع پیش‌رو مربیان و مشاوران خود را به این گروه‌ها می‌فرستد. حزب‌الله در لبنان به‌دلیل عملیات‌های اسرائیلی تضعیف شده اما هنوز در تبادل ضربه با اسرائیل مشارکت دارد؛ حوثی‌های یمن فعال‌ترین نیابتی هستند و با کمک قطعات چینی توان ساخت سلاح داخلی را یافته‌اند و توانسته‌اند ترافیک کشتی‌های باب‌الماندب را مختل کنند. در عراق شبه‌نظامی‌های شیعه همچنان دستورات تهران را اجرا می‌کنند و غیربنظامی‌سازی آن‌ها برای دولت بغداد دشوار است، در حالی که حماس و جهاد اسلامی فلسطین تحت فشار اسرائیل «شکست‌خورده» اعلام شده‌اند اما سعی در بازسازی قدرت دارند.
INTELBRIEF
September 25, 2026
«محور مقاومت» ایران چه وضعیتی دارد؟
تقریباً هفت ماه پس از آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران و تقریباً سه سال پس از حملات تروریستی حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که منطقه را به جنگی تقریباً پیوسته کشاند، «محور مقاومت» ایران بسیار متفاوت از گذشته به نظر می‌رسد. تمام نیابتی‌های وابسته به ایران که این محور را تشکیل می‌دهند، به درجات مختلف تحت محاصره قرار گرفته‌اند؛ یا از طریق اقدامات اقتصادی تنبیهی، فشارهای سیاسی یا عملیات نظامی. در حالی که بخش عمدهٔ درگیری بین ایالات متحده و ایران بر جنگ سنتی بین واشنگتن و تهران متمرکز بوده، سپاه پاسداران با بهره‌گیری از استراتژی دفاع پیش‌رو، نیابتی‌های خود را در سراسر درگیری به کار گرفته است. مربیان و مشاوران سپاه پاسداران به عراق، لبنان و یمن سفر کردند؛ در همان زمانی که در ژوئن تفاهم‌نامه‌ای (MOU) در حال مذاکره بود تا آموزش و تجهیزات را به نیروهای نیابتی در آن کشورها فراهم کند، نشانگر میزان وابستگی این نهاد به این گروه‌ها برای عملیات‌های تهاجمی و دفاعی است.
کمپین فشار بر شبه‌نظامی‌های همسو با ایران در منطقه باعث کاهش توان عملیاتی برخی گروه‌ها شده است. اما برخی دیگر از این زمان برای کسب توانمندی و شتاب بیشتر استفاده کرده و علیه دشمنانی که با ایران مشترک دارند، عمل می‌کنند.
حزب‌الله لبنان، که روزگاری جواهر تاج‌دار محور بود، توسط عملیات‌های نظامی اسرائیل به شدت تضعیف شده است؛ هرچند تسلیح‌زدایی این گروه کاری هرقلبی خواهد بود که بسیاری از کارشناسان آن را غیرقابل تحقق می‌دانند. حزب‌الله علاقه‌ای به پاسخ به درخواست‌های تسلیح‌زدایی نشان نداده است. در لبنان، اسرائیل و حزب‌الله همچنان به تبادل ضربه می‌پردازند. دو هفته پیش ارتش اسرائیل حمله‌ای به ریشهٔ علی‌الطاهر، مجموعهٔ تونل‌های استراتژیک مورد استفادهٔ حزب‌الله، آغاز کرد. در چارچوب آتش‌بس میان‌دولتی که در ژوئن به دست آمریکا میانجیگری شد، اسرائیل قرار است نیروهای خود را از جنوب لبنان عقب‌نشینی کند و به‌جای آن نیروهای ارتش لبنان (LAF) جایگزین شوند. این گام مهمی در برنامهٔ دولت لبنان برای تسلیح‌زدایی حزب‌الله محسوب می‌شود.
جنبش حوثی‌ها در یمن هم‌اکنون فعال‌ترین عضو محور است؛ درگیر جنگی با شورای رهبری ریاست‌جمهوری (PLC)، دولتی بین‌المللی به رسمیت شناخته‌شده مستقر در عدن، و همچنین عربستان سعودی که حامی اصلی آن دولت است. حوثی‌ها در فازهای اولیهٔ جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران عمدتاً در حاشیه باقی مانده بودند؛ برخی تحلیلگران این را تصمیمی عمدی از سوی ایران می‌دانند تا این نیابتی را به عنوان «آس در دست» نگه دارد. چه این تصمیم استراتژیک بوده باشد و چه نباشد، اکنون واضح است که حوثی‌ها آزاد شده‌اند و توانمندی‌های نظامی این گروه ترافیک کشتی‌رانی تجاری در حوالی تنگه باب‌الماندب را بیش از پیش پیچیده کرده است.