📌 چکیده
در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۴ ائتلاف به رهبری ایالات متحده مأموریت نظامی خود در عراق را بهپایان رساند؛ بزرگترین بخش نیروهای باقیمانده متعلق به ایالات متحده بود، در حالی که لهستان و آلمان پیشتر خروج کرده بودند. نخستوزیر عراقی علی الزیدی خواستار تسلیم سلاحهای گروههای مسلح همسو با جمهوری اسلامی ایران شد و مهلت خلع سلاح آنها را تا ژوئن ۲۰۲۷ تعیین کرد. خروج نیروها در پسزمینه جنگ آمریکا‑اسرائیل‑ایران، امنیت داخلی عراق را بهخصوص در مقابل جناحهای شبهنظامی شیعه که هنوز ساختارهای نظامی مستقل دارند، بهچالش میکشد و نقش ایالات متحده در حمایت هوایی و آموزشی پشمرگهها را نیز محدود میکند.
عزیمت پیشروى نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده نقطه عطفی مهم در تاریخ پرآشوب اخیر عراق محسوب میشود؛ اما با درگیریهای ناشی از جنگ خاورمیانه که به این کشور رسیده و پرسشهایی درباره توانایی دولت برای اعمال اقتدار، این اهمیت عمدتاً نمادین است.
در ۳۰ سپتامبر، ائتلاف به رهبری ایالات متحده که برای مبارزه با دولت اسلامی (داعش (ISIS)) تشکیل شده بود، مأموریت نظامی خود را در عراق به پایان میرساند. برخی پیشبینی کرده بودند که خروج نیروها و برداشت تجهیزات ممکن است از تاریخ مقرر عقب بیفتد؛ اما به نظر میرسد این کارها بهموقع انجام میشود. بزرگترین بخش باقیمانده متعلق به ایالات متحده است که همواره بیشترین حضور نظامی را داشته است. چندین کشور دیگر ائتلاف پیش از این گاردهای کوچکتر خود را خارج کردهاند؛ لهستان در مارس خروج خود را تکمیل کرد و آلمان نیز سربازانش را در اوت ترک کرد. این خروج فصلی را میبندد که از سال ۲۰۱۴ آغاز شد؛ در آن سال داعش بخشهای وسیعی از کشور را تصرف کرد و نیروهای به رهبری ایالات متحده — که پیش از آن در سال ۲۰۰۳ به عراق حمله و اشغال کرده و در ۲۰۱۱ عقبنشین شدند — به دعوت بغداد بازگشتند. گروههای مسلح عراقی که ابتدا برای مبارزه با داعش شکل گرفتند، ائتلاف را تهدیدی میدانستند. این گروهها که همسو با جمهوری اسلامی ایران بودند، حضور ائتلاف را بهانهای برای نگهداری سلاحها و ساختارهای فرماندهی خارج از چارچوب دولت عراق میدانستند.
با خروج نیروهای ائتلاف، نخستوزیر عراقی علی الزیدی (Ali al‑Zaidi) اعلام کرد که این گروهها باید سلاحهای خود را تسلیم کنند. اما ائتلاف در میانه جنگ خاورمیانهای که بهدلیل حملات ایالات متحده و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران شعلهور شده است، عقبنشینی میکند؛ در این جنگ تهران و برخی از گروههای همسو در عراق به اهداف ایالات متحده در کشورهای عربی خلیج، اردن و خود منطقه کردستان عراق حمله کردهاند. سؤال این است که آیا بغداد میتواند و خواهد از پایان این مأموریت نظامی خارجی برای بهدستگیری کنترل بیشتر بر بازیگران مسلح استفاده کرد؛ این بازیگران، هر چه دلایلی برای مبارزه ارائه دهند، انگیزههایشان فراتر از مخالفت با حضور ائتلاف است.
ائتلاف جهانی به رهبری ایالات متحده برای شکست دولت اسلامی (داعش (ISIS)) در عراق و سوریه — که توسط نیروهای نظامی ایالات متحده «عملیات Inherent Resolve» نامیده میشود — پس از دوازده سال به پایان میرسد. در سال ۲۰۱۴، داعش با بهرهگیری از بیثباتی ناشی از اعتراضات ۲۰۱۱ در بسیاری از کشورهای عربی، سلاحهای معمولی را از نیروهای عراقی و سوری که در مواجهه با پیشروی گروه از شهرهای بزرگ مانند موصل و رقه عقبنشینی کرده بودند، بهدست آورد. این گروه با بهرهبرداری از تنشهای فرقهای رو به رشد در عراق و احساس حاشیهنشینی سیاسی در میان جمعیت عرب سنی، بخش وسیعی از سرزمین سنی عربی کشور را تصرف کرد. در ژوئن ۲۰۱۴، داعش خلافتی در عراق و سوریه اعلام کرد و در اوج قدرت خود در مه ۲۰۱۵، تا یکسوم خاک عراق را در اختیار داشت. پس از پایان اشغال ایالات متحده بر عراق که تنها سه سال پیش بهپایان رسیده بود، رئیسجمهور ایالات متحده باراک اوباما (Barack Obama) تصمیم گرفت نیروها را برای جلوگیری از گسترش داعش و بازگرداندن سرزمینهای از دست رفته به هر دو کشور اعزام کند. در سالهای بعد، ایالات متحده و دهها شریک ائتلاف عملیات نظامی مشترکی علیه این گروه در عراق و سوریه انجام دادند و همزمان سعی کردند ارتش عراقی که پس از حمله داعش در عرض چند روز سقوط کرده بود، بازسازی و آموزش دهند.