‏🟠 ۳/۴

تحولات تحت عملیات Economic Outcast

همان‌طور که اشاره شد، ترکیه اقدامات بیشتری علیه فعالیت‌های مالی ایران انجام داده و پس از تحریم‌های بانک گلدن گلوبال، به بانک ملت فشار وارد کرده است. در ۱۶ سپتامبر ترکیه ۹۹٫۹۸ درصد سهام گلدن گلوبال را مصادره کرد؛ روز بعد شش صندوق تحت مدیریت این بانک را منحل کرد. این اقدامات، به‌همراه اقدام ۱۹ سپتامبر علیه بانک ملت، نشانگر آغاز فرایند گسترده‌تری برای مسدود کردن دسترسی ایران به بخش مالی ترکیه است.

به‌نظر می‌رسد آنکارا نیز گام‌هایی برای مسدود کردن دسترسی ایران به فضای هوایی تجاری‌اش برمی‌دارد. در ۱۸ سپتامبر اعلام کرد پروازهای ماهان ایر به ترکیه به‌دلیل نگرانی‌های تحریمی آمریکا متوقف شود. این شرکت هوایی، یکی از بزرگ‌ترین‌های ایران، در قاچاق برای سپاه پاسداران نقش دارد. علاوه بر این، سه شرکت هواپیمایی ترکیه‌ای — شرکت دولتی کم‌هزینه AJet، شرکت خصوصی Pegasus Air و شرکت پرچم‌دار Turkish Airlines — به‌طور گزارش‌شده تمام پروازهای خود به و از ایران را تا مارس ۲۰۲۷ لغو کرده‌اند. مقامات ترکیه همچنین اخیراً یک هواپیمای ایرانی را به‌دلیل بدهی‌های عملیاتی پرداخت‌نشده توقیف کرد و آن را در ۲۸ سپتامبر پس از سوار شدن مسافران به‌دست گرفت.

حدود ۵۰ تا ۱۰۰ پرواز هفتگی بین ایران و ترکیه انجام می‌شود؛ این مسیر مقصد تجار و گردشگران ایرانی و همچنین مرکز انتقال مسافران به مقاصد دیگر است. شاید مهم‌تر این باشد که ایران بارهای هوایی از ترکیه دریافت می‌کند؛ این بارها می‌توانند برای قاچاق به کار روند و پرواز بر فراز سرزمین ترکیه دسترسی فیزیکی به نقاطی را می‌دهد که در غیر این صورت غیرقابل دسترس‌اند. اگر آنکارا گام‌های بیشتری برای مسدود کردن دسترسی ایران به فضای هوایی تجاری‌اش بردارد، پیامدهای مهمی برای وضعیت داخلی رژیم و توانایی‌اش در انجام معاملات غیرقانونی به‌وجود می‌آید.

چشم‌انداز کلی: روابط آمریکا‑ترکیه و تحریم‌های ایران

تمایل آنکارا به اتخاذ گام‌های اولیه در حمایت از عملیات Economic Outcast به چند عامل بازمی‌گردد: سیاست تعامل مثبت با دولت ترامپ؛ هم‌سویی بین رؤسای‌جمهور اردوغان و ترامپ؛ امتیازات آمریکا به ترکیه، مانند توافق ژوئن برای حل پرونده هالک‌بانک و حذف اتهامات؛ و سیاست آنکارا برای بهره‌برداری از این دو دینامیک به‌منظور به‌دست آوردن جنگنده‌های F‑35 آمریکایی. هنوز مشخص نیست این گام‌های محدود برای ایجاد نظارت سخت‌گیرانه کافی باشد یا نه.

مسئله‌ای دیگر که نگران‌کننده است، واردات گاز طبیعی ترکیه از ایران است. ترکیه به‌عنوان یک اقتصاد عضو G20 که نه نیروی هسته‌ای دارد و نه ذخایر هیدروکربنی بزرگ، برای رشد خود به واردات گسترده انرژی وابسته است. این شامل خرید سال گذشته ۸٫۱۷ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی از ایران می‌شود که تقریباً ۱۳ درصد از کل مصرف گاز این کشور را تشکیل می‌دهد. واشنگتن نسبت به این نیاز حساس است و از اعمال تحریم بر صادرات گاز ایران به ترکیه خودداری کرده است؛ اختلالات گاه‌به‌گاه در این تأمین عمدتاً به دلیل مشکلات توزیع داخلی ایران است، نه به دلیل محدودیت‌های ایالات متحده. قرارداد گاز ۲۵ ساله ایران‑ترکیه در ژوئیه منقضی شد و هر دو دولت درباره این‌که آیا توافق جدیدی در دست اقدام است یا نه، سکوت کرده‌اند. بر اساس گزارشی در IranWire، «هنوز مشخص نیست آیا بندی که امکان تمدید خودکار پنج‌ساله را می‌دهد فعال شده است یا نه».

فروش گاز طبیعی به قراردادهای بلندمدت و زیرساخت‌های پرهزینه‌ای که ساخت آن سال‌ها طول می‌کشد، وابسته است. حتی اگر آنکارا بخواهد به‌طور کامل از تأمین‌های ایرانی جدا شود، نمی‌تواند این کار را یک‌شب انجام دهد. شاید برای نشان دادن حسن نیت به واشنگتن، خرید مقادیر زیادی گاز مایع (LNG) از ایالات متحده را آغاز کرده است؛ در سال ۲۰۲۵، ۹٫۱۹ میلیارد متر مکعب وارد کرد که آن را بزرگ‌ترین مصرف‌کننده اروپایی LNG ایالات متحده می‌کند.

طبیعتاً ترکیه بعید است که روابط اقتصادی خود را با ایران به‌طور کامل قطع کند، به‌ویژه که برخی کالاهای تجاری آن‌ها مانند مواد غذایی و داروها تحت معافیت‌های تحریمی ایالات متحده قرار دارند. این بدان معناست که مؤسسات مالی و ناظران ترکیه باید نظارت شدیدتری به‌کار گیرند تا از سوءاستفاده از این روابط جلوگیری کنند.

توصیه‌های سیاستی ایالات متحده