‏💠 ۲/۳

‏📌 چکیده

در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، وال استریت ژورنال گزارش داد که ایالات متحده سریلانکا را به تحریم تهدید کرده است اگر حدود ۲۰ تانکر ایرانی که در آب‌های اطراف سواحل این کشور گیر کرده‌اند، ملزومات اساسی مانند غذا، سوخت و آب آشامیدنی را دریافت نکنند. مقامات سریلانکا، از جمله وزیر امور خارجه ویجیتا هرات، تأکید کردند که تأمین این مواد به‌صورت خصوصی و با در نظر گرفتن خطر تحریم‌های ثانویه انجام می‌شود و دولت قصد ارائه مستقیم آن را ندارد؛ در عین حال، نهادهای امنیت ملی سریلانکا مخالفت خود را با فشارهای واشنگتن ابراز کرده و این موضوع را به واشنگتن منتقل کرده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که ایالات متحده حدود ۲۲ درصد از صادرات کالایی سریلانکا را تشکیل می‌دهد و این وابستگی اقتصادی باعث می‌شود که کولومبو در تصمیم‌گیری‌های خود بین حفظ منافع اقتصادی و جلوگیری از بحران انسانی تعادل برقرار کند. پیشینهٔ نجات خدمهٔ ایرانی توسط سریلانکا در مارس ۲۰۲۶ و نقش هند در منطقه نیز به پیچیدگی‌های دیپلماتیک این مسأله افزوده است.

در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، وال استریت ژورنال (WSJ) گزارش داد که مقامات ایالات متحده، در صورت ادامه تأمین حدود ۲۰ تانکر ایرانی که در آب‌های اطراف سواحل سریلانکا گیر کرده‌اند، سریلانکا را به تحریم تهدید کرده‌اند. به گفته WSJ، این تانکرها از غذا، سوخت و آب آشامیدنی کمبود دارند.

منابعی در وزارت امور خارجه سریلانکا به دیپلومات گفتند که سفارت ایالات متحده در کولومبو و مقامات آمریکایی مدنی و نظامی میهمان بارها سریلانکا را از تأمین ملزومات اساسی برای کشتی‌های ایرانی هشدار داده‌اند، علیرغم خطر بحران انسانی. به گزارش‌ها، نهادهای امنیت ملی سریلانکا با این درخواست‌ها مخالفت کرده و از دولت خواستند نارضایتی خود را به واشنگتن منتقل کنند؛ زیرا آن‌ها مخالف رها کردن خدمه ایرانی در وضعیت گیر افتاده و رنج‌کش هستند.

با انتشار گزارش WSJ، این مسأله به صورت عمومی در آمد و فضای مانور دولت سریلانکا را محدود کرد.

این حادثه مرزهای حاکمیت کشورهای کوچک مانند سریلانکا را که به صادرات به شمال جهانی وابسته‌اند، نشان می‌دهد. واشنگتن ابزارهای فراوانی برای تنبیه هرگونه مقاومت از سوی سریلانکا دارد و سؤال پیش‌روی کولومبو این است که چگونه می‌تواند منافع اقتصادی خود را حفظ کند و در عین حال آزادی ارائه کمک‌های انسانی اساسی به کشورهای دوست را نگه دارد.

وزیر امور خارجه ویجیتا هرات (Vijitha Herath) سعی کرده است دولت را از هر تأمین‌کننده خصوصی که ممکن است به کشتی‌های گیر افتاده ایرانی مواد می‌رساند، جدا کند. وی در گفت‌وگو با Sunday Times اظهار کرد که مقامات ۱۵ کشتی ایرانی را در میان ۴۷ کشتی خارجی خارج از آب‌های سرزمینی سریلانکا شناسایی کرده‌اند. او تأیید کرد که ایران درخواست ملزومات اساسی برای این کشتی‌های گیر افتاده داشته، اما افزود که دولت هیچ‌چیز فراهم نکرده و قصد چنین کاری را نیز ندارد.

هرات تأمین مواد برای کشتی‌ها را کار خصوصی می‌نامید. او گفت شرکت‌ها می‌توانند پس از در نظر گرفتن احتمال تحریم‌های ثانویه ایالات متحده، تصمیم خود را بگیرند. سخنگوی وزارت خارجه توشارا رودریگو (Thushara Rodrigo) به رسانه‌های داخلی گفت که تحریم‌های ایالات متحده به‌صورت جهانی اعمال می‌شوند و این تهدیدها به‌طور خاص به یک کشور معطوف نیستند.

احتیاط کولومبو دلایل اقتصادی واضحی دارد. گزارش هیئت توسعه صادرات برای شش ماه اول ۲۰۲۶، سهم ایالات متحده را در صادرات کالایی سریلانکا حدود ۲۲ درصد می‌نهد. اتحادیه اروپا ۲۵٫۵ درصد را در بر می‌گیرد و بریتانیا بازار مهم دیگری است. این ارقام دلیل نگرانی سیاست‌گذاران سریلانکا از منازعات با دولت‌های غربی را روشن می‌کند.

اما پذیرش تمام خواسته‌های ایالات متحده نیز هزینه دارد.

اگر کولومبو به دلیل ترس از مجازات اقتصادی، آب آشامیدنی را به صدها ایرانی گیر افتاده ندهد، مداخله بیشتری از ایالات متحده در تصمیماتی که باید خودشان می‌گرفتند، دعوت می‌کند. مقامات که خواستار واکنش قاطع‌تر هستند، می‌پذیرند که گاهی سریلانکا باید مخالفت خود را ابراز کند تا هرگونه آزادی عمل را حفظ نماید.

در گذشته، سریلانکا اعلام کرده بود که برای دلایل انسانی حاضر است خشم ایالات متحده را به خطر بیندازد.